ବଳରାମ ଭଗବାନ୍, ଯେଉଁଠି କୌରବ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ହେଉନାହିଁ ବୋଲି ଚାହାଁଥିଲେ, ସେ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ସିନା ନେତାମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପରେ କୌରବ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହେଉନାହିଁ ବୋଲି ଚାହିଲେ। ତାପରେ, ସେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥ ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୃଦ୍ଧ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ବିନ୍ଦୁ ବିନ୍ଦୁ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଗଜାଭୟ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ବଳରାମ ବାହାର ଉଦ୍ୟାନରେ ବସିଲେ ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ପଠାଇଲେ। ଉଦ୍ଧବ, ପ୍ରଥମେ ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବାହ୍ଲିକ ଓ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବେ ନମସ୍କାର କରି, ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନ ସୂଚନା ଦେଲେ। ବଳରାମ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଶୁଭ ଉପହାର ନେଇ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସମ୍ମାନ ସହ ବଳରାମଙ୍କୁ ଗୋ-ଦାନ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ; ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ମହତ୍ୱ ବୁଝିଥିଲେ, ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ। ଏପରେ, ବଳରାମ ସେମାନଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ଜାଣି, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, କିଛି ନିର୍ଭୟ ଶବ୍ଦ କହିଲେ: “ଉଗ୍ରସେନ, ଏଇ ପୃଥିବୀର ରାଜା, ଯାହା ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାକୁ ଅବିଚଳିତ ମନେ ଶୁଣି ଓ ବିଳମ୍ବ ନ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କର। ତୁମେ ବହୁ ଲୋକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମିକ ଜଣକୁ ଅଧର୍ମ ପାଇଁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ; ଏହି ସବୁ କିଛି ମୁଁ କୁଟୁମ୍ବମାନଙ୍କ ଏକତା ପାଇଁ ସହିଛି।” ବଳରାମଙ୍କ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦ କୁରୁମାନେ ଶୁଣି ଚମକିଯାଇଲେ। ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଗର୍ବରେ ତାପରେ କହିଲେ: “ହେଉ, ଏହି କାଳର ଅଦ୍ଭୁତ ଚଳନା! ଯେଉଁଠି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ମୁକୁଟ ଏବଂ ପାଉଁ ତଳେ ଜୁତା ପିନ୍ଧି ଉପରେ ଚଢିବାକୁ ଚାହେ। ଏହି ବୃଷ୍ଣିମାନେ, ଯୁବା ହୋଇ, ଆମ ସହିତ ଶୟନ, ଆସନ, ଭୋଜନ ଭାଗ କରନ୍ତି, ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ରାଜାସନ ଦେଇଛୁ। ଆମ ଅବହେଳାରେ ସେମାନେ ଚାମର, ବେତ, ଶଂଖ, ଧଳା ଛତା, ମୁକୁଟ, ସିଂହାସନ ଓ ଶୟନ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏହି ଯାଦବମାନେ ଆମ ଦୟାରେ ଉତ୍କର୍ଷ ପାଇଛନ୍ତି, ଏବେ ଆମେ ଯାହାକୁ ଦେଇଛୁ ସେହି ରାଜସମ୍ମାନ ନେଇ ଆମକୁ ଆଜି ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବେ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୁରୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଯାହା ଦିଆଯାଇନି, ତାହା କେଉଁପରି ନେଇପାରିବ? ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ସିଂହ ଶିକାର ଛିନିନେଇ।" ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: “ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ଧନର ଗର୍ବ ତାଙ୍କୁ ଅହଂକାରୀ କରିଦେଇଥିଲା; ଏମିତି ଅସଭ୍ୟ ଲୋକେ ବଳରାମଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦ କହି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଗଲେ।” କୁରୁମାନଙ୍କ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଓ ଅପମାନଜନକ କଥା ଶୁଣି, ଅଚ୍ୟୁତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ବାରମ୍ବାର ହସି ହସି କହିଲେ: “ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗର୍ବରେ ମଗ୍ନ; ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ଦଣ୍ଡ, ଯେପରି ପଶୁ ପାଇଁ ଲାଠି। ମୁଁ ଏଠି ଶାନ୍ତି ନେଇ ଆସିଛି, ଯାଦବ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଛି। ଏହି ମୂଢ଼, ଦୁଷ୍ଟ, ଝଗଡ଼ାଳୁ ଲୋକେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରି, ଅଭିମାନରେ ଅପମାନ ଶବ୍ଦ କହିଛନ୍ତି। ଉଗ୍ରସେନ କି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କ ରାଜା ନୁହଁନ୍ତି? ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଜ୍ଞା ମାନନ୍ତି। ଯିଏ ସୁଧର୍ମା ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଅମର ଲୋକରୁ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ ଆଣି ଉପଭୋଗ କରିଛନ୍ତି, ସେ କେଉଁପରି ରାଜାସନର ଅଯୋଗ୍ୟ? ଯାହା ପାଦପଦ୍ମ ଧୂଳି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ମୁଁ ମାତ୍ର ତାଙ୍କ ଅଂଶ, ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ସେବା କରନ୍ତି—ସେ କେଉଁପରି ରାଜାସନ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ? ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୁରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୂମି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଆମେ ଚଟା, କୁରୁମାନେ ମୁକୁଟ। ଧନର ମଦରେ ମତ୍ତ ଏହି ଲୋକମାନେ କଠୋର ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହି, କିଏ ସହିପାରିବ?” ଏପରି କହି, ବଳରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, “ଆଜି ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ କୌରବ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେବି!” ବୋଲି ହଲା ହାତରେ ଧରି ତିନି ଲୋକକୁ ଦହିବା ପ୍ରୟାସରେ ଉଠିଯାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ହଲ ଦ୍ୱାରା ହସ୍ତିନାପୁର ସହରକୁ ଚିରି, ଗଙ୍ଗା ଦିଗରେ ଟାଣି ନେଇଗଲେ। ସହର ବୋଉଟି ଚଖାଣିରେ ଘୂରୁଥିବା ନୌକା ପରି ଗଙ୍ଗାରେ ଡୁବିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଏହା ଦେଖି କୌରବମାନେ ଭୟାନ୍ବିତ ହୋଇଗଲେ। ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପରିବାର ସହ ବଳରାମଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସାମ୍ବକୁ ଆଗରେ ରଖି, ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ: “ହେ ରାମ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର, ଆମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଜାଣୁନାହିଁ। ଦୟାକରି ଆମ ପ୍ରମାଦକୁ ଖ୍ଷମା କର, ଆମେ ମୂଢ଼ ଓ ମୂର୍ଖ। ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ନିର୍ଭରଶୀଳ ନ ଥିବା କାରଣ, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟ ତୁମେ। ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି, ଏହି ଜଗତ ତୁମର ଖେଳନା, ତୁମେ ଏହା ସହିତ ଖେଳୁଛ। ହେ ଅନନ୍ତ, ତୁମେ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧରିଛ, ମଜା ଭାବେ ମୁକୁଟ ଉପରେ ଧରିଛ; ଶେଷରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମେ ନିଜରେ ଲୟ କରିଛ, ତୁମେ ଏକାକୀ, ଅପୂର୍ବ। ତୁମର କ୍ରୋଧ ଜଗତକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ତୁମେ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ଧାରଣ କର, ସଦା ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷାରେ ଲାଗିଥାଅ। ହେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ଅବିନାଶୀ, ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆମେ ତୁମେକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ, ତୁମେ ଆମ ଶରଣ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଭୟଭୀତ ଓ ଶରଣାଗତ କୌରବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ବଳରାମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ସେମାନେ ଭୟ ନ ମାନିବାକୁ କହି ଅଭୟ ଦେଲେ। ଦୁର୍ୟୋଧନ ବଳରାମଙ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳି ଶୁଦ୍ଧି ସହିତ ସାଠି ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ହାତୀ ଓ ବାରହ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଦାନ କଲେ। ତାପରେ ସେ ଛଅ ହଜାର ସୁନା ରଥ ଓ ଏକ ହଜାର ଗହନା ନଥିବା ଦାସୀ ଦେଲେ। ପ୍ରଭୁ ବଳରାମ ଏହି ସବୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁତ୍ର ଓ ବହୁଁ ସହ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନ ପାଇ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ।