ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ଦୂତିଆ ମାର୍ଗରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅହଂକାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣୀ ପଠାଇଥିଲେ, ତାପରେ ଶୌରି କୃଷ୍ଣ ହସି ହସି କହିଲେ, “ହେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ! ତୁମେ ଯେପରି ବଡ଼ ଦାବି କରିଛ, ମୁଁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମକୁ ଦେଇଯିବି। ତୁମେ ମୋ ନାମ ଅନ୍ୟାୟରେ ଧାରଣ କରିଛ, ଏହାକୁ ମୁଁ ଛାଡ଼ିଦେବି। ଯଦି ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଁ ନାହିଁ, ତେବେ ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଶରଣ ନେବି।” ଏହିପରି କହି, କୃଷ୍ଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ରଥ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ରଥଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼କୁ ଚିରିଦିଅନ୍ତି। ଏହିପରି, କୃଷ୍ଣ କାଶୀରାଜଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ମଧ୍ୟ ବାଣରେ ଶିର ଛେଦ କରି, ସେ ମୁଣ୍ଡକୁ କାଶୀନଗରରେ ପକାଇଦେଲେ, ଯେପରି ବାୟୁ ଗୋଲାପର କୁଡ଼କୁ ଖସେଇଦିଏ। ଏପରି ଭାବେ ଦ୍ୱେଷପୂର୍ଣ୍ଣ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀଙ୍କୁ ବଧ କରି, ହରି ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ଅମୃତମୟ ହରିକଥା ଗାଇଥିଲେ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକ, ଯିଏ ସଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହରିଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଗଲେ। କାଶୀନଗର ଦ୍ୱାରରେ ଅଳଙ୍କୃତ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁଣ୍ଡ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ—“ଏହା କାହାର ମୁହ?” ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଏହା କାଶୀରାଜଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ହେବାକୁ ଚିହ୍ନିଲେ, ତାଙ୍କ ରାଣୀ, ପୁଅ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ନଗରବାସୀମାନେ ବିଳାପ କରି କହିଲେ, “ହାୟ, ରାଜା ମରିଗଲେ! ଆମର ରକ୍ଷକ ନାହିଁ!” ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁଦକ୍ଷିଣା, ବଡ଼ ଶୋକରେ, ପିତାଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, “ମୁଁ ମୋର ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀକୁ ବିନାଶ କରି, ପିତାଙ୍କର କୃତ୍ୟ ସାର୍ଥକ କରିବି।” ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରି, ସେ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ସହିତ ଅତି ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ଅବିମୁକ୍ତରେ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। ସୁଦକ୍ଷିଣା ଚାହିଲେ—ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀଙ୍କ ବିନାଶ ଉପାୟ। ତେଣୁ ଶିବ କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରିତ୍ବିଜ୍ ଓ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିକୁ ପୂଜି, ଅଭିଚାର ବିଧି କର। ଏହି ଅଗ୍ନି ଦେବ, ଯଦି ଅଧର୍ମୀ ଉପରେ ବ୍ୟବହୃତ କରିବୁ, ତେବେ ତୁମର ଅଭିପ୍ରାୟ ପୂରଣ ହେବ।” ଏହି ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ସୁଦକ୍ଷିଣା ନିୟମ ପାଳନ କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅଭିଚାର କ୍ରିୟା କଲେ। ତାପରେ, ହୋମକୁଣ୍ଡରୁ ଭୟାନକ ଦେହଧାରୀ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ତାଙ୍କର ରକ୍ତିମ ଚୁଲ ଓ ଦାଢ଼ି, ଆଁଜଳି ଆଁଜଳି ଅଗ୍ନି ଝରୁଥିବା ଚକ୍ଷୁ, ଭୟଙ୍କର ଦାଢ଼ି, ଭୂକୁଟି, ରୂଦ୍ର ମୁଁହ, ଜିହ୍ବା ଚାଟୁଥିବା, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର, ଜ୍ୱାଲାମୟ ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ ହଲାହଲ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଚରଣ ତାଳଗଛ ପରି ବିଶାଳ, ଭୂମି କମ୍ପିତ, ଭୂତପିଶାଚମାନେ ଘେରି, ସେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଜ୍ୱାଳାମୟ କରି ଦ୍ୱାରକା ଦିଗେ ଆଗେଇ ଚାଲିଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ଅଗ୍ନି ଦେଖି, ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ମୃଗ ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଭୟଭୀତ, ସେପରି ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦୌଡ଼ି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିକଟକୁ, ଯିଏ ସଭାରେ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳୁଥିଲେ, ଗଲେ ଏବଂ ବିନତି କଲେ, “ପ୍ରଭୁ! ତିନି ଲୋକଙ୍କ ନାଥ! ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ଆମ ସହରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ!” ଭଗବାନ୍ ସେମାନଙ୍କ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ, “ଭୟ କରିନାହାନ୍ତୁ, ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କ ରକ୍ଷକ।” ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଏହି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାୟାଜାଲ ଚିହ୍ନି, ତାହା ନିବାରଣ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ଆଦେଶ କଲେ। ସେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱାଳାମୟ, ସୃଷ୍ଟିର ଅନ୍ତିମ ଅଗ୍ନିର ଭାବରେ ଦିଗ, ଆକାଶ, ଭୂମିକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ, ସେ ଅଗ୍ନି ପୁରୁଷକୁ ଦମନ କଲେ। ଓ ରାଜନ୍, ଏହି ହୋମ ଅଗ୍ନି, ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ମୁଁହ ନମାଇ, ଭାଗି ଭାଗି ବାରାଣସୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏବଂ ସୁଦକ୍ଷିଣା ଓ ପୁରୋହିତମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଅଭିଚାର କରିଥିଲେ—ସେମାନେ ସେଇ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ। ତାପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ବାରାଣସୀର ସମସ୍ତ ରାଜପ୍ରାସାଦ, ସଭାଗୃହ, ବଜାର, ଦ୍ୱାର, ଦୁର୍ଗ, ଶସ୍ତ୍ରାଗାର, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଧାନ ଭଣ୍ଡାର, ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ପୁନର୍ବାର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଆସି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା। ଏହି ପୁଣ୍ୟ କଥା ଜେଉଁଠି ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ପଢ଼ିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ। ତାପରେ, ରାଜା ପୁନି ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଏ ଅପାର, ଅଦ୍ଭୁତ କୃତ୍ୟର ରାମଙ୍କ କଥା ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ସେ ମହାପୁରୁଷ ଆଉ କ’ଣ କରିଥିଲେ?” ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏକ ମହାବଳୀ ବାନର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଦ୍ୱିବିଦ, ଯିଏ ନରକାସୁରଙ୍କ ମିତ୍ର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମୈନ୍ଦଙ୍କ ଭାଇ ଥିଲେ। ସେ ଦ୍ୱିବିଦ ତାଙ୍କ ମିତ୍ରର ପ୍ରତିଶୋଧ ପାଇଁ ଦେଶରେ ଉପଦ୍ରବ ଆଣିଲେ—ସେ ନଗର, ଗ୍ରାମ, ପଡ଼ା, ଗୋପାଳ ଦେଉଳକୁ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଦେଲେ। କେବେ କେବେ ପାହାଡ଼ ଉଖିଡ଼ି, ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଉପରେ ଛାଡ଼ି ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲେ, ବିଶେଷକରି ଅନର୍ତ୍ତ ଦେଶରେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ମିତ୍ର ହତ୍ୟାକାରୀ ହରି ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତିରେ, ତାଙ୍କ ହାତରେ ସମୁଦ୍ର ଜଳ ଉଠାଇ, ତୀର ଦେଶ ଡୁବାଇଦେଉଥିଲେ। ସେ ମହାମୁନୀମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲେ—ଗଛ ଭାଙ୍ଗି, ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ମଳମୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର କରୁଥିଲେ। ଅହଂକାରୀ ଦ୍ୱିବିଦ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଧରି, ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଓ ଖାଇଁରେ ଫେଙ୍କି, ପଛରେ ପାଥରରେ ଚାପି ମାରିଦେଉଥିଲେ, ଯେପରି କୌଶଳୀ କିଟପତଙ୍ଗକୁ ଚାପି ମାରେ। ଏପରି ଦେଶ ଧ୍ୱଂସ କରି, ମହିଳାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅପମାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି, ରୈବତକ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ସେଠି ସେ ଦେଖିଲେ, ଯାଦବମାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳରାମ, ପଦ୍ମମାଳା ଧାରିଥିବା, ଅଙ୍ଗ-ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭାମୟ, ନାନା ନାରୀମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସେଠି ବଳରାମ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଭାରୁଣୀ ପାନରେ ମସ୍ତ ଚକ୍ଷୁ, ରୁଦ୍ର ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ।