ଗୋପୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ମନ ଭରି କହିଲେ, “ଓ ଗୋପୀମାନେ, ଆମେ କେତେ ଦିନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲୋଚନା କରିବାରେ ଲାଗି ରହିବୁ? ତାଙ୍କ ବିନା ଆମର ସମୟ କିପରି କଟୁଛି, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେଉଛି କି?” ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଭରା ଅନୁଭୂତିରେ, ସେମାନେ ଶୌରିଙ୍କର ହସ୍ତକ୍ଳା ପ୍ରସଙ୍ଗ, ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟି, ଚଳାଉଥିବା ଶରୀର ଭଙ୍ଗିମା, ଏବଂ ପ୍ରେମ ଭରା ଆଲିଙ୍ଗନକୁ ମନେ ପକାଇ ଅଶ୍ରୁ ବହାଇଲେ। ତେବେ, ଶଙ୍କର୍ଷଣ ଭଗବାନ, ଯିଏ କେତେ ପ୍ରକାର ମନ ଶାନ୍ତ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସନ୍ଦେଶ ଦେଇ ଗୋପୀମାନେକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିଲେ। ଏଠାରେ, ରାମ ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସ - ମଧୁ ଓ ମାଧବ - ନନ୍ଦଗ୍ରାମରେ ଗୋପୀମାନେ ସହ ରାତିରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ରହିଲେ। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକରେ, ରାତିରେ ଫୁଟିଥିବା ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବିକ୍ରିତ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ରାମ ଯମୁନାକୁ ଉପକୂଳର ଉଦ୍ୟାନରେ ଗୋପୀମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ଭରୁଣୀ ଦେବୀ ଗଛର ଗୁହାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସୁଗନ୍ଧ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ଭରିଦେଲା। ବଳରାମ ମଧୁର ଝରଣାର ସୁଗନ୍ଧକୁ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରି, ଗୋପୀମାନେ ସହ ଏଠାରେ ଗଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ମଧୁ ପାନ କରିବାରେ ଲଗିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଚୌକ ମଧ୍ୟରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ମହିଳାମାନେ ସହ ବଳରାମ ଏକ ହାତୀ ଦଳର ମୁଖ୍ୟ ଲୋକର ପରି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି। ଆକାଶରେ ଢୋଲ ଚାଲିଲା, ଫୁଲ ଖସିଲା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଋଷିମାନେ ବଳରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଗୋପୀମାନେ ବଳରାମଙ୍କର କୌଶଳ ଗୀତରେ ଗାଇଲେ, ହଳାୟୁଧା ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟରେ ମଦିରାପାନ କରି ମନ ଆନନ୍ଦରେ ହେଉଥିଲେ, ଚୋକ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିଲା। ତିନି ଫୁଲ ମାଳା, ଏକ କୁଣ୍ଡଳ, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ଧାରଣ କରି, ହସୁଥିବା ପଦ୍ମମୁଖ ତାଳ ଶୀତଳ ଘମ ଫୁଟିଥିବା ରାମ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ପରେ, ବଳରାମ ଯମୁନାକୁ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା ପାଇଁ ଡାକିଲେ, ମଦରେ ତାଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ଅନ୍ଦେଖି କରି, ନଦୀକୁ ଡାକିଲେ। ଯମୁନା ନାଆସିଲେ, ରାମ ରୋଷେ ତାଙ୍କର ହଳର ତିପ୍ପା ଦ୍ୱାରା ଯମୁନାକୁ ଟାଣିଲେ, ଏବଂ କହିଲେ, “ଓ ଦୁଷ୍ଟେ, ମୁଁ ଡାକିଥିଲି, ତୁମେ ଆସିନାହ, ମୁଁ ଏବେ ହଳର ତିପ୍ପା ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଆଣିବି, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁମୁଛ।” ଏଭଳି ଚିତ୍କାର ପରେ, ଭୟଭୀତ ଯମୁନା ଯଦୁପୁତ୍ର ବଳରାମଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ି, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ଓ ରାମ, ରାମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରଭାବ ଜାଣି ନଥିଲି, ଯାହାର ଏକ ଅଂଶରେ ପୃଥିବୀ ଧାରିତ। ମୁଁ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଜାଣି ନଥିଲି, ଦୟା କରି ମୁଁକୁ ଖ୍ଷମା କର, ମୁଁ ତୁମର ଶରଣାଗତ।” ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ ପରେ, ବଳରାମ ଯମୁନାକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଗୋପୀମାନେ ସହ ଜଳରେ ଏକ ରାଜା ହାତୀ ମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରି ସ୍ନାନ କଲେ। ସ୍ନାନ ଶେଷେ, ବଳରାମ ଜଳରୁ ବାହାରି, ଚମତ୍କାର ଅଳଙ୍କାର ଓ ଫୁଲ ମାଳା ଦେଇ ଗୋପୀମାନେକୁ ଉପହାର ଦେଲେ। ନୀଳବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ଶୋଭା ପାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ବିଶ୍ରାମ କଲେ। ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବଳରାମଙ୍କ ହଳରେ ଯମୁନାକୁ ଟାଣିଥିବା ପଥ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ସୂଚିତ କରେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ବଳରାମ ଏକା ଭାବରେ ବ୍ରଜରେ ଗୋପୀମାନେ ସହ ରାତିକୁ ଆନନ୍ଦ କରି କଟାଇଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ବଳରାମ ନନ୍ଦବ୍ରଜକୁ ଗଲାବେଳେ, କରୁଷ ରାଜା ଏକ ଦୂତକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଭାବି ନଥିଲେ, ଦୂତ କହିଲା, “ମୁଁ ହିଁ ଭାଗବାନ୍ ଭାବରେ ଅବତରିତ; ଆଉ କେହି ନୁହେଁ। ଜନମାନେ ପ୍ରତି ଦୟାରେ ମୁଁ ଅବତରିଲି; ତୁମେ ତୁମର ଭ୍ରମ ଛାଡ଼। ତୁମେ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରୁଛ, ସେମାନେ ମୋର; ତୁମେ ଅଜ୍ଞାନରେ ପିନ୍ଧିଛ। ମୋର ଶରଣାଗତ ହୁଅ, ନହେଲେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ରାଜାଙ୍କ ଅବିବେକ ଭରା ଅଭିମାନ ଶୁଣି, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟ ସଭ୍ୟମାନେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ହସିପକାଇ ଦେଲେ। କୃଷ୍ଣ, ମଜା କଥା ପରେ, ଦୂତକୁ କହିଲେ, “ଅଜ୍ଞାନୀ, ମୁଁ ତୁମେ ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଗର୍ବ କରୁଛ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ଦେଇବି। ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶବ ଭଳି ପଡ଼ିବ, ଗୃଧ୍ର, କାଉ, ଶୃଗାଳ ତୁମ ଚାରିପାଖରେ ହେବେ; ତୁମର ଶରଣ କୁକୁରମାନେ ହେବେ।” ଦୂତ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପାହାସ ଏବଂ ଉତ୍ତର ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯାଇ କହିଲା। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ରଥ ଚାଳି କାଶୀ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥଯୋଧ୍ୟା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ଦୁଇ ଦଳ ସେନା ସହ ଶୀଘ୍ର କାଶୀ ଛାଡ଼ିଲେ। କାଶୀର ରାଜା, ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ସହୟୋଗୀ, ତିନି ଦଳ ସେନା ସହ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ, ଏବଂ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ଏବଂ ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲ ମାଳା ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ପୀତବସ୍ତ୍ର, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜ, ଅମୂଲ୍ୟ ମୁକୁଟ ଓ ଅଳଙ୍କାର, ମକରାକୃତି କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ନିଜ ରୂପର ଅନୁକରଣ କରିଥିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଏକ ନାଟକୀୟ ବଦଳରେ ମନରେ ହସିଲେ। ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭାଲା, ଗଦା, ମୁସଳ, ଜାବେଲିନ, ଶୁଳ, ତୀର, ତଳୱାର, କଟାର, ଅଣ୍ଡା ଏବଂ ବାଣ ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ଗଦା, ତଳୱାର, ଚକ୍ର, ଏବଂ ବାଣ ଦେଇ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ସେନା - ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି - ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ବିପ୍ଳବ ଅନ୍ତରେ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଉଠ, ଗଧା, ମଣିଷର ଶବରେ ଭରିଗଲା, ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏହା ଏକ ଶ୍ମଶାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଶୂରମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଭୂମି, ଭଗବାନଙ୍କ ଖେଳ ଭୂମି ପରି। ତାପରେ, ଶୌରି ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ, ତୁମେ ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ କଥା କହିଛ, ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ତୁମକୁ ଦେଇବି।