ଦ୍ୱିବିଦା ର ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ, ସେ ପଡ଼ିଯିବା ସହିତ ଭୂମି ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲା, ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ଏହା ଏଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଗଭୀର ପବନରେ ପାହାଡ଼ ହିଲିଯାଏ କିମ୍ବା ଜଳରେ ତରଣୀ ଦୋଲିଯାଏ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଆକାଶରେ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ମହାମୁନିମାନେ "ଜୟ!", "ନମସ୍କାର!" ଏବଂ "ଶାଭାଶ! ଶାଭାଶ!" ବୋଲି ଉଚ୍ଚ୍ୱାସରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଲ ଝରିଲା। ଏଭଳି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ଦ୍ୱିବିଦାଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ତରଫରୁ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ସ୍ୱନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଦ୍ୱିବିଦା ବଧ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ସାମ୍ଭଙ୍କ ବିବାହ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଟାଣି ଆଣିବା ଘଟଣା ଘଟିଲା। କୌରବମାନେ ଖୁବ ରୁଷ୍ଟ ହେଇ କହିଲେ, "ଏହି ପିଲାଟି ଅନୂଚିତ ଆଚରଣ କରିଛି; ସେ ଆମକୁ ଅଗ୍ରହଣା କରି, ଜବରଦସ୍ତି ଆମ ବେଉଁଛି କନ୍ୟାକୁ ନେଇଯାଇଛି।" ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, "ଏହି ଅହଂକାରୀକୁ ବାନ୍ଧିଦିଅ; ବୃଷ୍ଣିମାନେ କଣ କରିପାରିବେ? ସେମାନେ ତ ଆମର ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୂମିରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଆମ ଉପକୃତିରେ ତିଆରି ହୋଇଛି।" "ଯଦି ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ହେବ ଏବଂ ସେମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଶ୍ୱାସ ଭଳି ଶାନ୍ତ ହେଇଯିବେ।" ତେଣୁ କର୍ଣ୍ଣ, ଶଳ, ଭୂରି, ଯଜ୍ଞକେତୁ ଏବଂ ସୁୟୋଧନ, କୌରବ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସମର୍ଥନ କରି, ସାମ୍ଭଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସାମ୍ଭ, ଶୂରବୀର ରଥୀ, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ଉଠାଇ, ସିଂହ ଭଳି ଏକାକି ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଢ଼ାଇଲେ। କୌରବମାନେ କ୍ରୋଧରେ "ଥମ୍ବ! ଥମ୍ବ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣି ସାମ୍ଭଙ୍କୁ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ଆଘାତ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ସତ୍ୟ, ସେ ଏହାକୁ ସହିଲେ ନାହିଁ; ସିଂହ ଭଳି ଛୋଟ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ। ସେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣି, କର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଛଅ ରଥୀଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆହତ କଲେ। ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାରିଟି ବାଣ, ଏକାଏକି ରଥୀମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସାରଥିମାନଙ୍କୁ ବାଣ ମାରିଲେ; ଏହି ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ସାମ୍ଭଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ ସେଉଁଠି ସାମ୍ଭଙ୍କୁ ରଥହୀନ କରିଦେଲେ, ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ବାଣରେ ଆହତ କଲେ, ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ଧନୁଷ୍ୟକୁ କାଟିଦେଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ସଂଘର୍ଷ କରି, ସାମ୍ଭଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଏବଂ ରଥହୀନ କରି, ବିଜୟୀ କୌରବମାନେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଓ ସାମ୍ଭ ସହିତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଘଟଣା ନାରଦ ଠାରୁ ଶୁଣି, ବୃଷ୍ଣିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ କୌରବମାନେ ସହିତ ସାମ୍ନାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ବଳରାମ, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସେନାପତିମାନେ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, କୌରବ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ହେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; କାରଣ ସେ ବିରୋଧ ନିବାରକ। ବଳରାମ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୃଦ୍ଧ ବନ୍ଧୁମାନେ ଘେରିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ସ୍ତରମାନେ ଘେରାଯାଇଥିବା ପରି, ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲେ। ସେ ଗଜାହ୍ୱୟ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ବାହାର ଉଦ୍ୟାନରେ ରହି, ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଖବର ପଠାଇଲେ। ଉଦ୍ଧବ, ଆମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବାହ୍ଲିକ ଓ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଲେ। ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ବଳରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଶୁଭ ଉପହାର ନେଇ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କରି, ଗାଈ ଏବଂ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ବଳରାମଙ୍କ ପାଦେ ନମସ୍କାର କଲେ। ପରିଚୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଖବର ନେବା ପରେ, ବଳରାମ ସଂକୋଚ ବିନା କଥା କହିଲେ—"ଉଗ୍ରସେନ, ଏହି ପୃଥିବୀର ନାଥ, ଯାହା ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ତାହା ଅବିଚଳ ମନେ ଶୁଣି ଏବଂ ଦେରି ନକରି ପାଳନ କର।" "ତୁମେ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମାତ୍ମାକୁ ଅଧର୍ମରେ ବାନ୍ଧିଲେ; ମୁଁ ଏହାକୁ କୁଟୁମ୍ବୀ ସମ୍ପ୍ରତିର ନିମିତ୍ତରେ ସହିଛି।" ବଳରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କୌରବମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଓ ଶୂରବୀର ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହଁ, ଅଦ୍ଭୁତ! କାଳର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଗତିରେ, ଯିଏ ଉପରକୁ ଉଠିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରି, ପାଏ ଜୁତା ପିନ୍ଧିଥାଏ।" "ଏହି ବୃଷ୍ଣିମାନେ, ଯୁବାପ୍ରଭାବରେ, ଆମ ସହିତ ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ଭୋଜନ ଭାଗ କରୁଛନ୍ତି, ଆମେ ସେମାନେକୁ ରାଜାସନ ଦେଇଛୁ।" "ସେମାନେ ଚାମର, ଚାମରୀ, ଶଂଖ, ଧଳା ଛତା, ମୁକୁଟ, ସିଂହାସନ ଓ ଶଯ୍ୟା ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି; ଏହା ସବୁ ଆମ ଅବହେଳାର ଫଳ।" "ଯଥେଷ୍ଟ! ଆଜିଠୁ ଆମ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ରାଜସମ୍ମାନ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପାଇବେ ନାହିଁ; ଯେପରି ଅମୃତ ସର୍ପଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ଏଭଳି ଦାତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଉନ୍ନତି ପାଇଥିବା ଯାଦବମାନେ ଆଜି ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛନ୍ତି, ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ।" "ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟ କୌରବମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ଯାହା ଦିଆଯାଇନି, ତାହା ଦଳାଇ ନେଇପାରିବେ କି? ସିଂହ ଭଳି ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାର ଛିଣିନେଇଥାଏ।" ଶ୍ରୀ ବାଦରାୟଣ କହିଲେ—"ଜନ୍ମ, କୁଳ ଓ ଧନର ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ଅହଂକାରୀ ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ବଳରାମଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହି, ସେମାନେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।" କୌରବମାନେ ଦୁଷ୍ଟତା ଓ ଅପମାନକର କଥା କହିଥିବା ଦେଖି, ଅଚ୍ୟୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ହସିହସି ମନେ ମନେ କହିଲେ—"ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ, ଶାନ୍ତି ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ ହେଉଛି ଦଣ୍ଡ, ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ଲାଠି ଯେପରି।" "ମୁଁ ଏଠାକୁ ଶାନ୍ତି ଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଛି, କ୍ରୋଧିତ ଯାଦବ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଛି।" "ଏହି ମୂଢ଼, କଳହପ୍ରିୟ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପୁନଃପୁନି ମୋତେ ଅବହେଳା କରି, ଅପମାନକର କଥା କହିଛନ୍ତି, ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ।" "ଉଗ୍ରସେନ କି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂପତି ନୁହଁନ୍ତି କି? ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରନ୍ତି?