ଏକ ସମୟର କଥା, ଦ୍ୱିବିଦ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ବନରୁହି, ମହାମୁନିମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଦ୍ରବ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା। ସେ ତାଙ୍କର ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିଲା, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ମୁତ୍ର ଓ ପଖାନ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର କରୁଥିଲା। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମାନବୀ ଓ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଧରି ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଓ ଗଭୀର ଉପତ୍ୟକାରେ ଛାଡ଼ିଦେଉଥିଲା, ଏବଂ ପରେ ପାହାଡ଼ ଚାଳି ତାଙ୍କୁ କିଟାପତଙ୍ଗ ବଳି ଚକୁଚି ମାରୁଥିଲା। ଏଭଳି ଉପଦ୍ରବ ଓ ମହିଳାମାନେ ଅପମାନିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ତାହାର କାନରେ ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣିଲା ଓ ରୈବତକ ପର୍ବତକୁ ବାଢ଼ିଗଲା। ସେଠାରେ ଦେଖିଲା, ବଳରାମ—ୟଦୁମାନ୍ୟ ପ୍ରଭୁ—ପଦ୍ମମାଳା ଧାରଣ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଦେହରେ ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ନାରୀମାନେ ଘିରିଛନ୍ତି। ବଳରାମ ବାରୁଣୀ ପାନ କରି ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅସ୍ଥିର, ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ମଦୋନ୍ମତ ଗଜ ବଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଦ୍ୱିବିଦ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଶାଖା ହଲାଇ ଉଚ୍ଚଶବ୍ଦ କରି ନିଜକୁ ଚମତ୍କାର ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲା। ବଳରାମଙ୍କ ସଙ୍ଗୀନୀ ଯୁବତୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଖେଳମସ୍ତିରେ ଓ ହସିବାରେ ଆଗ୍ରହୀ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଜୋରେ ହସିପଡ଼ିଲେ। ଦ୍ୱିବିଦ ତାଙ୍କୁ ମଜାକ କରି, ଚୂନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଛାଡ଼ିଲା, ଏବଂ ନିଜ ପୃଷ୍ଠ ଦେଖାଇ ଅଶ୍ଳୀଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କଲା, ଯେଉଁ ସମୟରେ ବଳରାମ ଏହା ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହି ଅପମାନ ଦେଖି ବଳରାମ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଏକ ପାହାଡ଼ ଚାଳି ଦ୍ୱିବିଦ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିବିଦ ଚାଳିକୁ ଅଟଳ କରି, ବଳରାମଙ୍କ ମଦ ପାତ୍ର ଚୁରି କରି ନିଜକୁ ମଜାକ କଲା। ସେ ମଦ ପାତ୍ର ଭାଙ୍ଗି ଦେଲା ଓ ବଳରାମଙ୍କ ପୋଷାକ ଚିଁଡ଼ିଦେଲା। ଏହି ଅପମାନ ଓ ଅହଂକାର ଦେଖି ବଳରାମ ତାଙ୍କର ଗଦା ଓ ହଳ ଧରି, ଦ୍ୱିବିଦକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଦ୍ୱିବିଦ ଏକ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ ଉଠାଇ ବଳରାମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଘାତ କଲା, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ପାହାଡ଼ ବଳି ଅଟଳ ରହିଲେ। ବଳରାମ ସେହି ବୃକ୍ଷ ଧରି ଦ୍ୱିବିଦ ଉପରେ ଗଦା ଘାତ କଲେ, ତାହାର ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ଦ୍ୱିବିଦ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରି, ଆଉ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଉଠାଇ ତାହାକୁ ଶକ୍ତିରେ ଛିଁଡ଼ିଦେଲା। ଏଭଳି ଦୁଇଁଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଘୋର ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା, ଦ୍ୱିବିଦ ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ ଉଖାଡ଼ି ଅଟବୀକୁ ବୃକ୍ଷହୀନ କରିଦେଲା। ଏବେ ଦ୍ୱିବିଦ କ୍ରୋଧରେ ପାହାଡ଼ ଚାଳି ଝଡ଼ ବର୍ଷା କଲା, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ଦ୍ୱିବିଦ ନିଜ ଦୁଇଁ ହାତକୁ ତାଳ ଗଛର ତଣ୍ଡ ଭଳି କରି, ବଳରାମଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଘାତ କଲା। ବଳରାମ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, କ୍ରୋଧରେ ଦ୍ୱିବିଦକୁ ଦୁଇଁ ହାତରେ ଧରି ଗଳା ଉପରେ ଚାପ ଦେଲେ, ଦ୍ୱିବିଦ ରକ୍ତ ବମି କରି ଭୂମିକୁ ଢଳିପଡ଼ିଲା। ସେ ଢଳିପଡ଼ିବା ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ଓ ବୃକ୍ଷମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ ଝଞ୍ଜାରେ ଦୋଳିବା ବା ନୌକା ଜଳରେ ଚଳିବା ପରି ଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା। ଏହି ଶୂର ବିଜୟ ଦେଖି, ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ମହାମୁନିମାନେ ଆକାଶରୁ "ଜୟ! ଜୟ!" "ନମସ୍କାର!" "ଶାବାଶ!" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଓ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କରିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ଦ୍ୱିବିଦ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଲୋକମାନେ ସ୍ତୁତି କରିଥିବା ବଳରାମ ନିଜ ସ୍ୱନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିଭଳି ଦ୍ୱିବିଦ ବଧର କଥା ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ସତଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହାପରେ ଘଟିଲା ସାମ୍ଭଙ୍କ ବିବାହ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଟାଣି ଆଣିବା ଘଟଣା। କୌରବମାନେ ଏହି ଘଟଣାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ କହିଲେ, "ଏହି ପୁଅଟି ଅସଭ୍ୟ, ସେ ଆମକୁ ଅବହେଳା କରି ଆମ ଅନୁଚିତ କନ୍ୟାକୁ ଶକ୍ତିରେ ନେଇଯାଇଛି।" ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲେ, "ଚଳ, ଏହି ଅହଂକାରୀକୁ ବନ୍ଧିଦେବା; ବୃଷ୍ଣିମାନେ କ'ଣ କରିପାରିବେ? ସେମାନେ ଯେ ଆମ ଦିଆ ଜମିରେ ଦାବି କରି ରହୁଛନ୍ତି, ଆମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସେମାନେ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ଯଦି ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଶୁଣନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ବନ୍ଧି ରଖାଯାଇଛି, ସେମାନେ ଆସିଲେ ତାଙ୍କ ଅହଂକାର ଭାଙ୍ଗିଯିବ ଓ ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଇଯିବେ।" ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ରଣା କରି କର୍ଣ୍ଣ, ଶଳ, ଭୂରି, ଯଜ୍ଞକେତୁ, ସୁୟୋଧନ ଓ କୌରବ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସାମ୍ଭକୁ ବନ୍ଧିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କ ପଛେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସାମ୍ଭ ମହାରଥୀ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ସିଂହ ବଳି ଏକାକୀ ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ। କୌରବମାନେ କ୍ରୋଧରେ "ଥମ୍ବ!" "ଥମ୍ବ!" ବୋଲି ଧାଇଲେ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ଯଦ୍ୟପି ସେ କୌରବମାନଙ୍କ ଆଘାତ ଖାଉଥିଲେ, ସେ ସିଂହ ବଳି ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଘାତକୁ ଅବହେଳା କଲେ। ସାମ୍ଭ ନିଜ ଧନୁଷ୍ୟ ଚାପି, କର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଛଅ ରଥୀଙ୍କୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆହତ କଲେ, ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାରିଟି ବାଣ, ଏକା ଏକା ଚାରିଏ ରଥଚାଳକ, ଏବଂ ମହାବାଣୀକୁ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଆହତ କଲେ, ଏନୁହେଁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ ସାମ୍ଭଙ୍କୁ ରଥହୀନ କରିଦେଲେ, ଘୋଡ଼ା, ଚାଳକ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ କାଟିଦେଲେ। ଅନ୍ତେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଭାବେ ସାମ୍ଭକୁ ବନ୍ଧି ନିଜ ନଗରକୁ, ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ସହ ନେଇଗଲେ। ଏହି ଘଟଣା ନାରଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ବୃଷ୍ଣିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଆଦେଶରେ କୌରବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, କୌରବ-ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ନ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ବିରୋଧ ନାଶକ। ଏହିପରି ଭାବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୃଦ୍ଧ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ ବଳରାମ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାରାମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏଁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେପରି ହସ୍ତିନାପୁର (ଗଜାଭୟ) ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ବାହାର ଉଦ୍ୟାନରେ ବସି, ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ପ୍ରେଷିତ କଲେ।