ଏହି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଗଥା। ଦେହ ଏକ ହାଡ଼ ର ମଣ୍ଡ ଯାହା ଶିରା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇଛି, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଛି, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଅଟୁଟ, ମୁତ୍ର ଓ ମଳ ର ଭାଣ୍ଡା। ଏହି ଦେହ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଦୁଃଖ, କର୍ମ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ, ରୋଗ ର ଗୃହ, ଦୁଃଖ ର ନିବାସ, ପୂରଣ କରିବା ଦୁଃସାଧ୍ୟ, ଧାରଣ କରିବା ଦୁଃସାଧ୍ୟ, ଅପବିତ୍ର, ଦୋଷପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ନ। ଦେହର ଶେଷ ମାଗଟ, ମଳ ଓ ଭସ୍ମ ରେ ହୁଏ; ଏହି ଅସ୍ଥିର ଦେହ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ କେତେ ଦୀର୍ଘ ସ୍ଥାୟୀ ହେବ? ସକାଳରେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ଦେହରେ କେତେ ଅଟୁଟତା ରହିପାରିବ? କିନ୍ତୁ ସତ୍ତର ଦିନ ଧରି ଶ୍ରବଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତରେ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ; ତେଣୁ ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ। ପାଣିରେ ବୁଲବୁଲା ଯେପରି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୋକା ଭଳି, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଜନ୍ମନେଇ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ। ଶୁଷ୍କ ବାଁଶ ର ଗଠି ଫାଟିବା ଅଦ୍ଭୁତ, କିନ୍ତୁ ହୃଦୟ ର ଗଠି ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଫାଟିବା ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଅଦ୍ଭୁତ। ସତ୍ତର ଦିନ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ର ଗଠି ଭଙ୍ଗ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ କାଟିଯାଏ, କର୍ମ କ୍ଷୟ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ମନ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ର ତୀରେ ବସିଯାଏ, ଯାହା ଜଗତ ର ମଳ କୁ ଧୋଇ ଦେବାରେ ସକ୍ଷମ, ତେବେ ମୁକ୍ତି ଏକମାତ୍ର ଫଳ ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ। ଏପରି କଥା ଚାଲିଥିଲାବେଳେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆସିଲା, ଯାହା ଭାଇକୁଣ୍ଠ ର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲା, ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ। ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଧୁନ୍ଧୁଳୀ ର ପୁତ୍ର ରଥ ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ; ରଥ ରେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଦେଖି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ: “ଏଠାରେ ମୋର ଅନେକ ପବିତ୍ର ଶ୍ରୋତା ଅଛନ୍ତି; ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ରଥ କାହିଁକି ଆସିନାହିଁ? ସମସ୍ତେ ଏକ ସମାନ ଭାବରେ ଶ୍ରବଣ କଲେ; ତେବେ ଫଳ ରେ ଭିନ୍ନତା କାହିଁକି? ହରି ର ଭକ୍ତମାନେ ଏହି ବିଷୟ ଖୋଲା କରନ୍ତୁ।” ହରି ର ଦାସମାନେ କହିଲେ: “ଏଠାରେ ଫଳ ର ଭିନ୍ନତା ଶ୍ରବଣ ର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା; ସମସ୍ତେ ଶ୍ରବଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ଏତେ ଚିନ୍ତନ କଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଉପାସନା ରେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ରେ ଭିନ୍ନତା ଆସେ, ମନ୍ୟତା ଭରିତ।” ଯେଉଁ ଆତ୍ମା ଯାତ୍ରା କରିଗଲେ, ସେ ସତ୍ତର ଦିନ ଉପବାସ ରେ ଶ୍ରବଣ କଲେ, ତଥା ଗଭୀର ଚିନ୍ତନ ଓ ମନ ର ଏକାଗ୍ରତା ରେ ଲଗ୍ନ ହେଲେ। ଦୃଢ଼ ନ ଥିବା ଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଅସାବଧାନ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରବଣ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ସନ୍ଦେହ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଅସ୍ଥିର ମନ ଦ୍ୱାରା ଜପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ବିଷ୍ଣୁ ର ଉପାସନା ରେ ନାହିଁ, ସେ ନଷ୍ଟ; ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକ ରେ କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନଷ୍ଟ; ଅନଧ୍ୟାୟୀ ଲୋକ କୁ ଦିଆ ଦାନ ନଷ୍ଟ; ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା କୁଳ ନଷ୍ଟ। ଗୁରୁ ର ଉପଦେଶ ରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ନିଜ ମନ ରେ ନମ୍ରତା, ମନ ର ଦୋଷ ର ଜୟ, ଏବଂ କଥା ରେ ଅଟୁଟ ଧ୍ୟାନ—ଏହି ସମସ୍ତ ଏବଂ ଏହାର ପରି ଅନ୍ୟ ଯଦି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶ୍ରବଣ ର ଫଳ ମିଳେ; ଏବଂ କଥା ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବୈକୁଣ୍ଠ ରେ ନିବାସ ନିଶ୍ଚିତ। “ହେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଗୋବିନ୍ଦ ନିଜେ ତୁମକୁ ଗୋଲୋକ ଦେବେ।” ଏପରି କହି, ହରି ର ଭକ୍ତମାନେ ବୈକୁଣ୍ଠ ରେ ଯାଇଗଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ପୁନି ଏହି କଥା ର ପାଠ କଲେ; ସେମାନେ ଉପବାସ ରେ ସତ୍ତର ଦିନ ଶ୍ରବଣ କଲେ। “ହେ ନାରଦ, ଏହି କଥା ଶେଷ ହେଲା ପରେ କ’ଣ ଘଟିଲା, ଶୁଣ।” ହରି ନିଜେ ଭକ୍ତମାନେ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥ ନେଇ ଆସିଲେ; ସେବେଳେ ବିଜୟ ଓ ନମସ୍କାର ର ଧ୍ୱନି ହେଲା। ହରି ନିଜେ ଆନନ୍ଦରେ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ ଦ୍ୱନି କଲେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ନିଜ ପରି କରିଦେଲେ। ହରି ଅନ୍ୟ ଶ୍ରୋତାମାନେ କୁ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି କଳା କରିଦେଲେ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଲେ, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କରିଦେଲେ। ଏହି ଗ୍ରାମରେ ଥିବା ଘୋଡ଼ା ପାଳକ ଓ ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ବସିଲେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ର କୃପା ଦ୍ୱାରା। ଯେଉଁମାନେ ହରି ର ଲୋକରେ ପଠାଯିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗୀମାନେ ଯାନ୍ତି, ସେ ଗୋପ ଓ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଗୋଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଶ୍ରବଣ ର ଆନନ୍ଦରେ ଭଗବାନ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ଚାଲିଗଲେ। ଯେପରି ଆୟୋଧ୍ୟା ର ବାସିନ୍ଦା ଆଗରେ ରାମ ରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଏପରି କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୋଲୋକକୁ ନେଲେ, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିନାହିଁ। ଏହି ଲୋକକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସିଦ୍ଧମାନେ ଯାଇପାରିନାହିଁ, ସେମାନେ ଏହି ଭାଗବତ ର ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ପହଞ୍ଚିଲେ। ଅମ୍ବିକା ର ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ର କଥା ର ସତ୍ତର ଦିନ ଯଜ୍ଞ ରେ ଶ୍ରବଣ କରିଥିବା ଲୋକ ମାନେ ଏତେ ଦୀପ୍ତ ଫଳ ଲାଗିଥାନ୍ତି; ଏହି କଥା ର ଅକ୍ଷର ଶ୍ରବଣ କରିଥିବା ଲୋକ ମାନେ ଗର୍ଭ ରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ବନ୍ଧୁ, ବୟୁ, ପାଣି, ପତ୍ର ଭକ୍ଷଣ କରି, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା, ଦୂର୍ଦ୍ଧର କ୍ଷୁଦ୍ର ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ଥିତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଯାଏଁ ନାହିଁ, ଯେଉଁଥିରେ ଏହି ସତ୍ତର ଦିନ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ପହଞ୍ଚିଯାଏ। ଚିତ୍ରକୁଟ ରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାଣ୍ଡିଳ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ପବିତ୍ର ଇତିହାସ କୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ଆନନ୍ଦ ରେ ବିମୁଗ୍ଧ। ଏହି କଥା ଶ୍ରବଣ କରିବା ଏକଦିନ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଉପଯୋଗ କଲେ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୃପ୍ତ; ଦିନ ପ୍ରତିଦିନ ପାଠ କଲେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଏଉଁ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ର ମହିମା ଅପାର। ଛଉଟି ଅଧ୍ୟାୟ: ସତ୍ତର ଦିନ ଶ୍ରବଣ ର ବିଧି। କୁମାରମାନେ କହିଲେ: ଏବେ ଆମେ ସତ୍ତର ଦିନ ଶ୍ରବଣ ର ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା; ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ସାଧାରଣତଃ ସଙ୍ଗୀ ଓ ଧନ ଦ୍ୱାରା ସଂପାଦିତ ହୁଏ। ଏକ ଜ୍ୟୋତିଷୀ କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ, ସୁସ୍ଥିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନିମିତ୍ତେ ଚିନ୍ତା କରିବା, ବିବାହ ଭଳି ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଯୋଜନା କରିବା।