ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ରାଜା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନ ହୋଇଥିବା ଧ୍ୱଜା ବହନ କରି, ଅମୂଲ୍ୟ ମୁକୁଟ ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ମକରାକାର କୁଣ୍ଡଳ ରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଭଳି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବାକୁ ଦେଖି, ମନେ ନାଟକୀୟ ଅଭିନୟ କରୁଛି ବୋଲି ହରି ହସି ପଡ଼ିଲେ। ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର—ଭାଲ, ଗଦା, ମୁସଳ, ଶୂଳ, ଶକ୍ତି, ତଳୱାର, ଖଡ଼ଗ ଓ ବାଣ ନେଇ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ତେବେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ସେନାକୁ—ଯେଉଁଥିରେ ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତି ଥିଲେ—ତାଙ୍କର ଗଦା, ତଳୱାର, ଚକ୍ର ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ; ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଏ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଉଣ୍ଟ, ଗଧା ଓ ମଣିଷଙ୍କ ଶବ ଛିଟିଯାଇଥିଲା, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଇଥିଲେ; ସେଠା ଏକ ଶ୍ମଶାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଶୂରମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଏହା ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଖେଳସ୍ଥଳୀ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ତା'ପରେ ଶୌରି ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ! ତୁମେ ଯେପରି ମୋ ପାଖକୁ ଦୂତ ମାଗଣା ପଠାଇଛ, ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମ ପାଖରେ ଛାଡ଼ିଦେବି।" "ହେ ମୂଢ଼, ତୁମେ ଯେ ମୋର ନାମ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଧାରଣ କରିଛ, ଏହାକୁ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ଯଦି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ତେବେ ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଶରଣ ନେବି।" ଏପରି କହି, କୃଷ୍ଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ରଥକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ ଓ ରଥଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼କୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି। ସେଇପରି, କୃଷ୍ଣ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ବାଣଦ୍ୱାରା ଦେହରୁ କାଟି, କାଶୀ ନଗରରେ ପକାଇଦେଲେ, ଯେପରି ବାତାସ ଗୋଲାପ ଅଂକୁରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ। ଏଭଳି ଭାବେ ଇର୍ଷ୍ୟାପିଡ଼ିତ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରଙ୍କୁ ବଧ କରି, ହରି ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମନ୍ଦଳୀ ଅମୃତମୟ କଥାଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ସେ, ଯିଏ ସଦା ଭଗବାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ହରିଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କରେ ଲୀନ ହୋଇଗଲେ। କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ରତ୍ନକୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ପାଉଥିବା, ରାଜଦ୍ୱାରରେ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—"ଏହା କାହାର ମୁହଁ?" ଚିହ୍ନିବା ପରେ ରାଜାଙ୍କ ରାନୀ, ପୁଅ, ଆତ୍ମୀୟ, ଓ ପ୍ରଜାମାନେ ବିଲାପ କଲେ—"ହାୟ, ରାଜା ମୃତ! ଆମର ରକ୍ଷକ ନାହିଁ!" ସୁଦକ୍ଷିଣା, ତାଙ୍କ ପୁଅ, ପିତାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ—"ମୁଁ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀକୁ ବିନାଶ କରି, ପିତାଙ୍କୁ ଗୌରବାନ୍ୱିତ କରିବି।" ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପୁରୋହିତ ସହିତ ସୁଦକ୍ଷିଣା ଉତ୍ତମ ଏକାଗ୍ରତାରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ଅବିମୁକ୍ତ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଭଗବାନ ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ; ସେ ଚାହିଁଲେ—"ମୋ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀକୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ଦିଅ।" ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ, "ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଋତ୍ବିଜ୍ ମିଶି ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିର ପୂଜା କର, ଅଭିଚାର କ୍ରିୟା କର; ସେଇ ଅଗ୍ନି, ଭୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଅଧର୍ମୀ ଉପରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲେ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିବ।" ଏଭଳି ଉପଦେଶ ମିଳି, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅଭିଚାର କ୍ରିୟା କଲେ। ତା'ପରେ ହୋମକୁଣ୍ଡରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିପୁରୁଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ—ତାଙ୍କର ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ କେଶ ଓ ଦାଢ଼ି ଜ୍ୱାଳାମୟ, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିର ଧାରା ନିସ୍ସରିତ। ଦାଢ଼ିଆ, ଭୟଙ୍କର ଭୃକୁଟି, କଠୋର ମୁଁହ, ଜିହ୍ୱା ଚାଟୁଥିବା, ନଗ୍ନ, ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ ଜ୍ୱାଳାମୟ ଭାବରେ ଉଠିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଦ ତାଳଗଛ ପରି ବଡ଼, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ, ଭୂତମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ସେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଜ୍ୱାଳାମୟ କରି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିପୁରୁଷକୁ ଦେଖି ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ, ଅଟବାରେ ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଅଭିଘାତ ପାଇଥିବା ମୃଗ ପରି। ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ସଭାମଣ୍ଡପରେ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ହେ ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ଏହି ନଗରକୁ ଜ୍ୱାଳାମୟ ଅଗ୍ନିରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ!" ତାଙ୍କର ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଭଗବାନ ହସି କହିଲେ, "ଭୟ କରନି, ମୁଁ ତୁମ ରକ୍ଷକ।" ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାୟାକାରୀ କୌଶଳ ଚିହ୍ନିଲେ ଓ ତାହା ବିଫଳ କରିବାକୁ ନିଜ ପାଖରେ ଦଢ଼ିଥିବା ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ଆଦେଶ କଲେ। ସେଇ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱାଳାମୟ ହୋଇ, ପ୍ରଳୟକାଳୀନ ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ୱଳତା ନେଇ, ଆକାଶ, ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଓ ଭୂମିକୁ ଆଲୋକିତ କଲା; ଏହି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନିପୁରୁଷକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲା। ହେ ରାଜନ୍, ଅଭିଚାର କ୍ରିୟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଅଗ୍ନିପୁରୁଷ, ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରହାରପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ହତଭବ୍ୟ ହୋଇ, ଉଲ୍ଟି ଭାବେ କାଶୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା ଓ ସୁଦକ୍ଷିଣା ଓ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଅଭିଚାର କରିଥିଲେ—ସେମାନଙ୍କୁ ଦହିଦେଲା। ତା'ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର କାଶୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ସେଠାର ରାଜପ୍ରାସାଦ, ସଭାମଣ୍ଡପ, ବଜାର, ଦ୍ୱାର, ମହଳ, ଗୋଦାମ, ଧନାଗାର, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଧାନ ଭରିଥିବା ଶାଳା ସମସ୍ତ ଦହିଦେଲା। ସମସ୍ତ କାଶୀକୁ ଦହାଇ, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ପୁଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଆସି ଦଢ଼ିଲା। ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ଏହି ଭଗବାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌତୁକର ଉପାଖ୍ୟାନ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ। ତା'ପରେ ରାଜା ପୁନି ପଚାରିଲେ: "ହେ ମୁନି, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କୌତୁକ ଆଉ କ'ଣ ଘଟିଥିଲା, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ?" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: "ଏକ ବନରାଜ ଥିଲେ—ଦ୍ୱିବିଦ ନାମକ, ଯିଏ ନରକର ମିତ୍ର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମୈନ୍ଦଙ୍କ ଭାଇ। ସେ ତାଙ୍କ ମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ—ସହର, ଗ୍ରାମ, ପଡ଼ା, ଗୋପାଳ ଗାଁ ଦହିଦେଲେ।