ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ଚିନ୍ତା ଓ କ୍ଷୋଭରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ବଳରାମ କହିଲେ, "ଏହେଁ, ତୁମେ ମାନ୍ୟ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଧର୍ମିକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅଧର୍ମରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ତାଙ୍କୁ ହରାଇଲେ। ମୁଁ କେବଳ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ପରିବାରର ଏକତା ପାଇଁ ଏହା ସହିଲି।" ବଳରାମଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃଢ଼ କଥା ଶୁଣି କୁରୁମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ। ତେବେ ସେମାନେ ଅଭିମାନରେ କହିଲେ, "କାଳର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଚଳନରେ ଅଦ୍ଭୁତ! ଯିଏ ଶିର ଉପରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଛି, ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଚାହେ। ଏହି ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଯୁବ ହୋଇ ଆମ ସହ ବିଶ୍ରାମ, ଆସନ, ଭୋଜନ ସାଂଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ଆମେ ସେମାନେକୁ ରାଜସିକ ଆସନ ଦେଇଛୁ। ସେମାନେ ଆମର ଅବହେଳାରୁ ଚାମର, ଚାମରୀ, ଶଂଖ, ଧଳା ଛତା, ମୁକୁଟ, ସିଂହାସନ ଓ ଶୟନ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ଆମର ଦାନରେ ଯଦୁମାନେ ରାଜସିକ ସମ୍ମାନ ପାଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ଅମୃତ ସର୍ପଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ଯଦୁମାନେ ଆମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସମୃଦ୍ଧି ହୋଇ, ଆଜି ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବେ ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛନ୍ତି। ଆମ ଅନୁମତି ବିନା ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୁରୁମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହା ଦାବି କରିପାରିବେ କି? ସିଂହ ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାର ଛିନିନେଉଛି, ଏହା ସେପରି ଅସମ୍ଭବ।" ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, "ଓ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜନ୍ମ, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ଧନର ଅଭିମାନରେ କୁରୁମାନେ ଅହଂକାରୀ ହୋଇ ଦୁଷ୍ଟ ବାଣୀ କହି ବଳରାମଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ ଓ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।" କୁରୁମାନେର ଦୁଷ୍ଟତା ଓ ଅପମାନକର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ଭୟ ଲାଗୁଥିଲା; ସେ ହସିହସି ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, "ଏହି ଅଭିମାନୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଶାନ୍ତି ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ପାଇଁ ନିୟମ ଦଣ୍ଡ ଭଳି, ଯେପରି ପଶୁ ପାଇଁ ଲାଠି। ମୁଁ ଏଠାକୁ ଶାନ୍ତିର ଆଶାରେ ଆସିଛି, ଯଦୁ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସାନ୍ତ କରିଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ମୂଢ଼, ବିବାଦପ୍ରିୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ବାରମ୍ବାର ମୋତେ ଅବହେଳା କରି ଅପମାନ କଥା କହୁଛନ୍ତି। ଉଗ୍ରସେନ କି ବୋଉ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନ ହେଉଛନ୍ତି, ଯିଏ ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକମାନେର ରାଜା, ଯାହାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ମାନେ? ଯିଏ ସୁଧର୍ମା ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଅମରଲୋକରୁ ପାରିଜାତ ଗଛ ଆଣି ଉପଭୋଗ କରିଛନ୍ତି, ସେ ରାଜସିକ ଆସନ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ କି? ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ ତଳରେ ଶ୍ରୀ ନିଜେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେ ରାଜସିକ ସମ୍ମାନ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ କି? ଯାହାଙ୍କ ପଦଧୂଳି ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ପାଳମାନେର ମୁକୁଟରେ ଅଙ୍କିତ, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟତମ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଯାହାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଂଶର ଅଂଶ, ଶ୍ରୀ ନିଜେ ଦୀର୍ଘକାଳ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି—ସେଠାରେ କେଉଁ ରାଜସିକ ଆସନ ଦରକାର?" "ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୁରୁମାନେ ଦେଇଥିବା ଭୂମି ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ଆମେ ଜଣେ ଜୁତା ଭଳି ଓ କୁରୁମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ମୁକୁଟ। ଧନର ମଦରେ ମତ୍ତ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ କଠୋର କଥା କହୁଥିବା ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ କିଏ ସହିପାରିବ, କିଏ ଉପଦେଶ ଦେଇପାରିବ?" ଏହି ଦୁଷ୍ଟତା ଦେଖି ବଳରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଘୋଷଣା କଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ କୌରବମୁକ୍ତ କରିଦେବି!" ସେ ତାଙ୍କ ହଳ ଧରି ଉଠିଲେ, ତାଙ୍କ ରୌଦ୍ର ରୂପ ଦେଖି ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଲା। ବଳରାମ ତାଙ୍କ ହଳର ଟିପ୍ ପକାଇ ହସ୍ତିନାପୁର ସହରକୁ ଚିରିଦେଲେ, ଏବଂ ସେଠାକୁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଟାଣି ନେଲେ। ସହର ମାନେ ଝରଣା ଭଳି ଘୂର୍ଣ୍ଣି ହେଉଥିଲା, କୌରବମାନେ ଦେଖି ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ କୌରବମାନେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହ ବଳରାମଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଓ ସାମ୍ବକୁ ଆଗରେ ରଖି, ହାତ ଜୋଡ଼ି ନମସ୍କାର କଲେ—"ହେ ରାମ, ସମସ୍ତର ଆଧାର, ଆମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଜାଣିନାହିଁ। ଅମାନ୍ୟ ଓ ମୂଢ଼ତା ପାଇଁ ଆମକୁ ଖ୍ଷମା କର।" "ତୁମେ ଏକା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି ଏହି ବିଶ୍ୱ ତୁମ ଖେଳନା, ତୁମେ ଏହା ସହ ଖେଳ କରୁଛ। ହେ ଅନନ୍ତ, ତୁମେ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କର, ମୁକୁଟ ଉପରେ ହାସି ହାସି ଧାରଣ କରୁଛ; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମେ ନିଜେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ କଲେ, ତୁମେ ଏକା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରହିଯାଅ।" "ତୁମ କ୍ରୋଧ ଦୁନିଆକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ, ଦ୍ୱେଷ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ତୁମେ ସତ୍ତ୍ୱ ଧରି ନିତ୍ୟ ସ୍ଥିତିର ରକ୍ଷା କର।" "ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆମେ ତୁମେଠାରେ ଶରଣ ନେଲୁ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "ଏପରି ଭାବେ ଭୟଭୀତ ଓ ଶରଣାଗତ କୌରବମାନେ ବଳରାମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ କହିଲେ, 'ଭୟ କରନି।'" ଦୁର୍ୟୋଧନ ବଳରାମଙ୍କୁ ଶସ୍ଟି ବର୍ଷର ହାତୀ ଓ ବାରହ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଉପହାର ଦେଲେ। ସେ ଛଅ ହଜାର ସୁନାର ରଥ ଓ ଏକ ହଜାର ଗହଣା ବିନା ଦାସୀ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ। ବଳରାମ ଏସବୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁତ୍ର ଓ ବଧୁ ସହ ମିତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଫେରିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ନିଜ ପରିବାର ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ପ୍ରଭୃତ ହୋଇ ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯଦୁମାନେର ସଭାରେ କୌରବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ। ଆଜିଯାଏ, ରାମଙ୍କ ଶୌର୍ୟର ଚିହ୍ନ ଥିବା ସେହି ସହର ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣରେ ଉଚ୍ଚ ଭାବେ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ଏହିପରି ଭାବେ 'ହସ୍ତିନାପୁର ଟାଣି ନେଇ ବଳରାମଙ୍କ ବିଜୟ' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପୁଣି ଏକଥର ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "ନାରଦ ମୁନି ଶୁଣିଲେ ଯେ, କୃଷ୍ଣ ନରକାସୁରଙ୍କୁ ବିଧ୍ଵଂସ କରି, ବହୁ ମହିଳାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଜାଣି, ସେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛିଲେ।" "କି ଅଦ୍ଭୁତ! କୃଷ୍ଣ ଏକ ଦେହରେ ଏକାଠି ଆଠ ହଜାର ଦୁଇଶ ଜଣୀ ମହିଳାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଘରେ ଘରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ।" ନାରଦ ଦ୍ୱାରକା ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବାଗିଚା ଫୁଲରେ ମୁଡ଼ିଥିଲା, ପକ୍ଷୀମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେର କଣ୍ଠଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ହ୍ରଦମାନେ ନୀଳ କମଳ, କୁମୁଦ, ଦିନମାଳତୀ ଓ ଶତଦଳରେ ଶୋଭିତ, ଉଚ୍ଚ କୌଶ ଓ ହଂସ, କୂଳିଙ୍ଗ ମାନେ ରବ କରୁଥିଲେ। ସହରରେ ନବ ଲକ୍ଷ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଓ ରୂପାର ମହଲ, ପାଚିଲା ଏମେରାଲ୍ଡ ଭଳି, ସୁନା ଓ ମଣିମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା।