ଯୋଗେଶ୍ୱର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅପରିଚୟ ରୂପରେ ଗୃହର ଅନ୍ତର୍ଗୃହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଚାଲିବା କରୁଥିଲେ, ଏହି ଭୂମିରେ ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାର ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଗମାୟା ଦେଖି ନାରଦ ମୁସୁକା ହସି ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମର ଯୋଗମାୟାକୁ ଜାଣେ, ଯାହାକୁ ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବା ଦୁର୍ଲଭ। ଏହି ଶକ୍ତି ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପାଦସେବା କରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶ ପାଏ।” ନାରଦ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଚାହିଲେ—“ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ତୁମର କୀର୍ତିରେ ପ୍ରଭାସିତ ଜଗତରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ; ମୁଁ ତୁମର ଲୀଳାଗାନ ଗାଇ ଚରିବି, ଯାହା ଶୁଣି ଜଗତ ପବିତ୍ର ହୁଏ।” ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ମୁଁ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା; ତାଙ୍କର ଅନୁମତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ଜଗତରେ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେଇ ମୁଁ ଅବତରିଛି—ବିପଦ କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ, ମୋ ପୁତ୍ର।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ଶୁଦ୍ଧ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ସମୟରେ, ନାରଦ ଏହା ଦେଖିଲେ ଯେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହରେ ବ୍ୟାପିତ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଠାରେ ବସିଛନ୍ତି। ନାରଦ ପୁନିପୁନି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅସୀମ ଯୋଗମାୟା ଦେଖି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ କୁତୁହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ଧନ, କାମ, ଧର୍ମର କ୍ଷେତ୍ରରେ ମନୋନିୟୋଗ ଦେଇ କୃଷ୍ଣ ନାରଦଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ; ନାରଦ ମନରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଆନନ୍ଦ ଭରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏପରି ମାନବ ଜୀବନର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ନାରାୟଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଳି ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଧରି, ନିଜ ଚୟିତା ଶୋଳେ ହଜାର ନାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲାଜୁକ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହସରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ହରିଙ୍କର ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି, ଯାହା ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ, ଏହାର ଅନ୍ୟ କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଗାଏ, ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ସ୍ୱୀକାର କରେ, ସେଠି ମୁକ୍ତି ପଥରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭୂତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟିରେ, “ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତମ୍”ର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ, ଉନଠିଅଁ ଅଧ୍ୟାୟ ‘କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଦୃଷ୍ଟି’ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ପ୍ରଭାତ ହେବା ସମୟରେ ମୁର୍ଗା ଡାକିଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ନାରୀମାନେ ବିରହରେ ତଳି ଥିଲେ; ସେମାନେ ପତିଙ୍କର ପ୍ରେମାଳିଙ୍କ ଆଲିଂଗନରେ ପୁନଃ ବିଶ୍ରାନ୍ତି ମିଳିଲେ। ମନ୍ଦାର ଅରଣ୍ୟର ଶୀତଳ ପବନ ଚଳି, ପକ୍ଷୀମାନେ ଜାଗି ନିଦ୍ରା ଭଙ୍ଗ ଦେଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ, ଭାରତୀ (ବୈଦର୍ଭୀ) ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କର ଆଲିଂଗନର ବିରହ ଭୋଗିପାରିଲେ ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଶ୍ରୀମାଧବ ସ୍୵ଚ୍ଛ ଚିତ୍ତରେ ନିଜ ଅନ୍ତର୍ଗତ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଯେଉଁ ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ଅତିତ। ସେ ଏକ, ନିଜର ଆଲୋକରେ ପ୍ରକାଶିତ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅବିନାଶୀ, ନିଜ ସ୍୵ଭାବରେ ଶାଶ୍ୱତ ପବିତ୍ର, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କୁହାଯାଏ; ଯାହାର ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଉଦ୍ଭୂତ ହୁଏ। ଏହା ପରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କଲେ; ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇ, ନିଜ ଆତ୍ମାର ଅଂଶକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ବୃଦ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ନିଜକୁ ପୂଜିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ସେ ଦେଲେ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶଙ୍ଖ ଥିବା ଗାଁଠି, ଶୁଦ୍ଧ ଗାଏ, ମୁକୁତ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦୁଧ ଦେଇଥିବା, ସ୍୵ସ୍ଥ, ଛାନା ଥିବା, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଥିବା। ସେ ଦିନ ପରେ ଦିନ, ଉତ୍ତମ ଗାଏ, ଚାନ୍ଦି ଶଙ୍ଖ ଥିବା ଗାଏ, ଲିନେନ୍, କୃଷ୍ଣାଚଳ, ତିଳ ଦେଇ, ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ କଲେ। ଗାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା, ବୃଦ୍ଧ, ଗୁରୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ନିଜର ଶୁଭ ଅଂଶକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ମନୁଷ୍ୟ ମଣ୍ଡଳର ମୁକୁତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର, ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଦୁଗ୍ଧ ଲେପ ଲଗାଇ ଶୋଭା ପାଇଲେ। ଅଗ୍ନି, ଦର୍ପଣ ଦେଖି, ଗାଏ, ବଳଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ; ନାଗରିକ, ଅନ୍ତଃପୁର ନାରୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ମାଳା, ପାନ, ଦୁଗ୍ଧ ଲେପ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପରେ ମିତ୍ର, ସେବକ, ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ବଣ୍ଟନ କରି, ପରେ ନିଜେ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏପରି, ସୂତ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ ଆଣିଲେ, ଯାହାକୁ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଶ୍ୱମାନେ ଯୋଗାଇଥିଲେ; ପ୍ରଣାମ କରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ରଥ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଚାଳକଙ୍କର ହାତ ଧରି, ଉଦ୍ଧବ ଓ ସାତ୍ୟକି ସହିତ ରଥରେ ଚଢିଲେ, ପୂର୍ବ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲେ। ଅନ୍ତଃପୁର ନାରୀମାନେ ଲାଜୁକ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରେମରେ ଦେଖିଲେ; ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହସି ଅନ୍ତଃପୁରର ମନକୁ ମୁଗ୍ଧ କରି ବିଦାୟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଘେରି, ସୁଧର୍ମା ସଭାଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଷଡ୍ ଉପଦ୍ରବରୁ ମୁକ୍ତ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଆଲୋକରେ ଚମକି, ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ବାଲକୁ ଉଜାଗର କଲେ; ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଯାଦବମାନେ ଘେରି, ଆକାଶର ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଗଲେ। ସେଠି, ସଭାପତି ଓ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନାନା ହାସ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଆଗ୍ରହ କଲେ; ନୃତ୍ୟକାରମାନେ ନିଜ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ। ମୃଦଙ୍ଗ, ବୀଣା, ମୁରଜ, ବାଁଶୀ, ଝାଲର ଶବ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ପ୍ରଶଂସା ହେଲା; ସୂତ, ମଗଧ, ଗାୟକମାନେ ଗୀତାର୍ପଣ କଲେ। ଏଠି, କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସି, ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶ୍ରୀମତି ପୂର୍ବତନ ରାଜାମାନେ ଉପରେ ଉତ୍ତମ କଥା କହିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖା ଥିବା ପୁରୁଷ ଆସିଲେ; ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସୂଚିତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଭିତରେ ନେଲେ।