କୁରୁବଂଶର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟରେ ଏକ ଅସନ୍ତୋଷ ଚାଲିଥିଲା। କେହି କହିଲେ, "ଏହି ଯାଦବମାନେ ଆମର କୃପାରେ ଉନ୍ନତି କରିଛନ୍ତି, ଆଜି ସେମାନେ ଆମକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି। ରାଜସିକ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ଆମ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଭଲ ନୁହେଁ, ଯେପରି ଅମୃତ ସାପମାନେ ପିଇଲେ ବିପରୀତ ଫଳ ମିଳେ।" ସେଉଠି କେହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟ କୁରୁବୀରମାନେ ଥିବା ଦେଉତା ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟର ଦିଆଯାଇନଥିବା କିଛି ନେଇପାରିବେ କି? ଏହା ତ ଜଙ୍ଗଲରେ ସିଂହ ଶିକାର ଛିନିବା ପରି।" ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, "ଜନ୍ମ, ବଂଶ ଓ ଧନର ଅହଂକାରରେ ଏହି କୁରୁମାନେ ଅତି ଅଭିମାନୀ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଅପମାନସୂଚକ କଠୋର କଥା କହି, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅସଭ୍ୟତା ସହ କୌରବନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।" ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖି ଓ କୁରୁମାନଙ୍କର ଅପମାନଜନକ କଥା ଶୁଣି, ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ହସି ହସି ବାରମ୍ବାର କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅଭିମାନରେ ମତ୍ତ, ସେମାନେ କଦାପି ଶାନ୍ତି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ ହେଉଛି ଦଣ୍ଡ, ଯେପରି ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ଛଡ଼ି।" ବଳରାମ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏଠାରେ ଶାନ୍ତି ଚାହିଁ ଆସିଛି, ଯାଦବମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଛି। ଏହି ମୂଢ଼, ଝଗଡ଼ାଳୁ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମୋତେ ବାରମ୍ବାର ଅବହେଳା କରି, ଅଭିମାନରେ ଅନାଦର କଥା କହିଛନ୍ତି।" "ଉଗ୍ରସେନ କି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂପତି ନୁହେଁ? ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଦର କରନ୍ତି। ଯିଏ ସୁଧର୍ମା ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଅମରଲୋକରୁ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ ଆଣି ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ, ସେ ରାଜସିଂହାସନ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ କି? ଯାହାଙ୍କ ଚରଣପଦପଙ୍କଜରେ ଶ୍ରୀ ନିଜେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେ ରାଜସମ୍ମାନ ଓ ଭୂଷଣ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ କି?" "ଯାହାଙ୍କ ଚରଣଧୂଳିକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କୁ ତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଯାହାଙ୍କ ଅଂଶରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ମୁଁ ଅଛି, ଯାହାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀ ଦୀର୍ଘ କାଳ ଧରି ସେବନ୍ତି—ସେମାନେ କେଉଁ ରାଜସିଂହାସନ ଦେଖୁଛନ୍ତି?" "ଯାଦବମାନେ କୁରୁମାନେ ଦିଆ ଭୂମିରେ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ଆମେ ଜଣେ ଜଣେ ଯେପରି ଜୁତି, କୁରୁମାନେ ମୁଣ୍ଡର କିରିଟ। ଧନର ଅଭିମାନରେ ମତ୍ତ ଲୋକମାନେ ଯେପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ କଠୋର କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ନ ଶୁଣନ୍ତି, ନ ମାନନ୍ତି—ଏହା କି ଏହିମାନେ ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ?" ଏପରି କହି, ବଳରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଘୋଷଣା କଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ କୌରବମାନେ ଠାରୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେବି!" ସେ ତାଙ୍କର ହଳ ଧରି, ତିନି ଲୋକକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ହଳର ଟିପ୍ପାରେ ସେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଚିରି ଦେଲେ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଏହି ନଗରକୁ ଗଙ୍ଗାରେ ଟାଣି ନେଲେ। ଏହା ଗଙ୍ଗାରେ ଝରିବା ନୌକା ପରି ଘୂରିଯାଉଥିଲା, ଦେଖି କୌରବମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ। ବଞ୍ଚିବା ଆଶାରେ କୌରବମାନେ ତାଙ୍କର ପରିବାର ସହ ବଳରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଶରଣଗତ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସାମ୍ବକୁ ଆଗରେ ରଖି, ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ସମସ୍ତର ଆଧାର, ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ଜାଣିନାହୁଁ। ଅମୋ ଅବିବେକ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଅପରାଧ କରିଛୁ, କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।" "ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟ—ସବୁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରେ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆପଣଙ୍କ ଖେଳ, ଆପଣ ଏହା ସହ ଖେଳନ୍ତି।" "ହେ ଅନନ୍ତ, ଆପଣ ହଜାର ମୁଣ୍ଡରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ମସ୍ତକରେ ଖେଳ କରନ୍ତି; ସବୁ ଶେଷରେ, ଏହି ବିଶ୍ୱ ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଳୀନ ହେଲେ, ଆପଣ ଏକମାତ୍ର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରହିଯାନ୍ତି।" "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଲୋକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ, ଦ୍ୱେଷ କି ଇର୍ଷ୍ୟା ନୁହେଁ; ଆପଣ ସତ୍ତ୍ୱର ଧାରକ, ସଦା ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷାରେ ଲଗ୍ନ।" "ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ଅବିନାଶୀ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ, ଶରଣ ନେଇଛୁ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "ଏପରି ଭାବେ ଭୟଭୀତ ଓ ଶରଣାଗତ କୌରବମାନେ ବଳରାମଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ବଳରାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖୁସି ହୋଇ, 'ଭୟ କରନି' ବୋଲି ନିର୍ଭୟତା ଦେଲେ।" ଦୁର୍ୟୋଧନ ବଳରାମଙ୍କୁ ମାନ୍ୟତା ଦେଇ ଷଷ୍ଠି ବର୍ଷ ବୟସର ହାତୀ ଓ ବାରହ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଦାନ କଲେ। ଏହା ସହ ଛଅ ହଜାର ସୁନା ରଥ ଓ ଏକ ହଜାର ଗହଣା ନଥିବା ଦାସୀ ଦେଲେ, କାରଣ ସେ ଝିଅମାନେକୁ ଭଲପାଉଥିଲେ। ବଳରାମ ସମସ୍ତ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁଅ ଓ ବୋହୁ ସହ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଆଦର ନେଇ ଫେରିଲେ। ପରେ ହଳାୟୁଧ ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହୃଦୟରେ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ନେଇ; ଯାଦବମାନେ ରହିଥିବା ସଭାରେ, କୌରବମାନେ ସହ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। ଆଜି ମଧ୍ୟ, ରାମଙ୍କ ଶୌର୍ଯ୍ୟର ଚିହ୍ନ ଧାରିଥିବା ଏହି ନଗର, ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣେ ଉଚ୍ଚ ଭାବରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଅଛି। ଏପରି ଭାବରେ 'ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଟାଣି ନେଇ ବଳରାମଙ୍କ ବିଜୟ' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ— ମହାମୁନି ନାରଦ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ନରକାସୁର ବଧ ହୋଇଛି ଓ ଅନେକ ମହିଳାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ଏକା ଏକା ଘରେ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଦେଖିବାକୁ ନାରଦଙ୍କ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଗ୍ରହ ହେଲା। ବିଚିତ୍ର ଯେ, ଏକ ଦେହରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣ ଏକା ସମୟରେ ଆଠ ହଜାର ଦୁଇଶେ ନାରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଘରେ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି! ନାରଦ ଦ୍ୱାରକା ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବାଗିଚା ଫୁଲେଇ ରହିଥିଲା, ପକ୍ଷୀମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରବ କରୁଥିଲେ। ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ନୀଳ କମଳ, ଶତପଦ୍ମ, ରାଜୀବ ଓ କୁମୁଦ ଫୁଲରେ ତାଳ ଓ ଉଚ୍ଚ ଘାସରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦମାନେ ହଂସ ଓ କୁଲିଙ୍ଗ ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲେ। ନବ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରୂପା ମଣି, ରୌପ୍ୟର ନିର୍ମିତ ରାଜମହଳ, ବଡ଼ ବଡ଼ ପନ୍ନାର ଦେଖା ଦେଉଥିଲା; ସୁନା ଓ ମଣିର ଅଳଙ୍କାର ଥିଲା। ସହରର ରାସ୍ତା, ଚକ, ବଜାର ଅଲଗା ଅଲଗା ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ସୁନ୍ଦର ମଣ୍ଡପ, ସଭାଗୃହ, ଦେବମନ୍ଦିର ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା। ରାସ୍ତା, ଦ୍ୱାର, ଗଲି, ଅଂଗନା ଜଳ ଛିଟାଯାଇଥିଲା, ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକା ରୂପେ ରବିରୁ ରକ୍ଷା ହେଉଥିଲା।