ବଳରାମ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଗଦା ଓ ହଳ ଉଠାଇ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱିବିଦାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଦ୍ୱିବିଦା, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏକ ବିଶାଳ ବୃକ୍ଷ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଉଠାଇଲେ। ସେ ବଳରାମଙ୍କ ଉପରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଧାଇ ଆସି, ସେହି ବୃକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ବଳରାମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସଂକର୍ଷଣ ବଳରାମ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ, ଯେପରି ଉପରୁ ଆଘାତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କିଛି ଅନୁଭବ କରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ବଳରାମ ସେହି ବୃକ୍ଷକୁ ଧରି ତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିବିଦାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ଦ୍ୱିବିଦାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି ରକ୍ତ ଝରିଲା। ତଥାପି ସେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ରଙ୍ଗ ଲାଗିଥିବା ପରି ଅନ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ଧରି କୋପରେ ଶାଖା-ପତ୍ର ଛିଣିଦେଲେ। ସେହି ବୃକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ସେ ବୃକ୍ଷକୁ ଶତଗୁଣି ଖଣ୍ଡ-ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ଏପରି ଅନ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସେହି ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଖଣ୍ଡ-ଖଣ୍ଡ ହେଲା। ଏଭଳି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା, ଦ୍ୱିବିଦା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍ଷ ଉଖାଡ଼ିବା ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲକୁ ବୃକ୍ଷହୀନ କରିଦେଲେ। ପରେ, ବଳରାମଙ୍କ ଉପରେ ଦ୍ୱିବିଦା ଅସଂଖ୍ୟ ପାଥର ବର୍ଷା କଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ମକଡ଼ାଙ୍କ ରାଜା ଦ୍ୱିବିଦା ତାଙ୍କ ହାତକୁ ତାଳ ଗଛର ତଣ୍ଡ ଭଳି କରି, ଦୁଇଁ ମୁଷ୍ଟି ତିଆରି କରି, ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ବଳରାମଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ। ବଳରାମ, ଯଦୁବଂଶର ମୁଖ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଗଦା ଓ ହଳକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ଦ୍ୱିବିଦାଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ କନ୍ଧରେ ଚାପ ଦେଲେ। ଦ୍ୱିବିଦା ରକ୍ତ ବମି କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେ ଢଳିପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ପୃଥିବୀ ଓ ବୃକ୍ଷମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ; ଯେପରି ଝଡ଼ରେ ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ଜଳରେ ନୌକା ହେଉଛି। ଆକାଶରେ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ମହାର୍ଷିମାନେ "ଜୟ!" "ନମସ୍କାର!" "ଶାବାଶ!" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ସଂସାରକୁ କ୍ଷୋଭ ଦେଇଥିବା ଦ୍ୱିବିଦାଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପ୍ରଶଂସା ଲାଭ କରି, ପ୍ରଭୁ ବଳରାମ ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଦ୍ୱିବିଦା ବଧ ନାମକ ଷଡ଼ସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଦଶମ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧରେ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ସାମ୍ଭଙ୍କ ବିବାହ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଟାଣିବା ଘଟଣା। କୌରବମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ଏହି ପୁଅ ଅଶିଷ୍ଟ; ସେ ଆମକୁ ଅବହେଳା କରି, ଆମ ଅନିଚ୍ଛାରେ ଆମର କନ୍ୟାକୁ ଛିଣିନେଇଛି।" ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, "ଏହି ଅହଂକାରୀକୁ ବାନ୍ଧିଦିଅ; ଯଦି ଯଦୁମାନେ ଆସିବେ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ ହେବ ଓ ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ହେବେ।" ଏହିପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି କର୍ଣ୍ଣ, ଶଳ, ଭୂରି, ଯଜ୍ଞକେତୁ, ସୁଯୋଧନ ଓ କୌରବବଉଁଶୀୟ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସାମ୍ଭଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଏଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧାଉଥିବା ଦେଖି, ସାମ୍ଭ, ଶୂରବୀର ରଥୀ, ନିଜ ଧନୁଷ ଧରି ସିଂହ ଭଳି ଏକାକୀ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ। କୌରବମାନେ କ୍ରୋଧରେ "ଥମ୍ବ, ଥମ୍ବ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ଧନୁଷ ତଣି ସାମ୍ଭଙ୍କୁ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ସେ ଯଦୁବଂଶୀ ପୁଅ, ଏହି ଆକ୍ରମଣକୁ ଅସହ୍ୟ କଲେ ନାହିଁ, ସିଂହ ଭଳି କ୍ଷୁଦ୍ର ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଥାଏ। ସେ ନିଜ ଧନୁଷ ତଣି, କର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ଛଅ ରଥୀଙ୍କୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। ଚାରିଟିଏ ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାରିଟିଏ ବାଣ, ଏକ ଏକରେ ସାରଥୀମାନେ, ଏବଂ ମହାରଥୀମାନେ ଆଘାତ ପାଇଲେ, ଯାହାକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ସାମ୍ଭଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। କିନ୍ତୁ କୌରବମାନେ ତାଙ୍କର ଚାରିଟିଏ ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ, ସାରଥୀକୁ ହତ କଲେ, ଏବଂ ଧନୁଷକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏଭଳି ସାମ୍ଭକୁ ରଥହୀନ କରି, ବନ୍ଧି ଦୁର୍ଗମ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ ନିଜ ସହରକୁ ନେଲେ। ଏହି ଘଟଣା ନାରଦ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣି, ଯଦୁମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ କୌରବମାନେ ସହିତ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ବଳରାମ, ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଯଦୁବଂଶୀମାନେକୁ ଶାନ୍ତ କରି, କୌରବ ଓ ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ହେଉନାହିଁ ବୋଲି ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ବଳରାମ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବଂଶୀୟ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲେ। ସେ ଗଜାହ୍ୱୟ ପହଞ୍ଚି ବାହାର ଉଦ୍ୟାନରେ ବସି, ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରେରଣା କଲେ। ଉଦ୍ଧବ, ଆମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବାହ୍ଲିକ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଶିଷ୍ଟାଚାର ଅନୁଯାୟୀ ନମସ୍କାର କରି, ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନ ସୂଚନା କଲେ। ବଳରାମ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ସେମାନେ ଏହି ଶୁଣି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ ଓ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ବଳରାମଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଆସିଲେ। ଉପଯୁକ୍ତ ରୀତିରେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଗୋ ଓ ଜଳ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ; ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ମହିମା ଜାଣିଥିଲେ, ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ। ବଳରାମ, ନିଜାତ୍ମୀୟ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଭଳ ଖବର ଶୁଣି, ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ। "ଉଗ୍ରସେନ, ଭୂମିର ନାଥ, ଯେଉଁ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ଅଚଳ ମନେ ଶୁଣି ଏବଂ ବିଳମ୍ବ ନ କରି କାର୍ଯ୍ୟକୁ କର। ତୁମେ ଅନେକ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମିକ ସାମ୍ଭଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ବାନ୍ଧିଛ; ଆମେ କୁଟୁମ୍ବ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ପାଇଁ ଏହା ସହିଛୁ।" ବଳରାମଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶୂରବୀର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି କୌରବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: "ହା, କି ଅଦ୍ଭୁତ! କାଳର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଚଳନରେ ଯିଏ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଛି, ସେ ଚରଣ ତଳେ ଜୁତି ପିନ୍ଧି ଚାଲିଯାଉଛି।" "ଏହି ଯଦୁମାନେ, ଯୁବକ ଭଳି ଆମ ସହିତ ଶୟନ, ଆସନ, ଭୋଜନ ଭାଗ କରୁଛନ୍ତି; ଆମେ ସେମାନେକୁ ରାଜସିଂହାସନ ଦେଇଛୁ। ସେମାନେ ଚାମର, ବଲ୍ଲମ, ଶଂଖ, ଧଳା ଛତା, ମୁକୁଟ, ସିଂହାସନ, ବିଚ୍ଛାନା ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ଏହା ସବୁ ଆମ ଅବହେଳା ଦ୍ୱାରା।" "ଏବେ ଯଦୁମାନେ ଆମର ଦାନରେ ରାଜସମ୍ମାନ ପାଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ସର୍ପମାନେ ଅମୃତ ପାଇଲେ; ଏହି ଯଦୁମାନେ ଆମ ଦୟାରେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ଆଜି ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବେ ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛନ୍ତି।