ବଳରାମ ନନ୍ଦବ୍ରଜକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠାରେ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିରେ ବୟସ, ସମ୍ପର୍କ ଓ ମିତ୍ରତା ଅନୁଯାୟୀ ବସିଥିବା ବୃଦ୍ଧ ଗୋପମାନେ ଥିଲେ। ବଳରାମ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ତା’ପରେ, ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଗୋପମାନେ ହସି-ହସି, ହାତ ଧରି, ନିଜେ ଆସି ବସିଥିବା ବଳରାମଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ବଳରାମ ମଧୁର ସ୍ନେହ ଭରା କଣ୍ଠରେ ସେମାନଙ୍କ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରର ସୁସ୍ଥତା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଖବର ନେଲେ, କାରଣ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୁର୍ଗତି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଭାରସାରେ ରଖି ଦେଇଥିଲେ। ଗୋପମାନେ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, “ହେ ରାମ, ତୁମର ସମସ୍ତ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଭଲ ଅଛନ୍ତି ତ? ତୁମେ ତୁମର ଜନାନୀ, ପିତା, ପତ୍ନୀ, ପୁଅମାନେ ସହ ଆମକୁ ମନେ ପକାଉଛ? ଭାଗ୍ୟରେ, ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ବିନଶ୍ଟ ହେଲା, ତୁମର ବନ୍ଧୁମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଗିଲେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହରାଇ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗରେ ନିବାସ କରୁଛ।" ଗୋପୀମାନେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ହସିଲେ ଓ ପଚାରିଲେ, “ସହରର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯିଏଁ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣ, ସେ ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି କି? ସେ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ, ପିତା ମାଆକୁ ମନେ ପକାଉଛନ୍ତି କି? ଏକଥରା ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ମାଆକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ କି? ବଳବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ଆମେ ଯେଉଁ ସେବା କଲୁ, ତାକୁ ମନେ ପକାଉଛନ୍ତି କି?" “ହେ ଦାଶାର୍ହ, ତୁମେ କାହା ପାଇଁ ତୁମର ମାଆ, ପିତା, ଭାଇ, ପତି, ପୁଅ, ଭଉଣୀ ଓ ଅତି ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ? ସେ ଏମିତି ହଠାତ୍ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ, ଏପରି ଲୋକ ନାରୀମାନେ କିପରି ଭରସା କରିପାରିବେ? ସେହି ସହରର ଚତୁର ନାରୀମାନେ ଏମିତି ଅସ୍ଥିର ଓ କୃତଘ୍ନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା କିପରି ମନେ ପକାଇପାରିବେ? ତଥାପି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ମଧୁର କଥା, ହସ, ଚାହା, ଦୀର୍ଘନିଶ୍ୱାସରେ ମୋହିତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।" “ଆମେ ଏବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା କାହିଁକି କହିବା? ଆମ ପାଇଁ ସମୟ କେମିତି ବିତିଯାଉଛି, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ବିତୁଛି କି ନାହିଁ କି ଜାଣିନାହିଁ।" ଏହିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଖେଳାଳି କଥା, ମଧୁର ଚାହା, ଚଳନ ଓ ପ୍ରେମମୟ ଆଲିଙ୍ଗନ ସ୍ମରଣ କରି ଗୋପୀମାନେ କନ୍ଦି ପକାଇଲେ। ବଳରାମ, ଅନେକ ଭାବରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସନ୍ଦେଶ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ସେଠାରେ ବଳରାମ ଦୁଇ ମାସ—ମଧୁ ଓ ମାଧବ—ଅଟୁଟ ଆନନ୍ଦରେ ଗୋପୀମାନେଙ୍କ ସହ ରାତିବିଲେ ଅନନ୍ଦ ଦେଲେ। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକରେ, ରାତିର ଖୋଲିଥିବା କମଳ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ହାଲୁକା ପବନରେ ବିକିରଣ ହେଉଥିଲା, ବଳରାମ ଯମୁନା ତୀରର କୁଞ୍ଜବନରେ ଗୋପୀମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହସିଖେଳି ଅନନ୍ଦ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବରୁଣଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତ ଦେବୀ ବାରୁଣୀ ଗଛର ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ, ତାଙ୍କର ସୁଗନ୍ଧ ସମଗ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା। ବଳରାମ ସେ ମଧୁର ଗନ୍ଧକୁ ଶ୍ୱାସରେ ଆଣିଲେ ଓ ଗୋପୀମାନେଙ୍କ ସହ ମଧୁପାନ କରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଥିଲେ, ବଳରାମ ମାନ୍ୟ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଉଲ୍ଲାସରେ ବିହାର କଲେ। ଆକାଶରେ ଢୋଳ ମାଡ଼ିଲା, ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଋଷିମାନେ ବଳରାମଙ୍କ କୃତ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ କଥା ଗାଇଲେ, ହଳାୟୁଧ (ବଳରାମ) ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଅସ୍ଥିର ଚକ୍ଷୁଁ ନେଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ମାଳା, କାନରେ ଏକ ଦାନା କୁଣ୍ଡଳ, ମଦରେ ମତ୍ତ, ବିଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ହସୁଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, ଘମର ତିଣ୍ଡା ତୁଷାର ପରି ଚମକୁଥିଲା। ବଳରାମ ଯମୁନାକୁ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା ପାଇଁ ଡାକିଲେ, କିନ୍ତୁ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ଉକ୍ତିକୁ ଅବହେଳା କଲେ। ଯମୁନା ନ ଆସିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ହଳ ଦ୍ୱାରା ଯମୁନାକୁ ଟାଣିଲେ, କହିଲେ, "ହେ ପାପିନୀ, ଡାକିଲି ବି ତୁମେ ଆସିଲ ନାହ, ଏବେ ହଳ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଆଣିବି, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରୁଛ।" ଏପରି ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଯମୁନା କପାଉଥିବା କଣ୍ଠରେ ବଳରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରଭାବ ଜାଣେନି, ତୁମ ଏକ ଅଂଶରେ ପୃଥିବୀ ଧରିଆଁଛି। ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନରେ ତୁମକୁ ଅବହେଳା କଲି, ମୋ ଦୋଷ କ୍ଷମା କର, ମୁଁ ତୁମେ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସମ୍ମିତ୍ର, ତୁମେ ମୋର ଶରଣ।" ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପରେ, ବଳରାମ ଯମୁନାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତା’ପରେ ଗୋପୀମାନେଙ୍କ ସହ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କଲେ, ମାନ୍ୟ ହାତୀ ମାନେ ମହିଳା ହାତୀମାନେ ସହ ବିହାର କରୁଥିବା ପରି। ଆନନ୍ଦରେ ଜଳରୁ ବାହାରି ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ଅପୂର୍ବ ଆଭୂଷଣ ଓ ଶୋଭାମୟ ମାଳା ଦେଲେ। ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଭଲ ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପି, ବଳରାମ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶୋଭିଲେ। ଏଯାଁ ଅଜୁନ୍ତା, ବଳରାମଙ୍କ ହଳ ଦ୍ୱାରା ଯମୁନା ଟାଣିଥିବା ପଥ ଏଯାଁ ଦିନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯାହା ବଳରାମଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ପ୍ରମାଣ। ଏପରି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ରାତି ବଳରାମ ଏକା ଭାବେ ବ୍ରଜରେ ଗୋପୀମାନେଙ୍କ ମଧୁରତାରେ ମନ ହରାଇ ବିତାଇଲେ। ଏହିପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ବଳରାମ ନନ୍ଦବ୍ରଜକୁ ଗଲେ, କରୂଷ ରାଜା ଏକ ଦୂତକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଜାଣିନଥିଲେ ଯେ କୃଷ୍ଣ ହେଉଛନ୍ତି ମହାଭାଗବତ ବାସୁଦେବ। ଏହି ଦୂତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲା, “ମୁଁ ବାସୁଦେବ ଅବତାର, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁ। ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ମୁଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ତୁମେ ତୁମ ମିଥ୍ୟା ଦାବି ଛାଡ଼।" "ତୁମେ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋର, ତୁମେ ଅଜ୍ଞାନରେ ପିନ୍ଧିଛ, ହେ ସାତ୍ୱତ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଛାଡ଼ି ମୋର ଶରଣ ନିଅ, ନାହିଁଲେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର।" ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ଏହି ଅବିବେକପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିମାନ ଶୁଣି, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ସଭାସଦମାନେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ହସିଲେ। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ହସିକରି ଦୂତକୁ କହିଲେ, "ମୂର୍ଖ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନ ଦାବି କରୁଛ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାହା ତ୍ୟାଗ କରିବି।" "ତୁମେ ମୃତ ଶରୀର ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହିବ, ତୁମ ମୁହଁ ଢାକି ଦିଅଯିବ, ଚିଲ, କାଉ, ଶିଆଳ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରିବ; ତୁମର ଶରଣ ହେବ କୁକୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।" ଏପରି ଭାବରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗାଥା ଅନୁକ୍ରମିକ ଭାବେ ଘଟିଗଲା।