ଯମୁନାଦେବୀଙ୍କୁ ବଳରାମଙ୍କ ତୀବ୍ର ଉପାଳି ମିଳିଲାପରେ ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କମ୍ପିତ ସ୍ୱରରେ ଯଦୁବଂଶୀ ବଳରାମଙ୍କ ପାଖରେ ପଡ଼ି, ରାଜା, ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଶରଣ ନେଲେ। ଯମୁନା କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ହେ ରାମ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରଭାବ କିଛି ଜାଣେନି, ହେ ଜଗତ୍ନାଥ, ଯାହାଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଏଇ ପୃଥିବୀ ଧାରିତ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିନଥିଲି, ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ହେ ଜଗତ୍ର ଆତ୍ମା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି।” ଏପରେ ବଳରାମଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ମଙ୍ଗଳମୟ ବଳରାମ ଯମୁନାକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ପରେ ସେ ଜଳରେ ବ୍ରଜବଧୂମାନେ ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ଏକ ରାଜାହସ୍ତୀ ଯେପରି ମାଦିନୀ ହସ୍ତୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳେ। ସେଠାରୁ ବାହାରି, ଖୋଲା ପବନରେ, ବଳରାମ ବ୍ରଜବଧୂମାନେକୁ ଚମତ୍କାର ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ମାଳା ଦେଲେ। ନୀଳବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ସେ ଶୋଭାମାନ ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଅନୁଲିପ୍ତ ହୋଇ, ହସ୍ତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ବିଶ୍ରାମ କଲେ। ହେ ରାଜା, ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯମୁନାକୁ ଟାଣି ନେଇ ଯାଉଥିବା ମାର୍ଗଟି, ଏଉଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ବଳରାମଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଚିହ୍ନ ଦେଉଛି। ଏପରିପ୍ରକାର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାତି ବଳରାମ ବ୍ରଜରେ ବ୍ରଜବଧୂମାନଙ୍କ ମାଧୁର୍ୟରେ ମନ ହରାଇ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ବ୍ୟତୀତ କଲେ। ଏହାପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ବଳରାମ ନନ୍ଦବ୍ରଜକୁ ଗଲେ, ତେତେବେଳେ କରୁଷ ରାଜା ଜଣେ ଦୂତକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଜାଣିନଥିଲେ ଯେ କୃଷ୍ଣ ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବ। ସେ ଦୂତ ଦ୍ୱାରା କହିଲେ, “ମୁଁ ବାସୁଦେବ, ମୁଁ ନିଜେ ଭଗବାନ୍ ଅବତାର।" ବାଳକମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆପଣ ବାସୁଦେବ, ଜଗତ୍ର ନାୟକ, ଅବିନାଶୀ ପରମାତ୍ମା।” କୃଷ୍ଣ ନିଜକୁ ଅଜୟ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏହି ଭ୍ରାନ୍ତ ରାଜା, ଅବୁଝ ଶିଶୁ ପରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏମିତି ଦୂତ ପଠାଇଲେ, ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ଅନ୍ୟ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରକାରେ ଦୂତ ପଠାଏ। ଦୂତ ଦ୍ୱାରକାର ଶଭାଗୃହରେ ପହଁଚି, ପଦ୍ମାକ୍ଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଲେ—“ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ବାସୁଦେବ ଅବତାର, ଆଉ କେହି ନୁହେଁ। ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରି ମୁଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ତୁମେ ତୁମର ମିଥ୍ୟା ଦାବି ଛାଡ଼। ତୁମେ ଯେ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପିନ୍ଧିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋର; ଅଜ୍ଞାନରେ ପିନ୍ଧିଛ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଛାଡ଼ି ମୋର ଶରଣ ନିଅ, ନହେଲେ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏହି ପାଉଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ଅବୁଝ ଦମ୍ଭପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଶଭାସଦସ୍ୟମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହସିଉଠିଲେ। ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ, “ମୂର୍ଖ, ତୁମେ ଯେ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଉଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତ୍ୟାଗ କରିବି।” “ତୁମେ ମୃତ ହୋଇ, ମୁହଁ ଢାକି, ଗୃଧ୍ର, କାଉ, ଶ୍ୱାନ ଏବଂ ଶିଆଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ି ରହିବ; ତୁମର ଶରଣ ହେବ ଶ୍ୱାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।” ଦୂତ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପାଳି ଗିଁ କଥା ତାଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ଯାଇ କହିଲେ। ଏପରେ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ରଥ ଚଢ଼ି କାଶୀ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ପାଉଣ୍ଡ୍ରକ, ଶୂରବୀର ରଥୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି ଦୁଇ ଅଖ୍ୟାତି ସେନା ନେଇ ଶୀଘ୍ର ନଗର ଛାଡ଼ିଲେ। କାଶୀର ରାଜା, ପାଉଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ମିତ୍ର, ତିନି ଅଖ୍ୟାତି ସେନା ନେଇ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ ଏବଂ ପାଉଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପାଉଣ୍ଡ୍ରକ ଏକ ଅଭିନୟକାରୀ ପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାସ୍କରିକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁଷ୍ୟ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ବନମାଳା ପିନ୍ଧି, ପୀତାମ୍ବର ଧାରଣ କରି, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜ, ମୂଲ୍ୟବାନ ମୁକୁଟ ଓ ଅଳଙ୍କାର, ମକରାକାର କୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ନକଲି ରୂପ ଦେଖି, ହରି ହସିଉଠିଲେ। ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନେ ତୀର, ଗଦା, ମୁସଳ, ଶୂଳ, ଭିନ୍ନ, ଖଡ଼ଗ, ତଳୱାର, ଅସି, ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଗଦା, ଖଡ଼ଗ, ଚକ୍ର, ତୀର ଦ୍ୱାରା ପାଉଣ୍ଡ୍ରକ ଓ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି ସେନାକୁ ଏମିତି ବିନାଶ କଲେ, ଯେମିତି ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଉଠ, ଗଧା ଓ ମଣିଷ ମୃତଦେହରେ ଭରିଗଲା, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭିତରେ ଏହା ଶ୍ମଶାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଧୀରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା, ଏବଂ ଭୂତମାନଙ୍କ ନାୟକଙ୍କ ଖେଳସ୍ଥଳ ପରି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାପରେ ଶୌରି କହିଲେ, “ହେ ପାଉଣ୍ଡ୍ରକ! ତୁମେ ଯେପରି ମୋ ପାଖକୁ ଦୂତ ପଠାଇଥିଲ, ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି।” “ମୁଁ ଯେ ନାମ ତୁମେ ମିଥ୍ୟା ଧାରଣ କରିଛ, ତାହା ତ୍ୟାଗ କରିବି, ମୂର୍ଖ। ଯଦି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ନେବି।” ଏପରି କହି, କୃଷ୍ଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପାଉଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ରଥ ଭଙ୍ଗ କଲେ ଓ ରଥଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ମେଘ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ କାଟେ। ଏହିପରି ଭାବେ, କୃଷ୍ଣ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ବାଣରେ କାଟି ସେହି ମୁଣ୍ଡକୁ କାଶୀ ନଗରରେ ପକେଇଦେଲେ, ଯେପରି ପବନ ମାନ୍ଦାର ମୁଞ୍ଚି ଦେଉଛି। ଏଭଳି ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ ପାଉଣ୍ଡ୍ରକ ଓ ତାଙ୍କ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ହରି ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ଅମୃତମୟ କଥା ଗାଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ, ସଦା ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିବା, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହରିଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକାତ୍ମ ହେଲେ। ରାଜଦ୍ୱାରରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁଣ୍ଡ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—“ଏହା କିଏ? କାହାର ମୁହଁ?” ଏହା କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ତାଙ୍କ ରାଣୀମାନେ, ପୁଅମାନେ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ପୌରଜନମାନେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କଲେ—“ହାୟ, ରାଜା ମାରାଗଲେ! ଆମ ପାଳକ ନାସ୍ତ!” ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁଦକ୍ଷିଣ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦାହକ୍ରିୟା କରି, ଶପଥ କଲେ—“ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀକୁ ବିନାଶ କରି, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେବି।” ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସୁଦକ୍ଷିଣ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ସହ ଏକାଗ୍ର ମନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କଲେ।