ବଳରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ହେଉଥିବା ରାମ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠାରେ ସେଠାର ଲୋକମାନେ ଏହି ଖବର ଶୁଣି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ। ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଶୁଭ ଉପହାର ନେଇ ଆସି, ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ଭେଟି, ଦୁଧ-ଗାଈ ଓ ପୂଜା ପାଇଁ ପାଣି ଦେଇଲେ। ଯେଉଁମାନେ ବଳରାମଙ୍କ ମହିମା ଜାଣିଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ। ବଳରାମ ନିଜ ପରିବାର ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ଜାଣି, ସେମାନଙ୍କ ଖବର ନେଇ, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କିଛି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ—“ଉଗ୍ରସେନ, ଭୂମିର ନାୟକ, ଯେଉଁ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ଶାନ୍ତ ମନରେ ଶୁଣି, ବିଳମ୍ବ ଛାଡି କାର୍ଯ୍ୟ କର। ତୁମେ ଅନେକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମୀକୁ ଅଧର୍ମରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ତାକୁ ହରାଇଦେଲେ, ମୁଁ କେବଳ ପରିବାରର ଏକତା ପାଇଁ ଏହା ସହିଛି।” ବଳରାମଙ୍କ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଭୟହୀନ କଥାକୁ ଶୁଣି କୌରବମାନେ ଚମକିଗଲେ। ସେମାନେ ଅଭିମାନରେ ଭରି ଉପହାସ ଶୈଳୀରେ କହିଲେ—“କାଳର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଚଳନା କିପରି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ଯିଏ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଛି, ସେ ପାଏ ଜୁତା ପିନ୍ଧି ଚାଲିବାକୁ ଚାହେ। ଏହି ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଯୁବ ଅବସ୍ଥାରେ ଆମ ସହ ଶୋଇ, ବସି, ଖାଇ, ଆମ ସମାନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ରାଜସିଂହାସନ ଦେଇଛୁ। ସେମାନେ ଚାମର, ଚାମରୀ, ଶଂଖ, ଧଳା ଛତା, ମୁକୁଟ, ସିଂହାସନ, ଶୟନାସନ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ଏହା ସବୁ ଆମର ଅବହେଳା ଦ୍ୱାରା। ବସ, ଏହି ଯାଦବମାନେ ଆମର ଦାନରେ ମିଳିଥିବା ରାଜ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ନଗ ମାନେ ଅମୃତ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏହି ଯାଦବମାନେ ଆମର କୃପାରେ ଉନ୍ନତି କରି, ଆଜି ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବେ ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି। ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ତାହା ଦଳି ନେଇପାରିବେ କି?” ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—“ଓ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜନ୍ମ, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ଧନର ଅଭିମାନରେ ଉଦ୍ଧତ ଏହି କୌରବମାନେ ଅସଭ୍ୟ ଭାବେ ବଳରାମଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହି, ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଗଲେ।” ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅପମାନ ଦେଖି ଏବଂ କୌରବମାନେ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା ଅପମାନଜନକ କଥା ଶୁଣି, ଅଚ୍ୟୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ଭୟ ଲାଗୁଥିଲା, ସେ ବାରମ୍ବାର ହସିହସି କଥା କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ—“ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅଭିମାନରେ ମତ୍ତ, ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ ହେଉଛି ଦଣ୍ଡ, ଯେପରି ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ଲଠି। ମୁଁ ଶାନ୍ତି ନେଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଯାଦବ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୋଷ ଶାନ୍ତ କରିଛି। ଏହି ମୂଢ଼, କଳହପ୍ରିୟ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ବାରମ୍ବାର ମୋତେ ଅବହେଳା କରି, ଅଭିମାନରେ ଅସମ୍ମାନ କଥା କହିଛନ୍ତି। ଉଗ୍ରସେନ କି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କ ରାଜା ନୁହଁନ୍ତି କି? ଯାହାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଜ୍ଞା ମାନନ୍ତି। ଯିଏ ସୁଧର୍ମା ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଅମର ଲୋକରୁ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ ଆଣି ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେ କି ସିଂହାସନ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ? ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳିକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯିଏ ପୂଜ୍ୟର ପୂଜ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅଂଶର ଅଂଶ, ଏବଂ ଶ୍ରୀ ଲମ୍ବାଦିନ୍ଯାୟ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି—ସେଠି ସିଂହାସନ କଣ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ?” “ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୌରବମାନେ ଦେଇଥିବା ଭୂମି ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ଆମେ ଜୁତା ସମାନ, ଏବଂ କୌରବମାନେ ମୁକୁଟ ସମାନ। ଧନର ମତ୍ତତାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଅପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ କଠୋର କଥା କହୁଥିବା ଏମାନେ କାହାକୁ ମାନିବେ କି? କିଏ ଏହିମାନେ ଭୋଗିପାରିବେ?” ଏହିପରି କ୍ରୋଧରେ ବଳରାମ ଘୋଷଣା କଲେ—“ଆଜି ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ କୌରବମାନେ ଠାରୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେବି!” ବଳଦା ତାଙ୍କ ହଳ ନେଇ, ତିନି ଲୋକକୁ ଦହିବା ପ୍ରୟାସରେ ଉଠିଲେ। ହଳର ଟିପ୍ରେ ସେ ହସ୍ତିନାପୁର ନଗରକୁ ଫାଟିଦେଲେ ଓ ଦ୍ରୁତେ ଗଙ୍ଗା ଦିଗରେ ଟାଣି ନେଇଗଲେ। ଏହା ଦେଖି, ନଗର ଗଙ୍ଗାରେ ଚକ୍ରବାତରେ ନୌକା ପରି ଘୂରୁଥିଲା, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କୌରବ ଭୟାନ୍ବିତ ହେଲେ। ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ କୌରବ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହିତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସାମ୍ବକୁ ପ୍ରଥମେ ରଖି, ବଳରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଶରଣ ନେଇ, ହାତ ଯୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ—“ହେ ରାମ, ସମସ୍ତ ଆଧାର, ଆମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଜାଣିନାହୁଁ। ଆମ ଅପରାଧକୁ ମାଫ କର, ଆମେ ମୂଢ଼ ଓ ବିମୂଢ଼। ତୁମେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟର କାରଣ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମର ଖେଳନା, ତୁମେ ଏହା ସହ ଖେଳୁଛ। ହେ ଅନନ୍ତ, ତୁମେ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧରି ଖେଳୁଛ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶେଷ ହେଲେ ତୁମେ ଏକାକୀ ଅଚ୍ୟୁତ ରହିଯାଉଛ। ତୁମର କ୍ରୋଧ ହେଉଛି ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟା ନୁହଁ। ତୁମେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ପାଳକ, ସଦା ଜୀବନର ରକ୍ଷାରେ ଲାଗିଛ। ହେ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରୀ, ଅବିନାଶୀ, ନିର୍ମାତା, ଆମେ ତୁମେ ଶରଣ ନେଇଛୁ।” ଏପରି ଭାବେ ଭୟଭୀତ ଓ କ୍ଷୁଭିତ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ବଳରାମ ଦୟା କରି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ—“ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବଳରାମଙ୍କୁ ଭେଟ ଭାବରେ ସାଠି ବର୍ଷ ବୟସର ହାତୀ ଓ ବାର ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଦେଲେ। ସେ ଛଅ ହଜାର ସୁନା ରଥ, ଏବଂ ଏକ ହଜାର ଗଳାରେ ମାଳା ନଥିବା ଦାସୀ ଦେଲେ, କାରଣ ସେ କନ୍ୟାମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଥିଲେ। ଏହା ସବୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସାତ୍ୱତମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ ବଳରାମ, ପୁଅ ଓ ବୁହାର ସହିତ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ। ପରେ, ହଳାୟୁଧ ନିଜ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଆତ୍ମୀୟ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଭାବ ନେଇ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ସଭାରେ କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ। ଏଯାଁ ଯାଁ, ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣେ ଉଠିଥିବା ଏହି ନଗର ଆଜି ମଧ୍ୟ ବଳରାମଙ୍କ ପ୍ରଭାବର ଚିହ୍ନ ବୋହି ଦୃଶ୍ୟମାନ। ଏହିପରି ଭାବରେ “ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଟାଣିନେଇ ବଳରାମଙ୍କ ବିଜୟ” ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ନାରଦ ମୁନି ଶୁଣିଲେ କି ନାରକାସୁର ବଧ ହୋଇଛି ଏବଂ ଅନେକ ମହିଳାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ଏକା ଏକ ଶରୀରରେ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖିବାକୁ ନାରଦଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ହେଲା।