ବଳରାମ ଶୂନ୍ଧର ପ୍ରବଳ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆଣି ଆପଣଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ମହିଳାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ମଧୁର ଝରଣାର ମଜା ଉଠାଇଲେ, ନିଜ ଜିଭାରେ ଏହି ମଧୁ ଆସ୍ବାଦନ କରିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ, ଚାରିପଟେ ଚମତ୍କାର ନାରୀମାନେ ଥିଲେ । ହାତୀ ସମୂହର ମାଲିକ ବଳରାମ, ଏହି ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ । ଆକାଶରେ ଢୋଳ ନାଡ଼ା ଲଗିଲା, ଖୁସିରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା ହେଲା, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଋଷିମାନେ ବଳରାମଙ୍କ କୌତୁକର କିର୍ତ୍ତନ କରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ । ମହିଳାମାନେ ବଳରାମଙ୍କ ବୀରତା ଗାଇଥିଲେ, ଓ ସେ ମଦମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅସ୍ଥିର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ, ଅନନ୍ୟ ଉଲ୍ଲାସରେ ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ମାଳା, କାନରେ ଏକ ଦୁଲ୍ ଅଳଙ୍କାର, ଶରୀରେ ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା, ମୁହଁରେ ହସର କମଳ ଫୁଲ ଭଳି ଚମକ, ଓ ଘମର ଶିତଳ ବିନ୍ଦୁ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ବଳରାମ ଯମୁନାନଦୀକୁ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା ପାଇଁ ଡାକିଲେ, କିନ୍ତୁ ମଦମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଡାକିଲେ । ଯମୁନା ଆସିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ବଳରାମ ନିଜ ହଳ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଟାଣିଲେ, କହିଲେ, "ହେ ପାପିନୀ, ମୁଁ ଡାକିଲି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନ ଆସିଲା, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ହଳ ଦ୍ୱାରା ନେଇଯିବି, ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ଚାଲିବା ଛାଡ଼।" ଏପରି ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଯମୁନା କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ବଳରାମଙ୍କ ପାଏଁ ପଡ଼ି, କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରଭାବ ଜାଣିନଥିଲି, ତୁମେ ଯାହାଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଧାରିତ, ସେଇ ଜଗନ୍ନାଥ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି। ଦୟାକରି ମୋ ଅଜ୍ଞାନକୁ ମାଫ କର, ହେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ମୁଁ ତୁମର ଶରଣ ନେଉଛି।" ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପରେ, ବଳରାମ ଯମୁନାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଓ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କଲେ, ହାତୀମାନଙ୍କ ସହିତ ରାଜା ହାତୀ ପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ । ପରେ ଜଳରୁ ବାହାରି, ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ମହିଳାମାନେକୁ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଶୁଭ୍ର ମାଳା ଦେଲେ । ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଅତି ଶୋଭାମାନ, ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ ଲେପି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଏଯାଁ ଯାଁ ଦିନ ଯମୁନାରେ ବଳରାମଙ୍କ ହଳର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥାଏ । ସେଇ ରାତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରଜର ମଧୁର ମହିଳାମାନେର ସଂଗେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି ବିତିଗଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ବଳରାମ ନନ୍ଦବ୍ରଜକୁ ଗଲେ, କରୁଷ ରାଜା ଜଣେ ଦୂତକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ, କାରଣ ସେ ଜାଣିନଥିଲେ ଯେ କୃଷ୍ଣେ ନିଜେ ବାସୁଦେବ । ସେ ଦୂତ ମାଧ୍ୟମରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ବାସୁଦେବ ଅବତାର, ମୋ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ଜୀବମାନେ ପାଇଁ କୃପାକରି ମୁଁ ଅବତରଣ କରିଛି, ତୁମେ ତୁମ ମିଥ୍ୟା ଦାବି ଛାଡ଼।" ଏହିପରି ଦୂତିୟ କଥା କିଶୋରମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ବାସୁଦେବ, ଜଗତ୍ର ନାଥ", ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ନିଜକୁ ଅବ୍ୟୟ ଆତ୍ମା ଭାବିଲେ । ଏହି ମୂଢ଼ ରାଜା ଶିଶୁ ସମାନ ଅବିବେକରେ ଦୂତକୁ ପଠାଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ । ଦୂତ ଦ୍ୱାରକାରେ ପହଞ୍ଚି, ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ଦେଲେ । ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ବାସୁଦେବ ଅବତାର, ମୋ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ତୁମେ ମୋ ଚିହ୍ନ ଅଜ୍ଞାନରେ ପିନ୍ଧିଛ, ଏହା ଛାଡ଼, ମୋର ଶରଣ ନିଅ, ନାହିଁଲେ ଯୁଦ୍ଧ କର।" ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଅବିବେକପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାବି ଶୁଣି, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ମିତି କଲେ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ, "ମୂଢ଼, ତୁମେ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଗର୍ବ କରୁଛ, ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମକୁ ଦେଇଯିବି ।" ଏବଂ ସେ କହିଲେ, "ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶବ ଭଳି ପଡ଼ିଥିବ, ଶିର ଢାଙ୍କି ରହିବ, ଚିଲ, କାକ, ଶ୍ୱାନ ତୁମ ଶରୀର ଉପରେ ଖାଇବ ।" ଦୂତ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପହାସ ଓ ଚେତାବନୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ ଗଲା କହିଦେଲା, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି କାଶୀକୁ ଚାଲିଗଲେ । ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଦଳ ସେନା ସହିତ ଶୀଘ୍ର ନଗର ଛାଡ଼ିଲେ । କାଶୀର ରାଜା, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ, ତିନି ଦଳ ସେନା ସହିତ ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇଲେ । ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁଷ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜ, ମହାମୂଲ୍ୟ ମୁକୁଟ ଓ ଅଳଙ୍କାର, ମକରାକାର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି ଅପରୂପ ଶୋଭାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଅପରୂପ ରୂପର ଅନୁକରଣ କରୁଥିବା ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ ଦେଖି, ନଟ ଭଳି ଅଭିନୟ କରୁଥିବା ଦେଖି, ହରି ଦ୍ରୁଢ଼ ହସିଲେ । ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ । କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଗଦା, ଖଡ଼ଗ, ଚକ୍ର ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ସେନା, ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତିମାନେକୁ ଦଳିଦେଲେ, ଯେପରି ଅନ୍ତକାଳର ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନଶ୍ଟ କରେ । ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ମୃତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଉଣ୍ଟ, ଗଧା, ମନୁଷ୍ୟ ଦେହରେ ଭରିଗଲା, ଭୟଙ୍କର ଶ୍ମଶାନ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଶୂରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଖେଳସ୍ଥଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ! ତୁମେ ଦୂତ ମାଧ୍ୟମରେ ଯେଉଁ କଥା କହିଥିଲ, ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ତୁମକୁ ଦେଇଯିବି ।" ଏବଂ କହିଲେ, "ମୁଁ ଯେ ନାମ ତୁମେ ମିଥ୍ୟା ଦାବି କରୁଛ, ଏହା ଛାଡ଼ିଦେଉଛି । ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ତୁମ ଶରଣ ନିଅ ।" ଏପରି କହି, କୃଷ୍ଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ରଥ ଭଙ୍ଗ କରି, ରଥଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ କାଟିଦେଉଥିଲେ । ସେଇପରି, କୃଷ୍ଣ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ବାଣରେ କାଟି ନଗର ମଧ୍ୟରେ ପକାଇଦେଲେ, ଯେପରି ବାୟୁ କମଳ କୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାଏ ।