ଏହି ଉତ୍କଳ ମହାପୁରାଣ କଥାରେ, ଯେଉଁ ଦିନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅବତାର ହେଲା, ସେ ଦିନ ତାଙ୍କର ଅବିଗ୍ନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ସପ୍ତ ଲୋକର ଜ୍ଞାନ ଅନୁଭବ କରି ପାରିଥିଲେ। ଏହି ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରାଚୀନ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏକ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ତିନି ଗୁଣ ଉପରେ ଚତୁର୍ଥ; ସ୍ୱୟଂ ଦେଖୁଥିବା, କାରଣ ଓ କାରଣ ହୀନ; ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହି ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଛାୟାରେ ଲୁଚି ଥିବା ସମୟରେ ଛାୟା ଓ ଆକୃତି ଦୁଇଟିକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ଏଭଳି ଭଗବାନ୍ ନିଜ ଗୁଣରେ ଲୁଚି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗୁଣ ଓ ଗୁଣଧାରୀମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ତରାତ୍ମାର ଅସୀମ ଆଲୋକ ଦେଇଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ମନ ଭ୍ରମିତ, ସେମାନେ ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, ଘର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆସକ୍ତିରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଉଠି ଓ ପଡି ଥାନ୍ତି। ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ମିଳିଥିବା ବେଳେ, ଯଦି କୌଣସି ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମନ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କର ପଦ ପୂଜା କରେନି, ସେ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ସେ ନିଜକୁ ମୂଖ କରିଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଭଗବାନ୍, ନିଜ ପ୍ରିୟ ଆତ୍ମା, ଛାଡି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅମୃତ ଛାଡି ବିଷ ଖାଉଛନ୍ତି। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବମାନେ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ, ପ୍ରିୟ ଭଗବାନ୍, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରଣାଗତ ହୋଇଛୁ। ତିନି ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ନାଶର କାରଣ, ସମତା, ଶାନ୍ତି, ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମା ଓ ଦେବ; ଏକମାତ୍ର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଉତ୍ସ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛୁ, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ। ଏହି ଅସୁର, ମୋର ପ୍ରିୟ, ଅନୁଗତ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଛି, ଭଗବାନ୍; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦୟା କର, ଯେପରି ଦେତ୍ୟ ମହାରାଜକୁ କୃପା କରିଥିଲେ। ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: "ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୁଁ ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଛ, ସେ କରିବି; ତୁମେ ଯାହା ନିର୍ଣ୍ୟ କର, ମୋ ପାଇଁ ସେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" ଏହି ବିରୋଚନପୁତ୍ର, ଏକ ଅସୁର, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବିନି; ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଦିଆ ଦୟା କାରଣ, ତାଙ୍କୁ ଓ ତୁମର ବଂଶକୁ ମୁଁ କଦାପି ମାରିବିନି। ତାଙ୍କର ଅହଙ୍କାର ଦମନ ପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କର ହାତ ଭଙ୍ଗ କରିଛି; ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନା, ଯେଉଁ ଭୂମିକୁ ଭାରି କରିଥିଲା, ମୁଁ ନଶ୍ଟ କରିଛି। ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ହାତ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଛି; ସେ ଅବଧ୍ୟ ଓ ଅମର, ତୁମର ସେବକମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ହେବେ, ଓ ଅସୁର, ସେ କୌଣସି ଦିଗରୁ ଭୟ ପାଇବେନି। ଏଭଳି ନିର୍ଭୟତା ମିଳିଲାପରେ, ଅସୁର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହିତ ରଥରେ ବସାଇ ଆଗକୁ ନେଲେ। ସେ ଏକ ବିଭାଗ ସେନାରେ ଘିରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୋଶାକ ଓ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ପତ୍ନୀ ସହିତ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଯାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ରାଜଧାନୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପତାକା, ଦ୍ୱାର, ରକ୍ଷିତ ଚୌମାସି ଥିଲା; ଶଙ୍ଖ, ତୁରୀ, ଢୋଲର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟେ, ନାଗରିକ, ବନ୍ଧୁ, ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଜୟ ଓ ଶଙ୍କର ସହିତ ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଉପଲକ୍ଷେ ଉଠିବା ସମୟରେ ସ୍ମରଣ କରିଥାଏ, ସେ କେବେ ହାରିବେନି। ଏହିଭଳି ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଆଣିବା ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧରେ ଅଛି। ପରେ, ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: "ଓ କୁରୁନ୍ଦର, ବଳରାମ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରି, ତାଙ୍କର ରଥ ଚଢ଼ି ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଗଲେ।" ସେଠି, ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବଳରାମଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆଶା କରୁଥିଲେ। ବଳରାମ ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। "ତୁମେ ଓ ତୁମର ଭାଇ, ଜଗତର ନାଥ, ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର," ବୋଲି, ସେମାନେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଆପଣ ଆଉପରେ ଉଠାଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଚକୁରୁ ଲୁହ ଝରାଇ ନିଜ ମନ କୁ ଚାପିଲେ। ଏପରେ ବଳରାମ ଗୋପମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସଂସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ, ତାଙ୍କର ବୟସ, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ, ଓ ସମ୍ପର୍କ ଅନୁଯାୟୀ। ଏପରେ ବଳରାମ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ହସ, ହାତ ଧରିବା, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗଭାବରେ ଆଶିର୍ବାଦ କଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ବସି, ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ବଳରାମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଓ ତାଙ୍କର ପରିବାରର କୁସଳକୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, ଭଲପାଇବାରେ ଗଳା ଭରି ଗଲା, କାରଣ କୃଷ୍ଣରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ। "ରାମ, ତୁମର ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ କୁସଳତାରେ ଅଛନ୍ତି କି? ତୁମେ ତୁମର ପତ୍ନୀ, ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ଆମକୁ ଏଯାଁ ମନେ ରଖୁଛ କି?" "ସୁଭାଗ୍ୟରେ, ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ମରିଛି; ସୁଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମର ବନ୍ଧୁମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସୁଭାଗ୍ୟରେ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତି, ଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗରେ ଅଶ୍ରୟ ନେଇଛ।" ଗୋପୀମାନେ, ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ, ହସି କହିଲେ, "କୃଷ୍ଣ, ନଗରୀର ପ୍ରିୟ, ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି କି?" "ସେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ, ପିତା ଓ ମାତାକୁ ମନେ ରଖୁଛନ୍ତି କି? ସେ କେବେ ଏଯାଁ ଆସିବେ, ଏକଥର ମାତାକୁ ଦେଖିବେ? ଅଥବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଆମ ସେବାକୁ ମନେ ରଖୁଛନ୍ତି କି?" "ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଦାଶାର୍ହ, ତୁମେ ଆମ ପ୍ରିୟ ମାତା, ପିତା, ଭାଇ, ପତି, ପୁତ୍ର ଓ ଭଉଣୀମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ଛାଡି ଦେଇଛ।" "ସେ ହଠାତ୍ ଆମ ସମ୍ପର୍କର ବନ୍ଧନ କାଟି ଦେଇଛି। ଏପରି ଏକ ଲୋକ ନାରୀମାନେଙ୍କୁ ବାଚନ ପାଳନ କରିବେ ବୋଲି କିପରି ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବେ?" "ନଗରୀର ନାରୀମାନେ, ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଏପରି ଅସ୍ଥିର ଓ କୃତଘ୍ନ ଲୋକଙ୍କର କଥା ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବେ କି? ତଥାପି, ତାଙ୍କର ମନୋହର କଥା, ହାସି, ନଜର, ଓ ନିଶ୍ୱାସରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ପ୍ରେମରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି।" "ଓ ଗୋପୀମାନେ, ଆମେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା କହିବାର କି ଆବଶ୍ୟକତା? ଆମେ ଅନ୍ୟ କଥା କହିବାରେ ଲାଗିବା। ସେ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଆମ ପାଇଁ ସମୟ କେମିତି କଟେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏମିତି କଟେ କି?" ଶୌରିଙ୍କ ଖେଳା କଥା, ମନୋହର ନଜର, ଚଳା, ଓ ପ୍ରେମ ଆଲିଙ୍ଗନ ସ୍ମରଣ କରି, ଗୋପୀମାନେ ଲୁହ ଝରାଇଲେ।