ଗୋପାଳ ଶ୍ରୀବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗୋପମାନେ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ସେମାନେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଝପଟି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରାଇ ଦେଇ କହିଲେ, "ଓ ଦାଶାର୍ହ! ଆପଣ ଓ ଆପଣଙ୍କ ଭାଇ ଆମକୁ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ।" ବଳରାମ ମଧୁର ଭାବରେ ବୟସ୍କ ଗୋପମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବସିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ସେମାନେ ବୟସ, ସମ୍ପର୍କ ଓ ମିତ୍ରତା ଅନୁଯାୟୀ ବସିଥିଲେ। ତାପରେ, ବଳରାମଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଗୋପମାନେ ହସି-ହସି, ହସନା, ହାତ ଧରିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବରେ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇ, ସେଠାରେ ବସିଥିବା ବଳରାମଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ବଳରାମ ମଧୁର ସ୍ନେହରେ ଗଳା ଭରି ଗୋପମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ଭଲ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କାରଣ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ କ୍ରିଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇ ଗୋପମାନେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ଗୋପମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ରାମ, ତୁମର ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନ କ୍ଷେମେ ଅଛନ୍ତି କି? ତୁମେ ତୁମର ପତ୍ନୀ, ସନ୍ତାନ ସହିତ ଆମକୁ ମନେ ପକାଉଛ କି?" ତେବେ ସେମାନେ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ବିନାଶ ପାଇଛି, ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ହାରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମେ ଦୃଢ଼ କିଲ୍ଲାରେ ରହୁଛ।" ଗୋପୀମାନେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ହସି କହିଲେ, "ସେଇ କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ନଗର ନାରୀମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସେ କି ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି?" "ସେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟ, ପିତା-ମାତାଙ୍କୁ ମନେ ପକାଉଛନ୍ତି କି? ଏକଥର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମାଆଁକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ କି? ବା ଆମେ ଯେଉଁ ସେବା କରିଥିଲୁ, ତାହା ସେ ମନେ ପକାଉଛନ୍ତି କି?" ଗୋପୀମାନେ ଅଭିଯୋଗ କଲେ, "ଓ ଦାଶାର୍ହ, କାହିଁକି ତୁମେ ତୁମର ପିତା, ମାତା, ଭାଇ, ସ୍ୱାମୀ, ସନ୍ତାନ, ବୋନ୍ଦିଆ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲ?" "ସେ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗି ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ—ଏମିତି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନାରୀମାନେ କିପରି ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବେ?" "ନଗରୀୟ ନାରୀମାନେ ଯଦିଓ ବୁଦ୍ଧିମତୀ, ତଥାପି ସେ ଚମତ୍କାର କଥା, ହସ, ଦୃଷ୍ଟି, ନିଶ୍ୱାସରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ସେଙ୍କୁ ମନେ ରଖନ୍ତି।" "ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଗୋପୀମାନେ, ଆମେ ଏହି କଥା କଥାଇ କ’ଣ ଲାଭ? ଆସ, ଅନ୍ୟ କଥା କହିବା। ଯଦି ତାଙ୍କର ନିମିତ୍ତ ଆମ ସମୟ କେତେ ଦୀର୍ଘ ଲାଗୁଛି, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ହେଉଛି କି?" ଶୌରିଙ୍କ ଖେଳାଳି କଥା, ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟି, ଚଳନ ଓ ଆଲିଙ୍ଗନ ସ୍ମରଣ କରି, ଗୋପୀମାନେ କାନ୍ଦିପକିଲେ। ସେତେବେଳେ, ନିପୁଣ ଉପାୟରେ ମନ ଶାନ୍ତ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ବଳରାମ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଓରିଆଇଥିବା ମଧୁର ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ବଳରାମ ଦୁଇ ମାସ—ମଧୁ ଓ ମାଧବ—ନନ୍ଦବ୍ରଜରେ ରହି, ରାତିରେ ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକରେ, ରାତିର ଖସି ହୁଏଥିବା କମଳ ଗନ୍ଧ ହାଲୁକା ପବନରେ ବହୁଥିଲା, ବଳରାମ ଯମୁନା ପାର୍ଶ୍ୱର ଉଦ୍ୟାନରେ ଗୋପୀମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିହାର କରିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ, ଭଗବାନ ବରୁଣଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଏକ ବୃକ୍ଷ ଗୁହାରୁ ମଦିରାଦେବୀ ବାରୁଣୀ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଗନ୍ଧ ସମଗ୍ର ଉଦ୍ୟାନକୁ ଭରିଦେଲା। ବଳରାମ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ନିଶ୍ୱାସରେ ନେଇ, ଗୋପୀମାନେ ସହ ମଦ୍ୟପାନ କରିଲେ। ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଚକ୍ରାକାରରେ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଘେରି ରହିଲେ, ବଳରାମ ଏକ ମହାଗଜପତି ପରି ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଗଜମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନନ୍ୟ। ଆକାଶରେ ଢୋଲ ବାଜିଲା, ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଲା, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଋଷିମାନେ ବଳରାମଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଗାଇଲେ, ହଳାୟୁଧ ମଦମସ୍ତ ହୋଇ ଅସ୍ଥିର ଦୃଷ୍ଟି ସହ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କଲେ। ଏକ ମାଳା, ଏକ କଣ ଅଳଙ୍କାର, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା, ହସୁଥିବା ପଦ୍ମମୁଖ ଓ ଶିତଳ ଘାମ ବିନ୍ଦୁ ସହ ବଳରାମ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ତିନି ଯମୁନାକୁ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା ପାଇଁ ଡାକିଲେ, କିନ୍ତୁ ମଦମସ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ନିଜ କଥା ଅନୁସରଣ କଲେ ନାହିଁ, ଯମୁନାକୁ ଡାକିଲେ। ଯମୁନା ନାଆସିଲେ, ବଳରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ହଳ ଦ୍ୱାରା ଯମୁନାକୁ ଟାଣିଲେ ଓ କହିଲେ, "ଅପରାଧିନୀ, ମୁଁ ଡାକିଲି ବି ଆସୁନଥିଲୁ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ହଳର ଟିପରେ ନେଇଯିବି!" ଭୟଭୀତ ଯମୁନା କାନ୍ପୁଥିବା କଣ୍ଠରେ ବଳରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ଶରଣ ନେଇ କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରଭାବ ଜାଣିନଥିଲି, ଏହି ପୃଥିବୀ ତୁମର ଏକ ଅଂଶରେ ଧାରିତ। ମୋ ଅଜ୍ଞାନକୁ ମାଫ କର, ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ନେଲି।" ତାପରେ ବଳରାମ ଯମୁନାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଗୋପୀମାନେ ସହ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କଲେ, ରାଜା ଗଜ ପରି ଗଜନୀମାନେ ସହ ଜଳରେ ବିହାର କଲେ। ପରେ ଜଳରୁ ବାହାରି, ଖୋଲା ପବନରେ ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଶୋଭାମୟ ମାଳା ଦେଲେ। ନୀଳବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣମାଳା ପିନ୍ଧି, ଅନୁଲିପ୍ତ ଓ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୟନ କଲେ। ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ, ବଳରାମଙ୍କ ହଳରେ ଯମୁନା ଟାଣିଯିବାର ପଥ ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଚିହ୍ନ। ଏପରି ଭାବେ, ବଳରାମ ଏକାକୀ ଭାବେ ସେଇ ରାତିଟି ଭୋଗିଲେ, ମନ ଗୋପୀମାନେର ମାଧୁର୍ୟରେ ମୋହିତ ହେଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏବେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବଳରାମ ନନ୍ଦବ୍ରଜକୁ ଯିବା ପରେ, କରୁଷ ରାଜା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକ ଦୂତ ପଠାଇଲେ, କାରଣ ସେ ଜାଣିନଥିଲେ ଯେ କୃଷ୍ଣ ମାନେଇ ଭଗବାନ୍ ଭାସୁଦେବ। ସେ ଦୂତ ଦ୍ୱାରା କହିଲେ, "ମୁଁ ହିଁ ଭାସୁଦେବ ଅବତାର, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି। ଜଗତକୁ ଦୟା କରି ମୁଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ତୁମେ ତୁମର ଭ୍ରମ ଛାଡ଼।" "ତୁମେ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋର; ଅଜ୍ଞାନରେ ପିନ୍ଧିଛ। ସେଗୁଡ଼ିକ ଛାଡ଼ ଓ ମୋ ଶରଣ ନିଅ, କିମ୍ବା ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର।" ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ଏହି ଅବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦମ୍ଭକୁ ଶୁଣି, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଭ୍ୟମାନେ ଉଚ୍ଚ ହସରେ ହସିପକିଲେ। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ମଜାକିଆ ଶବ୍ଦରେ ଦୂତକୁ କହିଲେ, "ମୂର୍ଖ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ଦମ୍ଭ କରୁଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୁଁ ଛାଡ଼ିଦେବି!