ଏହି ଘଟଣାରେ, କିଛି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ନିଜ ଅଭିମାନ ଓ ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ଶାନ୍ତି କୁ ଚାହିଁନଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଂୟମ ହେଉଛି ଦଣ୍ଡ, ଯେପରିକି ପଶୁ ଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ଲାଠି । ମୁଁ ଏଠାକୁ ଶାନ୍ତି ଚାହିଁ ଆସିଥିଲି, ଏବଂ ଯଦୁ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୋଷ କୁ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲି । କିନ୍ତୁ, ଏହି ମୂଢ଼, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଝଗଡାଳୁ ଲୋକମାନେ ପୁନିପୁନି ମୋତେ ଅଦ୍ଧାନ୍ତ କରି, ଅସମ୍ମାନଜନକ କଥା କହିଥିଲେ, ନିଜ ଗର୍ବରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ । ଉଗ୍ରସେନ, ଯିଏ ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରନ୍ତି । ସେଉଁଠି, ଯିଏ ସୁଧର୍ମା ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଅମରଲୋକରୁ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ ଆଣି ଉପଭୋଗ କରିଛନ୍ତି, ସେ ରାଜସିଂହାସନ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ କିପରି ହେବେ? ଯାହାଁରେ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜେ ପାଦସେବା କରନ୍ତି, ସେ ରାଜସମ୍ମାନ ଓ ଉପଚାର ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ କିପରି ହେବେ? ଯିଏଙ୍କ ପଦଧୂଳି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର କିରିଟରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ସେ ତିନି ଲୋକର ପବିତ୍ରତମ ତୀର୍ଥ ଭାବରେ ପୂଜିତ । ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ମୁଁ ତାଙ୍କ ଅଂଶର ଅଂଶ ମାତ୍ର, ଏବଂ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୀର୍ଘକାଳ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜସିଂହାସନ କେଉଁଠି? ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୁରୁମାନେ ଦେଇଥିବା ଭୂମି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଆମେ ଜୁତା ପରି ଅଛୁ, ଏବଂ କୁରୁମାନେ ମୁଣ୍ଡର କିରିଟ । ଧନର ଅଭିମାନରେ ମତ୍ତ ଥିବା, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ କଠୋର କଥା କହୁଥିବା ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ କିଏ ବଝାଇପାରିବ, କିଏ ସହିପାରିବ? ତେବେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ, ବଳରାମ ଘୋଷଣା କଲେ—“ଆଜି ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ କୌରବମାନେ ଠାରୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେବି!” ତାଙ୍କର ହଳ ଧରି, ତିନି ଲୋକକୁ ଦହିଦେବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ । ହଳର ଫଳାରେ ହସ୍ତିନାପୁର ନଗରକୁ ଚିରି, ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟରେ ଟାଣି ନେଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କୌରବମାନେ ଭୟକମ୍ପିତ ହେଲେ । ନଗର ଗଙ୍ଗାରେ ଚକ୍ରବାତ ପରି ଘୂରୁଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ଜୀବନର ଆଶାରେ, ନିଜ ପରିବାର ସହ ବଳରାମଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଓ ସାମ୍ବକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ହାତ ଜୋଡି ନତ ହେଲେ— “ହେ ରାମ, ସମସ୍ତର ଆଧାର! ଆମେ ତୁମର ଶକ୍ତି ଜାଣୁନଥିଲୁ, ଦୟାକରି ଆମ ପାପକୁ ଖ୍ଷମା କର; ଆମେ ମୂଢ଼ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତ । ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ନିର୍ଭରଶୂନ୍ୟ କାରଣ, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର । ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରଜ୍ଞାନୁସାରେ ବିଶ୍ୱ ତୁମର ଖେଳନା, ତୁମେ ସେଥିରେ ଖେଳ କର । ହେ ଅନନ୍ତ, ତୁମେ ହଜାର ମୁଣ୍ଡରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କର, ମସ୍ତକରେ ଖେଳରେ ଧରିଥାଅ; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶେଷରେ ତୁମେ ଏକା ଅବଶିଷ୍ଟ ରୁହ । ତୁମର କ୍ରୋଧ ଘୃଣା ନୁହେଁ, ବିଶ୍ୱକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ; ତୁମେ ସତ୍ତ୍ୱର ଧାରକ, ସଦା ସତ୍ତାର ରକ୍ଷାରେ ଲିନ । ହେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ଅବିନାଶୀ, ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତା, ଆମେ ତୁମେଠାରେ ଶରଣ ନେଲୁ, ନମସ୍କାର କରୁଛୁ ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବରେ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଶରଣାଗତ ହୋଇଥିବା କୌରବମାନେ ପ୍ରତି ବଳରାମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ “ଭୟ କରନି” ବୋଲି ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଲେ । ଦୁର୍ୟୋଧନ ବଳରାମଙ୍କୁ ଶସ୍ତି ଭାବରେ ଷଷ୍ଠି ବର୍ଷର ହାତୀ ଓ ବାରହ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଦେଲେ । ସେଉଁଠି, ଛଅ ହଜାର ସୁନାର ରଥ ଓ ଏକ ହଜାର ଗହଣାବିହୀନ କନ୍ୟା ଦାସୀ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ । ଏସବୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସାତ୍ୱତମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ, ବଳରାମ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ବୋହୁ ସହିତ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ନେଇ ବାପସି ହେଲେ । ତା’ପରେ, ହଳାୟୁଧ ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହୃଦୟରେ ପରିଜନପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଧରି, ଯଦୁମଣ୍ଡପରେ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ । ଆଜି ପ୍ରଯନ୍ତ, ରାମଙ୍କ ଶୌର୍ୟର ଚିହ୍ନ ଥିବା ସେହି ନଗର ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ । ଏହିପରି ଭାବେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ, ଉତ୍ତର ଭାଗର “ହସ୍ତିନାପୁର ଟାଣି ନେବା ରୂପେ ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କ ବିଜୟ” ନାମକ ଅଠଷଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା । ତା’ପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ନାରଦମୁନି ଶୁଣିଲେ ଯେ, ନରକାସୁର ବଧ ହୋଇଛି ଏବଂ ଅନେକ ମହିଳାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ଏକା ଏକା ଏଠାରେ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ନାରଦଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ହେଲା । ଏକ ଦେହରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣ ସମୟକୁ ବାଣ୍ଟି ଏକାଏକି ଆଠ ହଜାର ଦୁଇ ଶ ନାରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଘରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ—ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ । ଦ୍ୱାରକା ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ନାରଦ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ସେଠାରେ ବଗିଚା ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଫୁଲିଉଠିଥିଲା, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧୁର ସ୍ୱର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ । ଝିଅଁ ଓ ନୀଳ କମଳ, ଶତଦଳ, କୁମୁଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦ ଉପରେ ହଂସ ଓ ବକ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ । ସେହି ନଗରରେ ନବଶତ ହଜାର କାଞ୍ଚ ଓ ଚାଁଦିର ମହଲ ଥିଲା, ମହାପନ୍ନା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସୁନା ଓ ମଣିର ଅଳଙ୍କାର ଥିଲା । ସେଠାର ରାସ୍ତା, ବଜାର, ଚକ, ଅଲଗା ଅଲଗା ଥିଲା; ଦେବମନ୍ଦିର, ସଭା ଓ ମଣ୍ଡପ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା; ରାସ୍ତା ଓ ଅଙ୍ଗନା ଜଳ ଛିଟି ଶିତଳ ହୋଇଥିଲା, ପତାକା ଓ ବ୍ୟାନର ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଟକାଉଥିଲା । ଭିତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଗୃହସ୍ଥ ଆଦର କରୁଥିଲେ; ସେଠାରେ ହରିଙ୍କ ନିଜ କୌଶଳ ପ୍ରକାଶିତ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଏହା ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରା ନିଜେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି । ନାରଦ ଏହି ସୋଲହ ହଜାର ଶ୍ରଙ୍ଗାରିତ ମହଲ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମହଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀଙ୍କର । ଏହି ମହଲ କୋରାଲ ଥମ୍ଭ, ନୀଳ ମଣିର ତଳ, ନୀଳାମ ଦେବାଲୟ, ଏବଂ ଭୂମି ଅତି ଚମକିଥିଲା । ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରା ତିଆରି କରିଥିବା ମୁକୁତ ଓ ପାର୍ଲ ହାର ଝୁଲିଥିଲା, ମଣି ଓ ଦାନ୍ତରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଆସନ ଓ ବିଛାନା ଥିଲା । ସେଠାରେ ଦାସୀମାନେ ଅତି ଶୋଭାବନ୍ତ ଶୂନ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ପୁରୁଷମାନେ ଉତ୍ତମ ଓଢ଼ଣା, କମରବନ୍ଧ, ପଗଡ଼ି ଓ ମଣିର କଣ୍ଝୁମକ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ମଣିମୟ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂରିଯାଇଥିଲା; ବିଭିନ୍ନ ବାଲକନୀରେ ନଚୁଥିବା ମୟୂର, ଧୂପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଶୋଭା, ଏବଂ ଧୀର ଗାୟକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ ।