ଦ୍ୱିବିଦା ନାମକ ଏକ ଅହଂକାରୀ ବନର ଦାନବ ଥିଲେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ମହିଳାମାନେଙ୍କୁ ଧରି ନିଜ ଶକ୍ତିର ଦମ୍ଭ ଦେଖାଇ ଦୁର୍ଗମ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଓ ଉପତ୍ୟକାରେ ଛାଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ, ପରେ ପାହାଡ଼ ଚାଲି ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ କଳାକାର କୀଟକୁ ଚାପି ଦେଉଛି। ଏପରି ନିଷ୍ଠୁର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେଶ ଉପଦ୍ରବ କରୁଥିଲେ ଓ ମହିଳାମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କରୁଥିଲେ, ସେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣିଲେ ଓ ରୈବତକ ପର୍ବତକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯଦୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ବଳରାମ ଗୋଲାପ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶୋଭାମୟ ଦେହରେ, ଅନେକ ନାରୀମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି। ବଳରାମ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ବାରୁଣୀ ପାନରେ ଅସ୍ଥିର, ମହାମତ୍ତ ଗଜ ପରି ତେଜସ୍ବୀ ଦେହରେ। ଏହା ଦେଖି ଦ୍ୱିବିଦା ଗଛ ଉପରେ ଚଡ଼ି, ଶାଖା ଓଲିଆଇ, ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରି, ସବୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷିତ କଲେ। ଏହି ଅସଭ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ବଳରାମଙ୍କ ସଂଗୀନୀ ଯୁବତୀମାନେ ହସିପକାଇ ଦେଲେ। ଦ୍ୱିବିଦା ତାଙ୍କୁ ମଜାକ କରି, ମଣ୍ଡରୁ ମଣ୍ଡରୁ ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିଠ ଦେଖାଇଲେ, ଏ ସବୁ ବଳରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଘଟିଲା। ଏତେକୁ ଦେଖି ବଳରାମ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ଏକ ପାଥର ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିବିଦା କୌଶଳରେ ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଇ ଦେଲେ ଓ ମଦର ଘଡ଼ା ଧରି ନେଲେ। ଏହି ଘଡ଼ା ଧରି ସେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଉପହାସ କଲେ, ଉଲ୍ଲାସରେ ହସିଲେ, ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଘଡ଼ା ଭାଙ୍ଗିଲେ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ପୋଷାକ ଉଡ଼ାଇଦେଲେ। ଏହିପରି ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ଅଭିମାନରେ ଦ୍ୱିବିଦା ବଳରାମଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉପଦ୍ରବ କରୁଥିଲେ। ବଳରାମ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଗଦା ଓ ହଳ ଧରି ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିବିଦା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବାରୁ ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଇ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ତଥାପି, ବଳରାମ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ। ତେବେ ବଳରାମ ସେଇ ଗଛକୁ ଧରି ଦ୍ୱିବିଦାଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ଦ୍ୱିବିଦା ଏହା ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ, ପୁଣି ଗଛ ଉଠାଇ ଶକ୍ତିରେ ଶାଖା ଛେଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ପ୍ରତିବାର ଏହାକୁ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଦୁଇଁଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା, ଦ୍ୱିବିଦା ଚାରିପାଖର ଗଛ ଉଠାଇ ଅବଶିଷ୍ଟ କିଛି ରଖିଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ସେ ବଳରାମଙ୍କୁ ପ୍ରତି ଅନେକ ପାଥର ବର୍ଷା କଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ସହଜରେ ସେମାନେ ସବୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଦ୍ୱିବିଦା ନିଜ ଦୁଇଁ ହାତକୁ ତାଳ ଗଛର କଣ୍ଡ ପରି ମଜବୁତ କରି, ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ବଳରାମଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ତେବେ ବଳରାମ ଗଦା ଓ ହଳ ଛାଡ଼ି, କ୍ରୋଧରେ ଦ୍ୱିବିଦାଙ୍କୁ ଦୁଇଁ ହାତରେ ଧରି ତାଙ୍କ ଗ୍ରୀବା ଉପରେ ଜୋରେ ଚାପ ଦେଲେ; ଦ୍ୱିବିଦା ରକ୍ତ ବମ୍ ହେଇ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେ ବେଳେ ଭୂମି ଓ ଗଛମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିଗଲେ, ପାହାଡ଼ ବାତାସରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେବା ପରି। ଆକାଶରେ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ମହାର୍ଷିମାନେ 'ଜୟ', 'ନମସ୍କାର', 'ଶାବାଶ' ଭାବରେ ଉଲ୍ଲାସ କଲେ ଓ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ସଂସାରକୁ ଉପଦ୍ରବ ଦେଇଥିବା ଦ୍ୱିବିଦାଙ୍କୁ ବଳରାମ ବଧ କଲେ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ସେ ନିଜ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଦ୍ୱିବିଦା ବଧ ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଉଛି, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ଶ୍କନ୍ଧ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗରେ। ଏହାପରେ ଆସେ ସାମ୍ବଙ୍କ ବିବାହ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଟାଣି ନେବା ଘଟଣା। କୌରବମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ: "ଏହି ଛୁଆ ଅନୀତି କରିଛି; ସେ ଆମକୁ ଅବମାନ କରି ଆମ ଅନିଛା ଝିଅକୁ ଶକ୍ତିବଳେ ନେଇଯାଇଛି। ଚଳ, ଏହି ଅହଂକାରୀକୁ ବାନ୍ଧିଦେବା; ବୃଷ୍ଣିମାନେ କ'ଣ କରିପାରିବେ? ସେମାନେ ଆମ ଦୟାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୂମିରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି।" "ଯଦି ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଶୁଣନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଆମେ ବାନ୍ଧିଛୁ, ସେମାନେ ଅଭିମାନ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ହେଇଯିବେ, ଯେପରି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଶ୍ୱାସ।" ଏହିପରି କର୍ଣ୍ଣ, ଶଳ, ଭୂରି, ଯଜ୍ଞକେତୁ, ଓ ସୁଯୋଧନ, କୌରବ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସାମ୍ବଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସାମ୍ବଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସାମ୍ବ ଶୂରବୀର ଚାରିଅଟିରେ ନିଜ ଧନୁଷ ଧରି, ସିଂହ ପରି ଏକାକୀ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। କୌରବମାନେ କ୍ରୋଧରେ "ଥମ୍ବ, ଥମ୍ବ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ଧନୁଷ ତାଣି ସାମ୍ବଙ୍କୁ ଅନେକ ବାଣ ମାରିଲେ। ସେଉଁଠି ଯଦୁବଂଶୀ ସାମ୍ବ, ସିଂହ ପରି ଛୋଟ ପଶୁମାନେଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ତାଙ୍କ ଚମତ୍କାର ଧନୁଷରେ ଏକାସାଥି ଏବଂ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ସେହି ଛଅ ରଥୀଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାରିଟି ବାଣ, ଏକାଏକ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ, ଏବଂ ମହାରଥୀମାନେକୁ ଏକାଏକ ବାଣ ମାରିଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସେମାନେ ସାମ୍ବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ପୁଣି ସାମ୍ବଙ୍କ ରଥ ଧ୍ୱଂସ କଲେ: ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ହତ କଲେ, ଏକ ବାଣରେ ରଥଚାଳକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଅନ୍ୟ ବାଣରେ ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ। ଏଭଳି ଦୁର୍ଲଭ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାମ୍ବଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଓ ରଥହୀନ କରି, ବିଜୟୀ କୌରବମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟା ଝିଅ ଓ ସାମ୍ବ ସହିତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଘଟଣା ନାରଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ବୃଷ୍ଣିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, କୌରବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। କିନ୍ତୁ ବଳରାମ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବୃଷ୍ଣିମାନେକୁ ଶାନ୍ତ କରି, କୌରବ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; ସେ ବିବାଦ ନାଶକ। ବଳରାମ ଏକ ଉଜ୍ୱଳ ରଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବଂଶୀୟ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଘେରାଇ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ। ସେ ଗଜାହ୍ୱୟ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ବାହାର ଉଦ୍ୟାନରେ ବସି, ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇ, ସେଉଁଠି ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବାହ୍ଲିକ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନର ସୂଚନା ଦେଲେ।