ଦୂତ ଯାଇ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅପମାନ ଓ ଉପେକ୍ଷା ଖବର ଦେଲେ। ଏହି ଖବର ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଚଢି କାଶୀ ଦିଗରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଯେଉଁଥିକି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥଯୋଧ୍ୟା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗ୍ରଗତି ସମ୍ବଦ୍ଧରେ ଜାଣି, ଦୁଇ ଦଳ ସେନା ସହିତ ଶୀଘ୍ର କାଶୀ ଛାଡି ଚଲିଗଲେ। କାଶୀର ରାଜା, ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ମିତ୍ର, ତିନି ଦଳ ସେନା ସହିତ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଗଲେ। ସେଠି ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ତାଙ୍କର ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ବନମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ଗରୁଡ ଧ୍ୱଜ, ଅମୂଲ୍ୟ ମୁକୁଟ ଓ ଭୂଷଣ, ମକରାକାର ଦୁଇ କଣ ଦେଖି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଦେଖିଲେ, ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ତାଙ୍କ ଅପରିଚୟ ଅନୁକରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏକ ନଟ ଭଳି ମଞ୍ଚରେ ଅଭିନୟ କରୁଛନ୍ତି। ହରି ହସିପାରି ହସିଲେ। ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ପିୟର, ଗଦା, ମୁସଳ, ଜାଭେଲିନ, ଭାଲ, ତୀର, ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଗଦା, ତଳୱାର, ଚକ୍ର, ତୀର ଦ୍ୱାରା ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ସେନା—ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାଟୀ—ମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ, ଏକ କାଳାଗ୍ନି ଭଳି ସମସ୍ତକୁ ଦହିଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଉଠ, ଗଧା, ମାନବ ଶବରେ ଭରିଗଲା, ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଏହି ଶବକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଏହା ଏକ ଶ୍ମଶାନ ଭଳି ଦେଖାଗଲା, ଶୂରମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ ଦେଉଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଏକ ଦେବତାଙ୍କ ଖେଳଭୂମିରେ ପରିଣତ ହେଲା। ତାପରେ ଶୌରି, କୃଷ୍ଣ, ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଓ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ! ତୁମ ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଯେଉଁ ଆପଣା କଥା କହିଛ, ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମକୁ ଦେଇବି।" "ତୁମେ ମୋ ନାମକୁ ମିଥ୍ୟା ଭାବରେ ଅନୁସୂଚିତ କରିଛ, ମୁଁ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ଯଦି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ତୁମ ପାଖରେ ଶରଣ ନେବି।" ଏଭଳି କୃଷ୍ଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ରଥକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ରଥଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଛେଡ଼ିଦେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ପର୍ବତକୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ। ଏହିପରି, କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ତୀରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶରୀରରୁ ଛେଡ଼ି, ସେହି କାଶୀ ନଗରରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ବାତାସ ଏକ ପଦ୍ମକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇଥାଏ। ଏଭଳି ଇର୍ଷ୍ୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ ତାଙ୍କ ମିତ୍ର କାଶୀର ରାଜାଙ୍କୁ ବଧ କରି, ହରି ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ନେକ୍ତର ଭଳି କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଗାଇଲେ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ତାଙ୍କ ମନ ହରିରେ ଲଗିଥିଲା, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ହରିଙ୍କ ରୂପରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। କାଶୀ ଦ୍ୱାରରେ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଛେଡ଼ା ମୁଣ୍ଡ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ—‘ଏହା କାହାର? କାହାର ମୁହଁ?’ ଚିହ୍ନିଲେ, ଏହା କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ। ତାଙ୍କ ରାଣୀମାନେ, ପୁଅମାନେ, ବନ୍ଧୁ, ନାଗରିକମାନେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କଲେ—‘ହା, ରାଜା ମୃତ! ଆମ ରକ୍ଷକ ନାହିଁ!’ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁଦକ୍ଷିଣ ବାପାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—‘ମୁଁ ବାପାଙ୍କର ହତ୍ୟାକାରୀକୁ ନଷ୍ଟ କରିବି, ଏଇପରି କରି ତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ରକ୍ଷା କରିବି।’ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ସହ, ପୁରୋହିତ ସହିତ ସୁଦକ୍ଷିଣ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ। ଅବିମୁକ୍ତରେ ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହେଇ ବର ଦେଲେ; ସୁଦକ୍ଷିଣ ଚାହିଲେ—‘ମୋ ବାପାଙ୍କର ହତ୍ୟାକାରୀକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉପାୟ।’ ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ—‘ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁରୋହିତ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିର ସଂସ୍କାର କର; ଏହି ଅଗ୍ନି ଭୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରା ଥିବା—ଯଦି ଅଧର୍ମୀ ଉପରେ ବ୍ୟବହାର କରିବ, ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ।’ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଅନୁସରି, ସୁଦକ୍ଷିଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଅଭିଚାର କ୍ରିୟା କଲେ। ଏହା ପରେ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଦେବତା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ—ତାଙ୍କର ଲାଲ ଚୁଲ ଓ ଦାଡ଼ି, ଆଖି ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ଝରାଉଥିଲା। ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ, କ୍ରୂର ଭୃକୁଟି, ଖରା ମୁଁହ, ନିଜ ଜିଭା ଦ୍ୱାରା ଠୋଡ଼ ଚାଟୁଥିଲେ, ନଗ୍ନ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ ଡ଼ାକ ଦେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଦ ତାଳଗଛର ପରି ବଡ଼; ଭୂମିକୁ ଉପ୍ରେ ମାରୁଥିଲେ; ଭୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରା, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦହି, ଦ୍ୱାରକା ଦିଗରେ ଆଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏହି ଅଭିଚାର ଅଗ୍ନି ଦେଖି ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ମୃଗମାନେ ଭଳି ଉତ୍ତାଳିତ। ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଦ୍ୱାରକାର ଶଭାଗୃହରେ ଚୋଉପଟି ଖେଳୁଥିଲେ, ଚିତ୍କାର କଲେ—‘ହେ ତ୍ରିଲୋକନାଥ, ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ଆମ ନଗରକୁ ରକ୍ଷା କର!’ କୃଷ୍ଣ ଲୋକଙ୍କ ଭୟ ଦେଖି ହସି କହିଲେ—‘ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମ ରକ୍ଷକ।’ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତରେ ଓ ବାହାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଭଗବାନ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଭିଚାର ଚାଳ ଚିହ୍ନି, ନିଜ ସମୀପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଚକ୍ରକୁ ଆଦେଶ କଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର, ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନିର ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ, ଆକାଶ, ଦିଗ, ଭୂମିକୁ ଏକା ଉଜ୍ୱଳ କଲା; ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି, ଅଗ୍ନି ଦେବତାକୁ ବିନୀତ କଲା। ଏହି ଅଭିଚାର ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ, ମୁହଁ ନମାଇ, ପଛକୁ ଫେରି, ବାରାଣସୀରେ ଗଲା; ଏଠି ସୁଦକ୍ଷିଣ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ଉପରେ ଏହି ଅଗ୍ନି ଦହିଦେଲା—ଏହି ଅଭିଚାର କ୍ରିୟା ତାଙ୍କ ଉପରେ ଫେରିଗଲା। ତାପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ବାରାଣସୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା—ଏହି ନଗରର ରାଜପ୍ରାସାଦ, ସଭାଗୃହ, ବଜାର, ଦ୍ୱାର, ଟାର, ଗୋଦାମ, ଧନ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଧାନ ଭରିଥିଲା। ସମସ୍ତ ବାରାଣସୀକୁ ଦହି, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ପୁନି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମୀପରେ ଏସି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା। ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର କଥା ଯେଉଁଠି ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଢ଼ିବା, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ। ତାପରେ, ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—‘ଏହି ଅପାର, ଅନନ୍ତ ରାମଙ୍କର ଚମତ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଆଉ କଣ କଲେ?’ ଶୁକ ଉତ୍ତର କଲେ—ଏକ ବାନର ଥିଲା, ଦ୍ୱିବିଦା ନାମର, ନରକଙ୍କ ମିତ୍ର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପରାମର୍ଶଦାତା, ମୈନ୍ଦଙ୍କ ଶୂର ଭାଇ।