ଏକ ସମୟରେ କାଶୀ ନଗରରେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଲଗିଥିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ନଗର ଜଳିଯାଉଥିବାରେ, ଭୟଭୀତ ଲୋକମାନେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ସେ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରୀଡା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, "ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ଆମ ନଗରକୁ ବଞ୍ଚା।" ଲୋକମାନେର ଦୁଃଖ ଶୁଣି, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଭଗବାନ ହସି କହିଲେ, "ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଆମେ ତୋମର ରକ୍ଷା କରିବି।" ସମସ୍ତର ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଭଗବାନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ମହେଶ୍ବରଙ୍କ ମାୟା କୌଶଳ ଜଣାଇବା ପରେ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ଆଞ୍ଜଳି ଦେଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦଶ ମିଳିଅ ଉତ୍ସର ଭଳି ଜ୍ଵଳି, ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନିର ଚମକରେ ଆକାଶ, ଦିଗ, ଭୂମି ଆଲୋକିତ କଲା। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନି ପ୍ରତିକୂଳତାକୁ ଦମନ କଲା। ଓ ରାଜା, ଅଭିଚାର କ୍ରିୟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ହତବ୍ୟଥା ହୋଇ, ନିଜ ମୁହଁ ହାରିଗଲା। ପରେ, ଏହି ଅଗ୍ନି କାଶୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୁଦକ୍ଷିଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କଲା—ଯେଉଁ ଅଭିଚାର କ୍ରିୟା ସେମାନେ କରିଥିଲେ, ସେ ନିଜେ ସେମାନେ ପ୍ରତି ଫେରିଗଲା। ତାପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର କାଶୀ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେଉଁଠି ରାଜପରିସର, ସଭାମଣ୍ଡପ, ବଜାର, ଦ୍ବାର, ଦୁର୍ଗ, ଗୋଦାମ, ଧନାଗାର, ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ, ଧାନ ଦେଉଥିଲା। ସମସ୍ତ କାଶୀକୁ ଦହି, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ପୁନି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଆସି ଉଭା ହେଲା। ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଚମତ୍କାର କଥା ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ପଢିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ପୁନି ମୁଁ ଚାହେଁ, ଅପାର ଶକ୍ତିର ରାମଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କୃତ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ—ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଆଉ କଣ କରିଥିଲେ?" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏକ ବନର ନାମ ଦ୍ୱିବିଦା, ନରକାଙ୍କ ମିତ୍ର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ମୈନ୍ଦଙ୍କ ଭାଇ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିର ନାୟକ। ସେ ନରକାଙ୍କ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଚାହି, ଦେଶକୁ ନଷ୍ଟ କଲା—ସେ ନଗର, ଗ୍ରାମ, ଗୋପାଳ ଗାଁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲା। କେବେ କେବେ ପାହାଡ଼ ଉପଡ଼ି, ତାହା ସହ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଚିପାଇଦେଲା—ବିଶେଷ କରି ଅନର୍ତ୍ତରେ, ଯେଉଁଠି ହରି ତାଙ୍କ ମିତ୍ର ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଉଭା ହୋଇ, ତାଙ୍କ ହାତରେ ସାଗର ଜଳ ଉଠାଇ ତୀର ଭୂମିକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେଲା—ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିଲା। ସେ ମହାର୍ଷିମାନେଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନଷ୍ଟ କରି, ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା; ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ମୁତ୍ର ଓ ପ୍ରବାହରେ ଅପବିତ୍ର କଲା। ଅହଂକାରରେ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେକୁ ଧରି, ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଓ ଉପତ୍ୟକାରେ ପେଲାଇ, ପାଥରରେ ଚିପାଇଦେଲା, କୁଶଳ କାରିଗର ଭଳି କିଟକୁ ଚିପାଇଦେଇ। ଏଭଳି ଦେଶକୁ ଉପଦ୍ରବ କରି, ଉଚ୍ଚ ଜନନୀମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣି, ରୈବତକ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲା। ସେଠି ଦେଖିଲା, ଯଦୁମାନ୍ୟ ରାମ, ପଦ୍ମ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶୋଭାମୟ ଶରୀର, ନାରୀମାନେଙ୍କ ଦଳରେ ବିରାଜିତ। ସେ ଦେଖିଲା, ରାମ ଗୀତ ଗାଉଥିବା, ଭାରୁଣୀ ପାନ କରି ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ଥିର, ରାମର ରୂପ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ଦୁଷ୍ଟ ବନର ଗଛରେ ଚଢ଼ି, ଶାଖା ହଲାଇ, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ସବୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କଲା। ବନର ଅଭିମାନ ଦେଖି, ରାମଙ୍କ ସାଥୀ ଯୁବତୀମାନେ, ଖେଳାଳି ଓ ହସନ ପ୍ରିୟ, ହସିଲେ। ବନର ତାଙ୍କୁ ମଝିରୁ ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଫେଙ୍ଗି, ପଛ ଦେଖାଇ, ରାମ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଉପହାସ କଲା। ତାପରେ, ରାମ ରିସି, ପାଥର ଫେଙ୍ଗିଲେ; ବନର ଚତୁର୍ୟ, ପାଥରକୁ ଚକ୍ରାନ୍ତ କରି, ମଦ ମଟକୁ ଧରିଲା। ମଦ ମଟକୁ ଧରି, ବନର ଉପହାସ କଲା, ହସି ରାମକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲା; ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ମଟକୁ ଭାଙ୍ଗି, ରାମଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ବିକ୍ରିତ କଲା। ଆତ୍ମ-ଅଭିମାନରେ ଅପମାନ କରି, ରାମଙ୍କୁ ଅଧିକ ଉପଦ୍ରବ କଲା; ରାମ ଦେଖି, ଦେଶ ଉପଦ୍ରବ ଦେଖି, ରିସି ଗଦା ଓ ହାଳ ନେଇ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଦ୍ୱିବିଦା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଇ, ରାମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ମାରିଲେ; କିନ୍ତୁ ସଙ୍କର୍ଷଣ ଅଚଳ ଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଚଳ। ରାମ ଗଛକୁ ଧରି, ଗଦାରେ ବନରକୁ ମାରିଲେ; ବନର ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି, ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ ହୋଇଲା। ପାହାଡ଼ ରଙ୍ଗିନ ଭଳି, ଘାଉ ଅବହେଳା କଲା; ଆଉ ଏକ ଗଛ ଧରି, ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି ଶକ୍ତିରେ ଚାଲିଲା। ସେ ତାହାରେ ମାରିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମ ଏହାକୁ ଏକ ଶତ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ପରେ ଆଉ ଏକ ଗଛ ନେଇ ରିସି, ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶତ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲି, ଗଛଗୁଡିକୁ ଏବେ ନଷ୍ଟ କରି, ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିର୍ଗଛ କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ରାମଙ୍କୁ ରିସି, ପାଥର ବର୍ଷା କଲେ; ରାମ ଗଦା ନେଇ, ସବୁ ପାଥର ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ବନର ନାୟକ, ହାତକୁ ତାଳ ଭଳି କରି, ମୁଷ୍ଟି ତିଆରି କରି, ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଛାତିରେ ମାରିଲେ। ଯଦୁମାନ୍ୟ ରାମ, ଗଦା ଓ ହାଳ ଛାଡ଼ି, ଦ୍ୱିବିଦାକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି, ରିସି ତାଙ୍କ ଗଳା ଉପରେ ଦବାଇଲେ; ଦ୍ୱିବିଦା ରକ୍ତ ବମି କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଭୂମି ଭୟରେ କମ୍ପିଗଲା, ଗଛ ମଧ୍ୟ; ଓ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼କୁ ପବନ ବା ନାଉକୁ ଜଳ ଭଳି ହିଳେଇଦେଇ। ଆକାଶରେ ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ମହାର୍ଷିମାନେ "ଜୟ!" "ନମସ୍କାର!" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ!" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ!" ବୋଲି କୁହି, ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ। ଏଭଳି, ଦ୍ୱିବିଦା ଦୁଷ୍ଟ ବନରକୁ ହତ୍ୟା କରି, ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ପାଇ, ଭଗବାନ ନିଜ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ଶ୍ରୀ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ, ସତ୍ସଙ୍ଗ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ "ଦ୍ୱିବିଦା ବନର ବଧ" ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପରେ, ସାମ୍ଭଙ୍କ ବିବାହ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଟାଣି ନେବା ଘଟଣା ଆସିଲା। କୌରବମାନେ ରିସି, କହିଲେ: "ଏହି ଜବାନ ଛୋକା ଅସଭ୍ୟ; ଆମକୁ ଅଗ୍ରହ କରି, ଆମ ଅନିଚ୍ଛାରେ ଆମ ଝିଅକୁ ଭଳି ନେଇଯାଇଛି।" "ଆମେ ଏହି ଅଭିମାନୀକୁ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଚାହିଁ; ବୃଷ୍ଣିମାନେ କଣ କରିପାରିବେ? ସେମାନେ ଆମର ଦିଆ ଦେଶ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ଆମର ଦୟାରେ ସଂଗ୍ରହିତ।