ବୃନ୍ଦାବନର ଗୋପୀମାନେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ସେ କି ଆମ ପରିବାର, ବାପା-ମାଆଙ୍କୁ ମନେ ପକାଏ? ସେ କି ଏକଥର ମଧ୍ୟ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବ? କିମ୍ବା ସେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଯେତେ ସେବା କଲୁ, ତାହାକୁ ମନେ ପକାଏ?” ଅନ୍ୟ ଗୋପୀ କହିଲେ, “ହେ ଦାଶାର୍ହ! ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ମାଆ, ବାପା, ଭାଇ, ପତି, ପୁଅ, ଓ ଭଉଣୀମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲୁ। ତଥାପି ସେ ଆମ ପ୍ରେମ ବନ୍ଧନ ଅଚାନକ ଭାଙ୍ଗି ଚାଲିଗଲେ। ଏପରି ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନାରୀମାନେ କିପରି ଭରସା କରିବେ?” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ନଗରର ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ନାରୀମାନେ ଏପରି ଅସ୍ଥିର ଓ ଅକୃତଘ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କଥା କିପରି ମାନିଲେ? କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ମଧୁର କଥା, ହାସି, ଚାହାଁଣି ଓ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଉଛୁ। ଆମେ ଆଉ କେତେ ତାଙ୍କ କଥା କରିବା? ଚଳ, ଅନ୍ୟ କଥା କରିବା। ତାଙ୍କ ଅଭାବରେ ଯେପରି ଆମ ପାଇଁ ସମୟ ଚାଲିଯାଏ, ସେପରି ସେଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଯାଏ କି?” ତେବେ, ଶୌରିଙ୍କ ଖେଳିଆ କଥା, ମଧୁର ଚାହାଁଣି, ଚଳାଚଳ ଓ ପ୍ରେମମୟ ଅଙ୍ଗଲାଗି ମନେପକାଇ ଗୋପୀମାନେ କାନ୍ଦିପକାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାପରିନୟ କୁଶଳୀ ଭଗବାନ ସଂକର୍ଷଣ ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୂତିୟ ସନ୍ଦେଶ ଦେଇ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ରାମ ମାଧବ ଓ ମଧୁ ନାମକ ଦୁଇ ମାସ ନନ୍ଦବ୍ରଜରେ ରହି ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ରାତିରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରିକାର ଆଲୋକରେ, ରାତିର ଖୋଲିଥିବା ଲୋଟସ୍ ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ପବନେ ବହି ଆସୁଥିଲା। ଏପରି ପରିବେଶରେ ଯମୁନା ପାର୍ଶ୍ୱର ଉଦ୍ୟାନରେ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସି ବଳରାମ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବରୁଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବରୁଣୀ ଦେବୀ ଗଛ ଗହ୍ବରରୁ ବାହାରିଲେ, ତାଙ୍କ ଗନ୍ଧ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ଭରିଦେଲା। ବଳରାମ ମଧୁ ଝରା ଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସେ ନେଇ ଗୋପୀମାନେଙ୍କ ସହ ମଧୁପାନ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଚକ୍ରାକାର ରୂପରେ ଚାରିପାଖରେ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଥିଲେ, ଏବଂ ବଳରାମ ଏକ ମହାଗଜପତି ପରି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଆକାଶରେ ଢୋଳ ବାଜୁଥିଲା, ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଋଷିମାନେ ବଳରାମଙ୍କ କୃତ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ହଳାୟୁଧ ମଦିରା ପାନରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଅସ୍ଥିର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଗାଳେ ମାଳା, ଏକ କଣ୍ଠାଳି, ମଦିରାରେ ମତ୍ତ, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା, ହସୁଥିବା ପଦ୍ମମୁଖ, ଶୀତଳ ପସିନାର ତିନି, ଏପରି ସଜିଥିଲେ। ତିନି ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା ପାଇଁ ଯମୁନାକୁ ଡାକିଲେ, କିନ୍ତୁ ମଦରେ ମତ୍ତ ଥିଲେବେଳେ ଯମୁନା ଆସିଲେ ନାହିଁ। ବଳରାମ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କ ହଳର ଟୋକାରେ ଯମୁନାକୁ ଟାଣିଲେ, “ହେ ପାପିନୀ! ମୁଁ ଡାକିଲି, ତୁମେ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ହଳର ଟୋକାରେ ଆଣିବି, ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ଚାଲୁଛ।” ଏପରି ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଯମୁନା କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ବଳରାମଙ୍କ ପାଖରେ ପଡ଼ି କହିଲେ, “ହେ ରାମ! ମୁଁ ତୁମ ଶକ୍ତି ଜାଣି ନଥିଲି, ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନରେ ଅପରାଧ କରିଛି। ମୋତେ କ୍ଷମା କର, ହେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ନେଇଛି।” ବଳରାମ ତାଙ୍କର ଅନୁରୋଧ ମାନି, ଯମୁନାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଓ ଗୋପୀମାନେ ସହ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କଲେ। ପରେ, ଜଳରୁ ବାହାରି ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ଅଳଙ୍କାର ଓ ମନୋହର ମାଳା ଦେଲେ। ନୀଳବସ୍ତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଅନୁଲିପ୍ତ ଓ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ବଳରାମ ଏକ ଗଜପତି ପରି ବିଶ୍ରାମ କରିଲେ। ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବଳରାମଙ୍କ ହଳେ ଯମୁନା ଟାଣିଥିବା ପଥ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଚିହ୍ନ। ଏଭଳି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ରାତି ବଳରାମ ବ୍ରଜର ମଧୁରା ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ କାଟିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ବଳରାମ ଯେତେବେଳେ ନନ୍ଦବ୍ରଜକୁ ଗଲେ, କରୂଷ ରାଜା ଏକ ଦୂତକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ, କାରଣ ସେ ଜାଣିନଥିଲେ ଯେ କୃଷ୍ଣେ ନିଜେ ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବ। ଦୂତ କହିଲା, “ମୁଁ ନିଜେ ବାସୁଦେବ ଅବତାର; ଆଉ କେହି ନୁହଁନ୍ତି। ଜନମାଣ୍ଡଳୀ ପ୍ରତି କୃପାବଶତଃ ମୁଁ ଅବତରଣ କରିଛି। ତୁମେ ତୁମ ମିଥ୍ୟା ଦାବି ଛାଡ଼। ତୁମେ ଯେ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଧାରଣ କରିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋର; ଏହା ଅଜ୍ଞାନରେ କରୁଛ। ଛାଡ଼ିଦିଅ, ନାହିଁଲେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର।” ଦୂତଙ୍କ ଏହି ଅବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିମାନ ଶୁଣି, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ସଭାସଦ୍ୟମାନେ ହସିପକାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ ମଜାକରେ ଦୂତକୁ କହିଲେ, “ମୂର୍ଖ! ତୁମେ ଯେ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଉଛ, ମୁଁ ସେଗୁଡିକ ଛାଡ଼ିଦେବି। ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କୁକୁର, କାଉଁ, ଶ୍ୟାଳମାନେ ଚାରିପାଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେହ ହେବ; ସେଠି ହେବ ତୁମର ଶରଣ।” ଦୂତ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ରଥ ଚଢ଼ି କାଶୀକୁ ଚାଲିଗଲେ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ତୁରନ୍ତ ନଗର ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଗଲେ। କାଶୀର ରାଜା, ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ମିତ୍ର, ତିନି ବିଭାଗ ସେନା ନେଇ ତାଙ୍କ ସହ ଯାଇ, ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ତାଳ, ସୁଦର୍ଶନ, ଗଦା, ଧନୁଷ୍ୟ, ଶ୍ରୀବତ୍ସଚିହ୍ନ, କଉସ୍ତୁଭ ମଣି, ଓ ଭୂଷଣଧାରୀ ଫୁଲମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜା, ମୂଲ୍ୟବାନ ମୁକୁଟ ଓ ଭୂଷଣ, ମକରାକାର କଣ୍ଠାଳି ପିନ୍ଧି ଚମକୁଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ନିଜ ରୂପର ଅନୁକରଣ କରିଥିବା ଦେଖି, ହରି ମଜାକରେ ହସି ଉଠିଲେ।