ହେ ରାଜନ୍, କାଶୀର ରାଜା ନିରନ୍ତର ଭାଗବାନ୍ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହରିଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସେ ଭଗବାନ୍ରେ ଏକାତ୍ମ ହେଇଗଲେ। ତାଙ୍କର କଟା ମୁଣ୍ଡ, କଣ୍ଠାଳିରେ ଅଳଙ୍କାର ସହିତ, ରାଜଦ୍ୱାରରେ ପଡ଼ିଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଲୋକେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—“ଏହି କାହାର ମୁହଁ? କ’ଣ ଘଟିଲା?” ପରେ ଲୋକମାନେ ବୁଝିଗଲେ ଯେ, ଏହା କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ। ରାଣୀମାନେ, ପୁଅମାନେ, ବାନ୍ଧବମାନେ ଓ ପ୍ରଜାମାନେ କନ୍ଦି ଉଠିଲେ—“ହାୟ! ଆମ ରାଜା ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ଆମର ରକ୍ଷକ ଚାଲିଗଲେ!” ତାଙ୍କର ପୁଅ ସୁଦକ୍ଷିଣ, ପିତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା କଲେ ଓ ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—“ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ପିତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେବି।” ଏହି ପ୍ରତିଞ୍ଜା କରି, ସେ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ନେଇ ଚିତ୍ତକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ। ଅବିମୁକ୍ତରେ ଥିବା ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ସୁଦକ୍ଷିଣ ଚାହିଲେ—“ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ଦିଅନ୍ତୁ।” ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ—“ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁରୋହିତ ଓ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି ସହିତ ଅଭିଚାର କ୍ରିୟା କର। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଭୂତପିଶାଚମାନେ ଘେରି ଥିବାବେଳେ, ଯଦି ଅଧର୍ମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଉପରେ ବ୍ୟବହାର କରିବ, ତେବେ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ।” ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ସୁଦକ୍ଷିଣ ନିୟମ ରଖି, ଅଭିଚାର କ୍ରିୟା କଲେ, ଏବଂ ଏହା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କରାଗଲା। ତାପରେ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦେହଧାରୀ ଅଗ୍ନି ପ୍ରକଟିଲା—ତାଙ୍କର ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚୁଲି ଓ ଦାଢ଼ି, ଆଖିରୁ ଅଗ୍ନିର ଧାରା ବେରେଇଯାଉଥିଲା। ଭୟଙ୍କର ଦାଁତ, ଭୂଷିଣି ଭୃକୁଟି, କଠୋର ମୁଁହ, ନିଜ ଜିହ୍ବା ଚାଟିବା, ନଗ୍ନ ଦେହ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ ନିଆଁ, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଦ ତାଳଗଛ ପରି ବଡ଼, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦେଶ କମ୍ପିତ, ଭୂତପିଶାଚମାନେ ଘେରି ଦିଶା ଜଳାଇ, ଦ୍ୱାରକା ଦିଗରେ ଆଗୁଆଁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହି ଅଭିଚାର ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରକା ଦିଗକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଜଣେ ମୃଗ ଯେମିତି ଅଗ୍ନିରେ ଭୟଭୀତ ହୁଏ। ସେମାନେ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ସେ ଏବେ ସଭାରେ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏବଂ ଚିତ୍କାର କଲେ—“ହେ ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ!” ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଶୁଣି, ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଭଗବାନ୍ ମୁସ୍କୁରାଇ କହିଲେ—“ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମର ରକ୍ଷକ।” ସମସ୍ତର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଏବଂ ସାକ୍ଷୀ ଭଗବାନ୍, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଭିଚାର ଚାଳ ଅନୁଭବ କରି, ଏହାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ନିଜ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ଆଦେଶ କଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମ ତେଜୋମୟ, ଆକାଶ, ଦିଗ, ଭୂମିକୁ ନିଜ ତେଜରେ ଆଲୋକିତ କରି, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଅଗ୍ନି ପିଶାଚକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲା। ହେ ରାଜନ୍, ଅଭିଚାର କ୍ରିୟାର ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଏହି ଅଗ୍ନି, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇ, ମୁହଁ ନମାଇ, ପଛକୁ ଫେରିଗଲା। ଏହି ଅଗ୍ନି ବାରାଣସୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୁଦକ୍ଷିଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଅଭିଚାର କରିଥିଲେ—ସେମାନେ ଆପଣେ ନିଜେ ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲେ। ପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ବାରାଣସୀର ସମସ୍ତ ରାଜପ୍ରାସାଦ, ସଭାମଣ୍ଡପ, ବଜାର, ଦ୍ୱାର, ଗୋପୁର, ଧାନ୍ୟାଗାର, ଧନାଗାର, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ଧାନ୍ୟର ଭଣ୍ଡାର ସମେତ ସବୁଠାରୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କରିଦେଲା। ସମସ୍ତ ବାରାଣସୀ ଦହିଦେଇ, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ପୁଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଆସିଦାନ୍ତା ହେଲା। ଏହି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଯେ କେହି ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶ୍ରବଣ କରିବେ କିମ୍ବା ପାଠ କରିବେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିବେ। ତାପରେ, ରାଜା ପୁନି ପଚାରିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଅପୂର୍ବ କୌତୁକ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଓ ଶୁକଦେବ, ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କୃତ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା?” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—“ଏକ ଦ୍ୱିବିଦ ନାମକ ବନର ମାନବ ଥିଲେ, ଯିଏ ନାରକାସୁରଙ୍କ ମିତ୍ର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମଇନ୍ଦଙ୍କ ଭାଇ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଚାହିଁ, ଦେଶକୁ ଉଜାଡ଼ିଦେଲେ—ନଗର, ଗ୍ରାମ, ପଡ଼ିଆ, ଗୋପାଳମାଳାକୁ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଦେଲେ। ସେ କେବେ କେବେ ପାହାଡ଼ ଉଖାଡ଼ି, ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଉଥିଲେ, ବିଶେଷକରି ଅନର୍ତ୍ତରେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ମିତ୍ରଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ ହରି ବସୁଥିଲେ। ସେ କେବେ କେବେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦାଣ୍ଡାଇ, ନିଜ ହାତରେ ଜଳ ଉଠାଇ, ତୀରବର୍ତ୍ତୀ ଭୂମିକୁ ଜଳମଗ୍ନ କରୁଥିଲେ। ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିଲା ତାଙ୍କର। ସେ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଭଙ୍ଗ କରି, ତାଙ୍କର ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବେ ତାଙ୍କ ହୋମାଗ୍ନିରେ ପିଶାବ ଓ ପଖାନ୍ଡ ପତନ କରୁଥିଲେ। ଅହଂକାର ଭରିତ ଦ୍ୱିବିଦ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଧରି, ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଓ ଖାଦରେ ପକିଦେଉଥିଲେ, ପରେ ପଥରରେ ଚାପି ମାରୁଥିଲେ। ଏପରି ଦେଶକୁ ଉପଦ୍ରବ କରି, ଉଚ୍ଚ ଜନନୀମାନେ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରିଥିବାବେଳେ, ସେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି, ରୈବତକ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ ବଳରାମ, ଯଦୁବଂଶୀ ଭଗବାନ୍, ପଦ୍ମମାଳା ଧାରଣ କରି, ଦେହରେ ଅପୂର୍ବ ଶୋଭା, ଅନେକ ନାରୀମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ବଳରାମ ଗାଇଉଛନ୍ତି, ଭାଙ୍ଗ ମଦରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି, ଦେହ ମଦୋନ୍ମତ ଗଜ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୱିବିଦ ଗଛ ଚଢ଼ି, ଶାଖା ହଳାଇ, ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରି, ସବୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଅଭଦ୍ରତା ଦେଖି, ବଳରାମଙ୍କ ସାଙ୍ଗୀନୀ ଯୁବତୀମାନେ, ଖେଳମସ୍ତ ଭାବେ ହସି ଉଠିଲେ। ଦ୍ୱିବିଦ ସେମାନେ ଉପରେ ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଫିଙ୍ଗି, ଅପମାନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ସବୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନିଜ ପିଠ ଦେଖାଇ, ବଳରାମଙ୍କୁ ଉପହାସ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ବଳରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକ ପଥର ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିବିଦ ଚାତୁର୍ୟରେ ଏହାକୁ ଟାଳି, ମଦର ଘଡ଼ା ଧରିଲେ।