ମୌଡ଼ ରାଜା ପୌଣ୍ଡ୍ରକ, ଅବିବେକରେ ଏବଂ ଶିଶୁ ସଦୃଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦ୍ୱାରକାରେ ଥିବା ଅଗ୍ରହ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକ ଦୂତ ପଠାଇଲେ, ଯେପରି ବାଳକ ଅନ୍ୟ ବାଳକଙ୍କୁ ଦୂତ ପଠାଏ । ଦୂତ ଦ୍ୱାରକାରେ ପହଞ୍ଚି, ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପଦ୍ମନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କର ସନ୍ଦେଶ ଦେଲେ— “ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ବାସୁଦେବ ଅବତାର, ଆଉ କେହି ନୁହେଁ । ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କୃପାବଶତଃ ମୁଁ ଭୂମିକୁ ଅବତରଣ କରିଛି । ତୁମେ ତୁମର ମିଥ୍ୟା ଦାବି ଛାଡ଼ିଦିଅ । ମୋର ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ପରିଧାନ କରିଛ, ସାତ୍ୱତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ମୋର ଶରଣ ନିଅ, କିମ୍ବା ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର ।” ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ଏହି ଅବିବେକପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାବି ଶୁଣି, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ଉଚ୍ଚଶବ୍ଦରେ ହସି ପଡ଼ିଲେ । ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ମଜାକ ଭାବେ ଦୂତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୂର୍ଖ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନ ନେଇ ଏପରି ଅଭିମାନ କରୁଛ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିବି । ତୁମେ ମୃତ ହେବ, ମୁହଁ ଢାକାଯିବ, ଶାବଳ, କାଗ, ଶୃଗାଳ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଯିବ, ତାପରେ ତୁମର ଶରଣ ହେବ କୁକୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ।” ଦୂତ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପାହାସ ଓ ଉତ୍ତର ଗିଅ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ । ଏପରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଚଢ଼ି କାଶୀ ଦିଗରେ ଯାଇଲେ । ପୌଣ୍ଡ୍ରକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ, ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଦୁଇ ଅଖ୍ୟାତି ସେନା ସହିତ ସହର ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇଲେ । ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ସହ କାଶୀର ରାଜା, ତିନି ଅଖ୍ୟାତି ସେନା ନେଇ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ । ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ—ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ସଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁଷ୍ୟ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ଭୃଙ୍ଗାର ମାଳା ପିନ୍ଧିଛି; ପିତାମ୍ବର ପରିଧାନ, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜ, ମୂଲ୍ୟବାନ ମୁକୁଟ ଓ ଅଲଙ୍କାର, ମକରାକାର କଣ୍ଡଲିରେ ଅଳଙ୍କୃତ । ଏଭଳି ନକଲ ଭେଷରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନଟ ମାନେ ମଞ୍ଚରେ ଯେପରି ଅଭିନୟ କରନ୍ତି, ହରି ହସି ପଡ଼ିଲେ । ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନେ ତୀର, ଗଦା, ମୁସଳ, ଶୂଳ, ଶକ୍ତି, ଖଡ଼ଗ, ତଳୱାର, ଅସି ଓ ବାଣ ନେଇ ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଗଦା, ଖଡ଼ଗ, ଚକ୍ର ଓ ବାଣଦ୍ୱାରା ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ସେନା—ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତିମାନେ—ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଆଣିଲେ, ଯେପରି ସମୟାନ୍ତରେ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଭସ୍ମ କରେ । ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ମୃତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଉଣ୍ଟ, ଗଦହା ଓ ମଣିଷ ଶବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଶ୍ମଶାନ ସଦୃଶ ଜଗମଗାଉଥିଲା । ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ! ତୁମେ ଦୂତ ମାଧ୍ୟମରେ ଯେପରି କଥା କହିଛ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି । ମୋର ନାମ ଯେଉଁଟି ତୁମେ ମିଥ୍ୟା ଧାରଣ କରିଛ, ତାହାକୁ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିବି, ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ତୁମ ଶରଣ ନେବି ।” ଏପରି କହି, କୃଷ୍ଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ରଥ ଭଙ୍ଗ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ଚିରିଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ରଥଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ । ସେପରି ଶର ଦ୍ୱାରା କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଅଲଗା କରି, ତାହାକୁ କାଶୀ ସହରରେ ପକାଇଦେଲେ, ଯେପରି ପବନ ଗୋଲାପ ମୁଞ୍ଚିଦିଏ । ଏପରି ଭାବେ ଇଷ୍ଯାଳୁ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ ତାଙ୍କ ସହାୟକୁ ବଧ କରି, କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ଅମୃତ ସଦୃଶ ଗଥା ଗାଉଥିଲେ । ପୌଣ୍ଡ୍ରକ, ସଦା ଭଗବାନଙ୍କ ଚିନ୍ତନରେ ଲଗ୍ନ, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହରିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତାହାରେ ଲୟ ହେଲେ । କାଶୀ ସହର ଦ୍ୱାରରେ ତାଲା ମୁଣ୍ଡ, ମକରାକାର କଣ୍ଡଲିରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ—“ଏହା କାହାର ମୁହଁ?” ଚିହ୍ନିବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ରାନୀ, ପୁଅ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ପୌରଜନ, “ହାୟ! ରାଜା ମରିଗଲେ! ଆମ ପାଳକ ନାସ୍ତ!” ବୋଲି କାନ୍ଦିପଡ଼ିଲେ । ସୁଦକ୍ଷିଣା, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ତେଷ୍ଟିକ୍ରିୟା କରି, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—“ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀକୁ ବିନଶ୍ଟ କରି, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖେଇବି ।” ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ଭାବନା ସହ, ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ସୁଦକ୍ଷିଣା ଅତି ଏକାଗ୍ରତାରେ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ପୂଜା କଲେ । ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭଗବାନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ । ସୁଦକ୍ଷିଣା ଚାହିଲେ—“ମୋ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀକୁ ବିନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ଦିଅ ।” ଭଗବାନ କହିଲେ—“ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଋତ୍ୱିଜ୍ମାନେ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିର ପୂଜା କର, ଅଭିଚାର କ୍ରିୟା କର; ଏହି ଅଗ୍ନି ଭୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଯଦି ଅଧର୍ମୀ ଉପରେ ବ୍ୟବହାର କରିବ, ତେବେ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ ।” ଏପରି ଉପଦେଶ ଅନୁସରି, ସୁଦକ୍ଷିଣା ଅଭିଚାର କ୍ରିୟା କଲେ । ତାପରେ ହୋମକୁଣ୍ଡରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିପୁରୁଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ତାଙ୍କର କପିରାଙ୍ଗ ଚୁଲି ଓ ଦାଢ଼ି, ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଗ୍ନି ଝରୁଛି; ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ, କୁଠିଳ ଭୃକୁଟି, କଠୋର ମୁଁହ, ନିଜ ଜିହ୍ବା ଚାଟୁଛନ୍ତି, ନଗ୍ନ ଦେହ, ଦହୁଁଥିବା ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ପାଦ ତାଳଗଛ ସଦୃଶ ବଡ଼, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ, ଭୂତମାନେ ଘିରି ଦ୍ୱାରକା ଦିଗରେ ଅଗ୍ନି ଲହରି ଛଡ଼ାଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ । ଏହି ଅଭିଚାର ଅଗ୍ନି ଦେଖି, ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଅଗ୍ନି ଦେଖି ମୃଗମାନେ ଭୟଭିତ ହୁଅନ୍ତି । ସେମାନେ ଭୟକୁ ବୋକାଇ, ଦୂତ ହୋଇ, ଭଗବାନଙ୍କଠାରେ ଗଲେ, ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ହେ ତ୍ରିଭୁବନେଶ୍ୱର, ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ଆମ ସହରକୁ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ!” ଭଗବାନ ସେମାନଙ୍କ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ମସ୍କରା କରି କହିଲେ, “ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ ।” ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବାନ୍ତର୍ୟାମୀ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଅଭିଚାର ଜାଣି, ତାହାକୁ ବିଫଳ କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଥିବା ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ଆଦେଶ କଲେ । ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜରେ ଜଗତକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଅଗ୍ନିପୁରୁଷକୁ ଦମନ କଲା ।