ସାନାତନ ଧର୍ମର ଏହି ପବିତ୍ର ଗାଥା ଅନୁସାରେ, ଏକ ଦିନ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ନାରଦ ଦ୍ୱାରକାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ଆସିଲେ । ତାଁକୁ ଦେଖିବାକୁ ହଜାର ଦାସୀମାନେ, ସମାନ ଗୁଣ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଯୌବନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୋଷାକରେ ସଜିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ରାଣୀ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ହାତଲ ଚାମରା ଦ୍ୱାରା ଶାତ୍ୱତମୁକ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଝାଲୁଥିଲେ । ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ଧର୍ମର ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଧିଷ୍ଠାତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତୁରନ୍ତ ଶୟନାସନରୁ ଉଠି ନାରଦଙ୍କ ପାଦକୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ, ଶିର ବଦ୍ଧି ଯୋଗ୍ୟ ଆସନ ଦେଇ ହାତ ଜୋଡି ଉପଚାର କଲେ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନାରଦଙ୍କ ପାଦ ପରିସ୍କାର କରି, ତାହାର ଜଳ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିଲେ । ସେ ଯେତେବେଳେ ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚାର୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ଅଧିପତି, ତଥାପି ନାରଦଙ୍କ ପାଦ ଶୁଚିତାରେ 'ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟଦେବ' ନାମର ପବିତ୍ରତା ଦେଖିଲେ । ଏହିପରି ସମ୍ମାନ ପାଇ ଦେବତାମନ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ମୂଦ୍ରା ଓ ରୀତି ଅନୁଯାୟୀ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବୁ?” ତାପରେ ନାରଦ କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ସଂୟମ ଦେଖାନ୍ତି, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ । ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆପଣ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅବତରଣ କରି ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ।” ନାରଦ କହିଲେ: “ଆପଣଙ୍କ ଦୁଇଟି ପାଦ ଦେଖି ମୁଁ ଅତି ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁପାଦ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଏହି ପାଦ ଜଗତର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖରେ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥାଏ । ମୁଁ ଏହାର ଦ୍ୟାନ କରି ଆପଣଙ୍କ କୃପା ଚାହେଁ, ଯେଉଁ କୃପାରେ ମୋର ସୃତି ଜନ୍ମ ନେଉ ।” ଏହା ପରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଦିନ, ନାରଦ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଯୋଗମାୟା ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ । ଏଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଓ ଉଦ୍ଧବ ସହ ଚୋଖେ ଖେଳୁଥିଲେ । ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଉଠି, ଆସନ ଦେଇ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର କଲେ । ପ୍ରଭୁ ଅପରିଚିତ ଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ପ୍ରଭୁ, କେବେ ଆସିଲେ? ଆମେ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବୁ?” ତଥାପି, ଏହି ଶ୍ରୀମନ୍ଥ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ କିଛି କହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ । ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଉଠି, ଚୁପ ଚାପ ଅନ୍ୟ ଗୃହକୁ ଗଲେ । ଏଠାରେ ନାରଦ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଯୁବ ସନ୍ତାନମାନେ ସହ ଖୁସି କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ । ଅନ୍ୟ ଗୃହରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ତୟାରି କରୁଥିଲେ । କିଛି ଗୃହରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ପଞ୍ଚ ମୂଳ କ୍ରିୟା ସହ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ପରେ ଶେଷ ଭାଗ ଖାଇଥିଲେ । ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କିଛି ଗୃହରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବେଦ ପାଠ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଠିକାଣାରେ ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ନେଇ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ । କିଛି ଗୃହରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଘୋଡା, ହାତୀ ଓ ରଥ ସହ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟ ଗୃହରେ ଶୟନାସନରେ ବାର୍ଦ୍ଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଥିଲେ । ଏଉଁ କିଛି ଠିକାଣାରେ ଉଦ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟ ଗୃହରେ ରାଜପ୍ରସ୍ତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଳାମାନେ ସହ ଜଳକ୍ରୀଡା କରୁଥିଲେ । ଏଉଁ କିଛି ଗୃହରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ସଜା ଗାଈ ଦାନ କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟ ଗୃହରେ ଶୁଭ କଥା ଓ ପୁରାଣ ଶୁଣୁଥିଲେ । କିଛି ଗୃହରେ ପ୍ରିୟା ସହ ହାସ୍ୟ କଥା କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଗୃହରେ ଧର୍ମ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଠିକାଣାରେ ଅର୍ଥ-କାମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଥିଲେ । ଏକ ଠିକାଣାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏକା ଅସନରେ ବସି ନିଜର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବିନାଶୀ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟ ଠିକାଣାରେ ଗୁରୁମାନେକୁ ଉପଚାର ଦେଇ ସେବା କରୁଥିଲେ । କିଛି ଗୃହରେ କେଶବ କୌଣସି ସହିତ ଚୁକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଠିକାଣାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ରାମ ସହ ଧର୍ମଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିଲେ । ଯଥାସମୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନେର ବିବାହ ସମାନ ଯୋଗ୍ୟ ବର-କୁଳ ସହ କରାଇ, ଯଥାଯଥ ଧନ ଦେଇଥିଲେ । ପୁଅ-ଝିଅମାନେର ବିଦାୟ, ଉପନୟନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସବ ଉପଲକ୍ଷେ ଉତ୍ସବ କରାଇଥିଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଯୋଗୀଶ୍ଵରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ । କିଛି ଗୃହରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟ ଠିକାଣାରେ କୂଆ, ବଗିଚା, ମଠ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିଲେ । କିଛି ଗୃହରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସିନ୍ଧୁ ଘୋଡା ଚାଲି ଶିକାର କରୁଥିଲେ; ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପଶୁ ବଧ କରୁଥିଲେ, ଯଦୁମାନେ ସହ ଘିରି ଥିଲେ । ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅନ୍ତର୍ଗୃହ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୃହରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ, ଯୋଗୀଶ୍ଵର ନିଜ ମାୟା ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ । ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଗମାୟା ଓ ମାନବ ଚରିତ୍ର ଦେଖି, ନାରଦ ହସି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗମାୟା ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ; ଯୋଗୀମାନେ ପାଇ ନପାରନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ପାଦସେବା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ ।” ନାରଦ ଅନୁମତି ଚାହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ କଳା କ୍ରୀଡା ଗାଇ ଶ୍ରୀମତି ଯଶରେ ବିଭାସିତ ଜଗତରେ ଯାଇବି ।” ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: “ମୁଁ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି, ସମ୍ମତି ଦେଇ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ଜଗତର ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛି । ମୁଁ ଏହି ଜଗତ ଗ୍ରହଣ କରିଛି; ପୁତ୍ର, ଦୁଃଖିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖାଗଲେ, ସେ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ । ନାରଦ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଯୋଗମାୟା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ କୁତୁହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ । ଏପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଧନ, କାମ, ଧର୍ମରେ ଲିନ ଥିଲେ; ନାରଦ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଦେବାଦିଦେବ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଖୁସି ହୋଇ ବିଦାୟ ନେଲେ । ନାରାୟଣ, ଯିଏ ଜଗତର କ୍ଷେମ ପାଇଁ ନିଜ ଶକ୍ତି ନିୟୋଜନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ମାନବ ଜୀବନର ଅନୁସରଣ କରି, ଶୋଳେ ହଜାର ପ୍ରିୟାମାନେ ସହ ନିଜର ମାୟା ରୂପ ଲୀଳା କରୁଥିଲେ; ସମସ୍ତ ମହିଳା ଲଜ୍ଜା ଓ ସମ୍ବିଧାନରେ ତାଙ୍କୁ ଘିରି ଥିଲେ ।