ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମୟରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ପୁଅମାନେ ଓ ଝିଅମାନେଙ୍କର ବିବାହ ସମ୍ପାଦନ କରିଦେଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଦେଇ, ସମାନ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ-ପତ୍ନୀ ଚୟନ କରି ଏହି ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଗଲା । ପିଲାମାନଙ୍କ ଦିଅଁ, ଉପନୟନ ଓ ବିଦାୟ ଦିବସରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭବ୍ୟ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କରିଲେ । ଏହି ଉତ୍ସବ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚିହ୍ନ୍ନ ହେଲା, ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଗୋଟିଏ ମହାୟୋଗୀ ରଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । କେଉଁଠି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଜ୍ଞ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେଉଁଠି ପାଣିଘାଟ, ଉଦ୍ୟାନ, ମଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିଲେ । କିଛି ସ୍ଥାନରେ ସିନ୍ଧୁ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶିକାର କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ରହିଥିଲେ ଯଦୁବଂଶୀ ପ୍ରମୁଖଗଣ । ତାଉପରେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅନ୍ତଃପୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୃହରେ ଶରୀର ରହି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅନୁଭୂତି ଦେଖୁଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ନାରଦ ମୁହଁରେ ହାସ୍ୟ ନେଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ଯୋଗମାୟା ଓ ମାନବର ନିମିତ୍ତ ବ୍ୟବହାର ଦେଖି କଥା କହିଲେ । ନାରଦ କହିଲେ, “ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଆମେ ତୁମର ଯୋଗମାୟାକୁ ଜାଣିଛୁ, ଯେଉଁଠି ମାୟା ଦେଖିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ପଦସେବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖନ୍ତି । ମୁଁ ଦୟାକରି ଏହି ଜଗତରେ ଯାଇ, ତୁମର ଲୀଳାଗାନ ବାଜାଇ, ତୁମର ଗୌରବ ପ୍ରଚାର କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ ।” ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଓ ଉପଦେଷ୍ଟା, ଏହି ଜଗତରେ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏଭଳି ଚର୍ଯ୍ୟା ନେଇଛି । ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ଏଭଳି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିଲେ, ସେ ଏକା ଏକା ଘରରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ଯୋଗମାୟା ଦେଖି ମୁନି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ ଜିଜ୍ଞାସାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ।” ଏଭଳି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଧନ-ଧର୍ମ-କାମରେ ନିବୃତ୍ତ ଥିବା ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ମନରେ ଭାବି ଖୁସି ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ । ନାରାୟଣ ମାନବଜୀବନର ଆଦର୍ଶ ଅନୁସରି, ଏକା ଏକା ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଶୋଭା ପାଇ, ଛୋଡ଼ି ସୋଳେ ହଜାର ଚୟିତ ନାରୀମାନେଙ୍କ ସହ ମନୋରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଲଜ୍ଜା ଓ ମିତ୍ରତାର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ । ହେ ପ୍ରିୟ, ଯେଉଁ କୃତ୍ୟ ହରି ଏଠାରେ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ହେଉଛି, ଏହି କୃତ୍ୟର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ । ଯିଏ ଏହି କୃତ୍ୟକୁ ଗାଏ, ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଅନୁମୋଦନ କରେ, ତାଙ୍କର ଭଗବତ୍ ଭକ୍ତି ମୁକ୍ତିର ପଥରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଏଠି, 'କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଦର୍ଶନ' ନାମକ ଉନସଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗର ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ପୁରାଣର ଶେଷ ହେଲା । ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ପ୍ରଭାତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, କୁକୁଡ଼ମାନେ ଡାକୁଥିଲେ, ଅନ୍ତଃପୁରର ନାରୀମାନେ ବିପ୍ରମା ଦୁଃଖରେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଲିଂଗନରେ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲେ । ପକ୍ଷୀମାନେ ଜାଗି, ମନ୍ଦରା ଉଦ୍ୟାନର ଶିତଳ ପବନରେ ଅନିଦ୍ର ଗୀତ ଗାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ । ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ, ଭଲପାଇବାର ଆଲିଂଗନରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଇ, ବୈଦର୍ଭୀ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ । ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଶ୍ରୀମାଧବ ଉଠି, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଚିତ୍ତରେ ନିଜକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ—ସେ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି । ସେ ଏକା, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅବିନାଶୀ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଶୁଦ୍ଧ, ବ୍ରହ୍ମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଯାହାର ଆନନ୍ଦ ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ । ଏପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରମରେ ନିଜର ନିୟମ ପାଳନ କଲେ । ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାଷାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ । ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି, ନିଜ ଅଂଶମାନେ ଆର୍ପଣ କଲେ, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ବୃଦ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ନିଜକୁ ସଂୟମିତ ରଖି । ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ସୁନ୍ଦର ମୁଂଗୁଡ଼ା, ମୁକୁତ ମାଳା, ଦୂଧ ଦେଉଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଗାଈ ଦେଲେ । ତଥା, ଚାନ୍ଦି ହୁଁଡ଼ି ଗାଈ, ଲିନେନ, କୃଷ୍ଣାଚଳ ଓ ତିଳ ଦେଲେ । ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା, ବୃଦ୍ଧ, ଗୁରୁ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ନିଜ ଜନ୍ମର ମଙ୍ଗଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ରଖିଲେ । ମନୁଷ୍ୟ ମାନ୍ୟର ଅଳଙ୍କାର ଭାବେ, ନିଜ ବସ୍ତ୍ର, ଗହଣା, ଦେବୀୟ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଲେପ ଦେଇ ନିଜକୁ ଶୋଭା ଦେଲେ । ଅଗ୍ନି ଓ ଦର୍ପଣକୁ ଦେଖି, ଗାଈ, ବଳଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ । ନଗରବାସୀ, ଅନ୍ତଃପୁର ନାରୀମାନେଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ, ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ । ପ୍ରଥମେ ମାଳା, ପାନ, ଲେପ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ, ପରେ ମିତ୍ର, ଦାସ, ଭାର୍ୟାମାନେଙ୍କୁ ଦେଲେ, ତାପରେ ନିଜେ ଉପଭୋଗ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ସୂତ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ ଆଣିଲେ, ଯେଉଁଠି ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଚାଳକଙ୍କ ହାତ ଧରି, ସତ୍ୟକି ଓ ଉଦ୍ଧବ ସହିତ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ପୂର୍ବ ପାହାଡ଼ରୁ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲେ । ଅନ୍ତଃପୁରର ନାରୀମାନେ ଲଜ୍ଜା ଓ ପ୍ରେମର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର ହେଲା । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହସି, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଆକର୍ଷିତ କରି, ବିଦାୟ ନେଲେ । ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘିରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସୁଧର୍ମା ସଭାଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଷଡ଼ ଉପଦ୍ରବରୁ ମୁକ୍ତ । ଉଚ୍ଚାସନରେ ବସି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଚମକରେ ଚାରିଦିଗ ଆଲୋକିତ କଲେ, ବୀର ଯଦୁମାନେ ଘିରିଥିଲେ, ଆକାଶର ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୋଭା ପାଇଲେ ।