ଏକ ଦିନ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଯୋଗମାୟାର ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ବୁଝିବା ପାଇଁ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଗୃହପତ୍ନୀଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହିତ ଗୋଟିଏ ଶୁଭ ମଣ୍ଡଳରେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ନାରଦଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆଦର, ଆସନ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ମନେ ଅଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ପଚାରିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କେବେ ଆସିଲେ? ଆମ ପରି ଅପୂର୍ଣ୍ଣମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ ଏମିତି ପୂର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ?” ତଥାପି, “ଏହି ଶୁଭ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ କିଛି କହନ୍ତୁ,” ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ନାରଦ ଚୁପଚାପ ଉଠି, ଅନ୍ୟ ଗୃହକୁ ଚଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ନାରଦ ଦେଖିଲେ, ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କ ଶିଶୁପୁତ୍ରମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। ଆଉ ଏକ ଘରେ, ସେ ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଉଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ଦେଖିଲେ, ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରୁଛନ୍ତି, ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରୁଛନ୍ତି, ଆଉ କେଉଁଠି ନିଜେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଗୃହରେ ସେ ଦେଖିଲେ, କୃଷ୍ଣ ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ବେଦ ପାଠ କରୁଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ସହ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ପଥରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ଦେଖିଲେ, ବଲରାମଙ୍କ ସହ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ରଥରେ ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି; କେଉଁଠି ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି ଓ ଗାୟକମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ଦେଖିଲେ, ଉଦ୍ଧବ ପ୍ରମୁଖ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ମନ୍ତ୍ରଣା କରୁଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟଏଠି ରାଜମହଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଳାମାନେ ସହ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରୁଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ଦେଖିଲେ, ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଗାୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି; କେଉଁଠି ମଙ୍ଗଳମୟ ଐତିହ୍ୟ ଓ ପୁରାଣ ଶୁଣୁଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ନିଜ ପ୍ରିୟା ସହ ହାସ୍ୟକଥା କରି ହସୁଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିବେଶିତ। କେଉଁଠି ଏକାକୀ ବସି ପ୍ରକୃତିର ପାରେ ଥିବା ପରମପୁରୁଷ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ସେବା ଓ ଦାନ କରୁଛନ୍ତି। କେଉଁଠି କେଶବ କେହି ସହ ସନ୍ଧି କରୁଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟଏଠି ବଳରାମଙ୍କ ସହ ଧର୍ମଜନଙ୍କ କୁଶଳ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରୁଛନ୍ତି। ଯଥାସମୟରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନେ ସହ ଯୋଗ୍ୟ ବର ବଧୁ ସହ ବିବାହ କରାଇ ଉଚିତ ଧନ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଶିଶୁମାନେ ପାଇଁ ବିଦାୟ, ଉପନୟନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମହୋତ୍ସବ ଉଦ୍ଯାପନ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, କେଉଁଠି ଧର୍ମ ପାଳନ ପାଇଁ କୂଆ, ବଗିଚା, ମଠ ଓ ଅନ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। କେଉଁଠି ଏକ ସିନ୍ଧୁ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ଶିକାର କରୁଥିଲେ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପଶୁ ବଳି କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଯଦୁମୁଖ୍ୟମାନେ ସହ ଘିରିଥିଲେ। ଅଦୃଶ୍ୟ ଶରୀରେ ସେ ଅନ୍ତଃପୁର ଓ ବାହାର ଘରେ ଯୋଗୀଶ୍ୱର ଭାବରେ ନାନା ଭାବ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ନାରଦ ହସି ହସି ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଯୋଗମାୟା କେବଳ ମାୟାବୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଏହା ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ପାଦସେବା ଦ୍ୱାରା ସେହି ଯୋଗମାୟା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ଏବେ ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତିରେ ପ୍ରବାହିତ ଜଗତରେ ଆମେ ଗାଇବାକୁ ଚାହେଁ, ଆପଣଙ୍କ ଲୀଳା ଗାଇ ଏହି ସଂସାରକୁ ପବିତ୍ର କରିବି।” ଭଗବାନ କହିଲେ, “ମୁଁ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ବକ୍ତା ଓ କର୍ତ୍ତା, ସମ୍ମତି ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଲୋକରେ ଅବତରଣ କରିଛି—ତୁମେ ଶୋକ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ପୁତ୍ର।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ଏହିପରି ପବିତ୍ର ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନାରଦ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭାବେ ଦେଖିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ଯୋଗମାୟାର ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବ ପୁନିପୁନି ଦେଖି, ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ କୁତୁହଳରେ ଭରିଗଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଧନ, କାମ ଓ ଧର୍ମକୁ ମନେ ରଖି ଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଏହିପରି ମାନବ ଜୀବନର ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା ନାରାୟଣ, ଷୋଳ ହଜାର ଚୟିତା ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ଲଜ୍ଜା ଓ ହାସ୍ୟମୟ ଚାହୁଁଠି ଘିରି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏଠି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ, ଯାହା ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଯିଏ ଶୁଣେ, ଗାଏ କିମ୍ବା ଦ୍ରଢ଼ କରେ, ସେ ମୁକ୍ତିର ପଥରେ ଭଗବାନ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟରେ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହୁଏ—‘କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଦର୍ଶନ’। ଏହିପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ପ୍ରଭାତ ହେବା ସମୟରେ କୁକୁଡ଼ିଆ ଡାକିଲା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନେ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହାଲିଙ୍ଗନରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇ, ମନ୍ଦାର ଅଟବିର ଶୀତଳ ବାୟୁରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧୁର ଭାବରେ ଭାର୍ୟା ଭାର୍ଗବୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନ ବିୟୋଗ ସହିପାରିଲେନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତେ, ମାଧବ ଉଠି, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ନିଜ ପ୍ରଭା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅକ୍ଷୟ, ଶୁଦ୍ଧ, ନିଜଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି-ଲୟ କରୁଥିବା, ନିଜ ଆନନ୍ଦକୁ ଦେଖୁଥିବା, ତାହାରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅନୁକ୍ରମିକ କ୍ରିୟା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କଲେ, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାଷାରେ ବ୍ରହ୍ମପାଠ କଲେ। ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜ ଅଂଶମାନେ, ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ବୃଦ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ପୂଜା କଲେ। ସେ ପ୍ରତିଦିନ, ସୁନ୍ଦର ମୁଖ୍ୟା, ମୁକ୍ତାମାଳା ଶୋଭିତ, ସ୍ୱସ୍ଥ, ଦୁଧଦାୟି, ବସ୍ତ୍ରସମେତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂଗ ଗାୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଜଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଚାନ୍ଦି ସିଂଗ ଗାୟ, କପାସ, କୃଷ୍ଣାଜିନ, ତିଳ ଦେଇ ଦାନ କଲେ।