ଶ୍ରୀନାରଦ ମହାମୁନି କହିଲେ— “ହେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପ୍ରତି ନିଜର ନିୟମ ଓ ସଂଯମ ଦେଖାଇବା, ଏବଂ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅବତାର ନେଇ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରିବା— ଏହି ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ଆମେ ଏହି କଥା ଭଲଭାବରେ ଜାଣୁଛୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଚରଣଦ୍ବୟ ଦେଖିଛି— ଯାହା ମୁକ୍ତିଦାୟକ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯାହାକୁ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସଂସାର ରୂପ ଅନ୍ଧକୁପରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି। ଏହି ଚରଣକୁ ମନେ ରଖି ମୁଁ ଗ୍ରହଗ୍ରହ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚୁଛି— ମୋତେ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୋର ଚିତ୍ତରେ ଆପଣଙ୍କର ସ୍ମୃତି ଉଦୟ ହେବ। ଏପରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଦିନ, ନାରଦ ମୁନି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଯୋଗମାୟା ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ— କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଓ ଉଦ୍ଧବ ସହିତ ପାଶା ଖେଳୁଛନ୍ତି। ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଉଠି ଆସି, ଆସନ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ। ତା’ପରେ, ମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ପଚାରିଲେ— “ହେ ପ୍ରଭୁ, କେବେ ଆସିଲେ? ଆମେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକମାନେ, ଆପଣଙ୍କ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ କରିପାରିବୁ?” ତଥାପି, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଶୁଭ ଅବତାର ବିଷୟରେ କିଛି କହନ୍ତୁ,” ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ। ନାରଦ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କିଛି କୁହିବାକୁ ନ ଦେଇ, ଅନ୍ୟ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠି ଦେଖିଲେ— ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କ ଶିଶୁସନ୍ତାନମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୃହରେ ଦେଖିଲେ— ସେ ନିଜ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି। କିଛି ଅନ୍ୟ ଗୃହରେ ଦେଖିଲେ— ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରୁଛନ୍ତି, ପଞ୍ଚ ବିଧିରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଉଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ନିଜେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। କିଛି ଗୃହରେ ଦେଖିଲେ— ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ବସି ନିର୍ବିକ୍ଷେପ ଭାବରେ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି; କେଉଁଠି ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ନେଇ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ପଥରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି। କିଛି ଜାଗାରେ ଦେଖିଲେ— ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ସହିତ ବଳରାମଙ୍କୁ ସାଥି ନେଇ ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି; କେଉଁଠି ଶଯ୍ୟାରେ ବସି, ବାର୍ଦ୍ଧମାନମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି। କିଛି ଗୃହରେ ଦେଖିଲେ— ଉଦ୍ଧବ ଆଦି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରଣା କରୁଛନ୍ତି; କେଉଁଠି ରାଜମହଳର ଅଗ୍ରଣୀ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରୁଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭଲ ଭଲ ଗାଈ ଦେଉଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟଠାରେ ଶୁଭ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଶୁଣୁଛନ୍ତି। କେବେ କେବେ ଘରେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସହିତ ହସିକି ମଜାଦାର କଥା କହୁଛନ୍ତି; କେଉଁଠି ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଆଉ କେଉଁଠି ଅର୍ଥ ଓ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ। କେଉଁଠି ଏକାକି ବସି ନିଜକୁ ପ୍ରକୃତିର ପାରାପାର ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି; କେଉଁଠି ଗୁରୁମାନେଙ୍କୁ ସେବା, ଭୋଜନ ଓ ଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି। କେଉଁଠି କେଶବ କାହାକୁ ମିତ୍ରତା କରୁଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟଠାରେ ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ଧର୍ମଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି। ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ପୁଅମାନେ ଓ ଝିଅମାନେଙ୍କ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ସମାନ ଯୋଗ୍ୟ ବର ବଧୁ ଦେଇ, ଉଚିତ ଧନ ଦେଉଛନ୍ତି। ସନ୍ତାନମାନେଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ, ଉପନୟନ ଆଦି ମହୋତ୍ସବ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି; ଏହି ସବୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। କେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ବଳିଦାନ ଦେଇ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି; କେଉଁଠି ଆପଣ ନଳ, ଉଦ୍ୟାନ, ମଠ ଓ ଦାନ ଦେଇ ଧର୍ମ ପୂରଣ କରୁଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ସିନ୍ଧୁଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ଶିକାର କରୁଛନ୍ତି; ସେଠି ଯଜ୍ଞାର୍ଥ ପଶୁ ବଳି ଦେଉଛନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଦବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି। ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପେ ଅନ୍ତଃପୁର ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଯୋଗେଶ୍ୱର ନିଜ ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଭାବ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରେ ନାରଦ ମୁନି ହସିକି ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଯୋଗମାୟା ଆମେ ଜାଣୁଛୁ, ଯାହାକୁ ମାୟାବୀମାନେ ସହଜରେ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଶକ୍ତି ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସେବା କଲେ ମାତ୍ର ଦେଖାଯାଏ। “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଯଶରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ— ମୁଁ ଏହି ସଂସାରରେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଆପଣଙ୍କର ଲୀଳାଗୀତ ଗାଇବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ।” ତେବେ ଭଗବାନ କହିଲେ— “ମୁଁ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ବକ୍ତା ଓ କର୍ତ୍ତା, ସେମାନଙ୍କର ଅନୁମୋଦନା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଏହି ଲୋକରେ ଅବତାର ନେଇଛି— ମୋ ପୁତ୍ର, ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।” ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ— ଏଭଳି ଶୁଦ୍ଧ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ନାରଦ ମୁନି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହରେ ଏକାଇ ଭାବେ ବିରାଜିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପୁନିପୁନି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅପାର ଯୋଗମାୟା ଦେଖି, ମୁନି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ କୌତୁହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମରେ ମନ ଲଗାଇ ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରି ଦେଲେ। ଏଭଳି ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ଷୋଳ ହଜାର ଚୟିତା ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ଲଜ୍ଜା ଓ ସ୍ନେହ ଭରା ଚାହାଣି ଓ ହାସି ମଧ୍ୟରେ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏଠାରେ ହରିଙ୍କର ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠି ହେଉଛି, ଯାହା ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଗାଏ, ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଅନୁମୋଦନା କରେ, ସେଠି ମୁକ୍ତିପଥରେ ପ୍ରଭୁପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଏହିପରି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧର ଉନଅଠା ଅଧ୍ୟାୟ, ‘କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଦର୍ଶନ’ ନାମକ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଶେଷ ହୁଏ। ପୁନି ଶୁକଦେବ କହିଲେ— ଏହା ପରେ, ଭୋର ହେବା ସମୟରେ, ମୁର୍ଗା ଡାକିଲା, ଏବଂ ପତି-ପତ୍ନୀମାନେ ବିରହର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ ପ୍ରେମରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।