ଏକ ଦିନ, ଦ୍ୱାରକା ନଗର ଉପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅଭିଚାର ଅଗ୍ନି ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସିଲା। ଏଉଁ ଅଗ୍ନିର ରୂପ ବିଶ୍ୱାସଘାତକ ଥିଲା—ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର କୁନ୍ଦଳ, ଦୁଷ୍ଟ ମୁହଁ, ନିଜ ଜିଭାରେ ଦାନ୍ତ ଲିଜିଁ, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ ଉଠାଇ ଥିଲା, ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନାମୟ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ପାଦ ଖଜୁରି ଗଛ ପରି ବଡ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରି ଆଗକୁ ବଢିଯାଉଥିଲା, ଭୂତପ୍ରେତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଜ୍ୱଳିଯାଉଥିଲା—ସେ ଦ୍ୱାରକା ପ୍ରତି ଆଗକୁ ବଢିଯାଉଥିଲା। ଦ୍ୱାରକା ନିବାସୀମାନେ ଏହି ଅଭିଚାର ଅଗ୍ନିକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ମାନେ ଜଣେ ମୃଗ ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଆତଙ୍କିତ ହୁଏ। ସେମାନେ ଭୟରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଭାଗୃହକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ଚେସ୍ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏବଂ କାନ୍ତି ଦେଇ କହିଲେ, “ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ! ଏହି ଅଗ୍ନି ଆମ ନଗରକୁ ଜ୍ୱଳାଇ ଦେଉଛି!” ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶୁଣି, ନିବାସୀମାନେ ଭୟଭୀତ ଦେଖି, ହସି କହିଲେ, “ଭୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମ୍ଭାର ରକ୍ଷକ।” ସମସ୍ତ ଭିତରେ ଏବଂ ବାହାରେ ଉପସ୍ଥିତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଭିଚାର କଳା କୁ ବୁଝିଲେ, ଏବଂ ତାହାକୁ ଅଟକାଇବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଉଭା ଥିବା ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦଶ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା, ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନିର ରୂପରେ ଆପଣା ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଆକାଶ, ଦିଗ ଏବଂ ଭୂମିକୁ ଆଲୋକିତ କଲା। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲା। ହେ ରାଜା, ଏହି ଅଭିଚାର ଅଗ୍ନି, ଚକ୍ରଧାରୀ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, ଭାଗି ଯାଇଲା, ମୁହଁ ହାରିଗଲା; ଏବଂ ବାରାଣସୀ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୁଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଅଭିଚାର କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଅଭିଚାରର ଫଳ ଭୋଗିଲେ। ତାପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା—ଏଠାରେ ରାଜପ୍ରାସାଦ, ସଭାଗୃହ, ବଜାର, ଦ୍ୱାର, ଦୁର୍ଗ, ଗୋଦାମ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ ଏବଂ ଶସ୍ୟ ରହିଥିଲା। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ସମସ୍ତ ବାରାଣସୀକୁ ଜ୍ୱଳାଇ ଦେଲା, ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଶରେ ଉଭା ହେଲା। ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା, ଯେଉଁ କି ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ନଶ୍ୱ କରିଥିଲା, ଯିଏ ଏହାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ପଠିବେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିବେ। ଏହା ପରେ, ରାଜା ପୁନି ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, “ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରାମଙ୍କ କୃତ୍ୟ ଆମେ ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ—ଏହି ଅପାର, ଅସୀମ ନାଥ ଆଉ କଣ କରିଥିଲେ?” ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏକ ମକଡ଼ା ଥିଲା, ନାମ ଦ୍ୱିବିଦ, ନରକାଙ୍କ ସଖା, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଏବଂ ମୈନ୍ଦଙ୍କ ଶୂର ଭାଇ। ଦ୍ୱିବିଦ ନିଜ ମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଶୋଧ ନେବାକୁ ଚାହିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେଶକୁ ଉଜାଡି ଦେଲା—ସେ ନଗର, ଗ୍ରାମ, ବସ୍ତି, ଗୋପାଳ ଗାଁ ଜ୍ୱଳାଇ ଦେଲା। କେବେ ଏକ ଅପାର ପାହାଡ଼ ଉପଡ଼ି, ତାହାକୁ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ପକି ଦେଲା, ଶ୍ରୀହରି ଅନାର୍ତ୍ତରେ ବସିଥିବା କାଳରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବେଶି ହୁଏ। କେବେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି, ନିଜ ହାତରେ ଜଳ ଉଠାଇ, ତଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବିନାଶ କରିଦେଉଥିଲା, ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିଲା। ସେ ମହାଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଭଙ୍ଗ କଲା—ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା, ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ମୁତ୍ର ଏବଂ ମଳ ଦେଇ ଅପବିତ୍ର କଲା। ଅହଂକାରରେ, ଲୋକ ଓ ନାରୀମାନେ ଉଠାଇ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଏବଂ ଉପତ୍ୟକାରେ ଫେଙ୍ଗି, ପଥରରେ ଚାପି ମାରିଦେଉଥିଲା, ଯେପରି କୌଶଳୀ କିଟ ଚାପି ମାରେ। ଏପରି ଦେଶକୁ ଉଜାଡ଼ି, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରି, ଦ୍ୱିବିଦ ମଧୁର ଗାନ ଶୁଣିଲା ଏବଂ ରୈବତକ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲା। ଏଠାରେ ସେ ଦେଖିଲା—ରାମ, ଯଦୁମାନ୍ୟ ନାଥ, ପଦ୍ମମାଳା ପିନ୍ଧି, ଦେହରେ ଶୋଭା ରହି, ଜନନୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ। ରାମ ଗାନ କରୁଥିଲେ, ଭାରୁଣୀ ପାନ କରି ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ଥିର, ଦେହ ମଦୋନ୍ମଦ ହାତୀ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଦ୍ୱିବିଦ ଏକ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଶାଖା ହଲାଇ, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି, ସବୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କଲା। ଏହି ଅଭିମାନ ଦେଖି, ବଲରାମଙ୍କ ସଖୀମାନେ, ଯେମାନେ ଖେଳାଳି ଏବଂ ହସିବାରେ ଆଗ୍ରହୀ, ହସି ଉଠିଲେ। ଦ୍ୱିବିଦ ତାଙ୍କୁ ମାନ୍ୟା କରି, ମାଟି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଛାଡ଼ି, ପଛ ଦେଖାଇ ଉପହାସ କଲା, ଏହା ଦେଖି ବଲରାମ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରହିଲେ। ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ବଲରାମ, ମହାରଥୀ, ଏକ ପଥର ଛାଡ଼ିଲେ; ଦ୍ୱିବିଦ ଚତୁର୍ୟାରେ ତାହାକୁ ଭୁଲାଇ, ମଦ ମଟି ମଦ ହାଣି ମଦ ଘଡ଼ି ଧରିଲେ। ଏହାକୁ ଭଙ୍ଗି, ବଲରାମଙ୍କ ପୋଶାକ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କଲା। ବଲରାମଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, ଅହଂକାରରେ ମଦ ମଟି, ଦ୍ୱିବିଦ ଅତିକ୍ରମ କଲା; ଏହି ଅସମ୍ମାନ ଏବଂ ଦେଶର ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖି, ବଲରାମ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ହଳ ଧରି, ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିଲେ; ଦ୍ୱିବିଦ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ଜାଇଁ ଗଛ ଉଠାଇଲେ। ସେ ଦ୍ୱିବିଦ ଗଛ ନେଇ ବଲରାମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ମାରିଲେ; କିନ୍ତୁ ସଂକର୍ଷଣ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ। ବଲରାମ ଗଛ ଧରି, ଦ୍ୱିବିଦକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ମାରିଲେ; ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ପାହାଡ଼ ଲାଲ ଗେରୁ ପରି ରଙ୍ଗିତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିବିଦ ଏହି ଘାତକୁ ଅନଦେଖା କଲା; ପୁନି ଅନ୍ୟ ଗଛ ଉଠାଇ, ଶାଖା ଚିରି ଶକ୍ତିରେ ଦେଇଲା। ତାହାରେ ମାରିଲେ, ବଲରାମ ତାହାକୁ ଶତଗୁଣ ଚିରି ଦେଲେ; ପୁନି ଅନ୍ୟ ଗଛ ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଶତଗୁଣ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ। ଏପରି, ଭଗବାନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ସମସ୍ତ ଗଛ ଉପଡ଼ି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ନିର୍ଗଛ କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ବଲରାମଙ୍କୁ ରିଷ୍ଟା କରି, ପଥର ଝରଣା ଆଗରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ବଲରାମ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ସମସ୍ତ ପଥର ଚୁରି ଦେଲେ। ମକଡ଼ା ନାଥ, ହାତ ଖଜୁରି ଗଛ ପରି, ମୁକ୍ତି କରି ମୁଷ୍ଟି ଗଠିଲେ; ରୋହିଣୀନନ୍ଦନଙ୍କ ସମୀପରେ ଆସି, ଦୁଇ ହାତରେ ଛାତି ଉପରେ ଘୁସି ଦେଲେ।