କଳିଯୁଗର ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବରେ ଗାଁଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁଷ୍ଟ ଲୁଟେରାମାନେ ଉପଦ୍ରବ କରୁଛନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶିବଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଓ ନାରୀମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଖୋଲିଦେଇ ଅଶ୍ଳୀଳ ଆଚରଣରେ ଲିପ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏମିତି କଳିଯୁଗର ଅନେକ ଦୋଷ ଦେଖି ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଭିତରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲି, ଏବଂ ଏପରି ଭ୍ରମଣ କରି ମୁଁ ଯମୁନା ତଟରେ ପହଞ୍ଚିଲି, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ହୋଇଥିଲା। ସେଠି ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି—ମହାମୁନିମାନେ, ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ: ଏକ ଯୁବତୀ ମାନସିକ ଭାବରେ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ବସିଥିଲା। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଇଜଣ ବୃଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଅଚେତନ ଭାବରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଶ୍ୱାସ ଦୁର୍ବଳ, ଯୁବତୀ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲା, ଜଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବସି କାନ୍ଦୁଥିଲା। ସେ ଦଶ ଦିଗରେ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷକକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା, ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଶତ ଶତ ନାରୀ ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦୂରରୁ ଦେଖି ମୁଁ କୁତୁହଳରେ ଆଗକୁ ଗଲି; ମୋତେ ଦେଖି ଯୁବତୀ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଉଠିଲେ ଏବଂ ଏହିପରି କହିଲେ: "ହେ ପବିତ୍ର ମହାପୁରୁଷ, ଦୟାକରି ଏଠାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ ଓ ମୋର ଚିନ୍ତା ଦୂର କରନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କର ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରରେ ପୃଥିବୀର ଅନେକ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ। ଆପଣଙ୍କର ଅନେକ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ; ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କର ଦର୍ଶନ ହୁଏ।" ତାପରେ ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି: "ତୁମେ କିଏ? ଏହି ଦୁଇଜଣ କିଏ, ଏବଂ ଏହି କମଳନୟନୀ ନାରୀମାନେ କିଏ? ମୋତେ ସବୁ ତଥ୍ୟ ଦେଖାଅ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ଦୁଃଖର କାରଣ କଣ?" ଯୁବତୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ମୋର ନାମ ଭକ୍ତି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ମୋର ପୁଅ—ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ, ଏବେ ବୟସ୍କ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଏମାନେ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ମହିଳାମାନେ, ମୋତେ ସେବା କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସେବା କରିଥିଲେ, ତଥାପି ମୋତେ ସତ୍ୟ ସୁଖ ମିଳିଲା ନାହିଁ।" "ଏବେ ମୋର କଥା ଶୁଣ, ହେ ତପୋଧନ ଋଷି, ଏହା ସବୁଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ଆପଣ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବିବେ। ମୁଁ ଦ୍ରାବିଡ଼ରେ ଜନ୍ମ ନେଲି, କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ବଢ଼ିଲି, ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗୁଜରାଟର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ବୟସ୍କ ହେଲି। ସେଠାରେ କଳିର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ଅନ୍ୟମତୀମାନେ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଓ ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଲି; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମୁଁ ଓ ମୋର ପୁଅମାନେ ଏହି ଦୁର୍ବଳତାରେ ରହିଲୁ।" "ପୁନି ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଆସି ମୁଁ ଯୁବତୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ହେଲି, ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ଏଠି ମୋର ଦୁଇ ପୁଅ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି; ଏଠି ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି। ସେମାନେ ବୟସ୍କ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୋ ହୃଦୟ ଭାରି ହୋଇଯାଇଛି; ମୁଁ ଯୁବତୀ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୋର ପୁଅମାନେ କିପରି ବୃଦ୍ଧ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି?" "ତିନିଜଣ ଏକାଠି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଉଁ ଅନୁପାତ କିପରି ହେଲା? ସାଧାରଣତଃ ମାଆ ବୃଦ୍ଧ ହୁଏ, ପୁଅମାନେ ଯୁବକ ରହନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ମୁଁ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଛି, ମୋର ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ହେ ଯୋଗର ଧନ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏଠାରେ କାରଣ କଣ ହେଉଛି କି ତୁମେ କହନ୍ତୁ।" ମୁଁ ନାରଦ କହିଲି: "ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପାପହୀନେ, ମୁଁ ଏହି ସବୁ ଆତ୍ମାରେ ଅନୁଭବ କରୁଛି; ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହାଁ, କାରଣ ହରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତୁମେ ଶୁଭ ଦେବେ।" ସୂତ କହିଲେ: "ଏହି କଥା ବୁଝି ମହାମୁନି ତୁରନ୍ତ କଥା କହିଲେ।" ନାରଦ କହିଲେ: "ଶୁଣ, ଶିଶୁ, ଏହି ଯୋଗ ଓ ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗ ଦ୍ୱାରା ସଦାଚାର, ଯୋଗମାର୍ଗ, ତପସ୍ୟା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି। ଲୋକମାନେ ଏବେ ଅଘାସୁର ପରି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଚତୁର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ଏଠି ଧର୍ମିକମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅଧର୍ମିକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଧୈର୍ୟ ଧରେ, ସେଇ ଏଠି ସ୍ଥିର ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ।" "ଏହି ଅସ୍ପୃଶ୍ୟମାନେ ଦେଖି ଧରଣୀ ଭାରବାହିନୀ ହୋଇଯାଇଛି; ପ୍ରତିବର୍ଷ କ୍ରମେ କୌଣସି ଶୁଭ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ଏବେ କେହି ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁଅମାନେ ସାଙ୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି, ମୋହରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ତୁମେ ଅବହେଳିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛ।" "ବୃନ୍ଦାବନ ସହିତ ଯୋଗ ହେବାରୁ ତୁମେ ପୁନି ଯୁବତୀ ଓ ତରୁଣୀ ହେଇଯାଅ; ଧନ୍ୟ ବୃନ୍ଦାବନ, ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ନୃତ୍ୟ କରେ। କିନ୍ତୁ ଏଠି ଗ୍ରାହକ ନଥିବାରୁ, ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଛାଡ଼ିନାହିଁ; ଅଲ୍ପ ସ୍ୱସ୍ତିରେ ସେମାନେ ନିଜକୁ ଶାନ୍ତ ଭାବିଛନ୍ତି।" ଏଉଁବେଳେ ଭକ୍ତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା କିପରି ଅଶୁଦ୍ଧ କଳିକୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ? କଳି ଆସିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସାର କେଉଁଠି ଗଲା? ଦୟାଳୁ ହରି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମ କିପରି ଦେଖାଯାଉଛି? ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ଖୁସି ହେବି।" ନାରଦ କହିଲେ: "ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ଶିଶୁ, ଆସୁଥିବା କଥା ମନ ଦେଇ ଶୁଣ; ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିବି, ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମର ଭ୍ରମ ଦୂର ହେବ।" "ମୁକୁନ୍ଦ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଧାମକୁ ଯିବା ଦିନଠାରୁ କଳି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମମାର୍ଗକୁ ବାଧା ଦେଲା। ରାଜା ଦିଗ୍ବିଜୟ କରୁଥିବା ବେଳେ କଳି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଶରଣ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା; ମୁଁ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଯେପରି ମଧୁ ନେଇ ମାରେନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ତାକୁ ମାରିଲି ନାହିଁ।" "ଯେଉଁ ଫଳ ତପସ୍ୟା, ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ମିଳୁନାହିଁ, କଳିଯୁଗରେ କେଶବଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଳେ।" "କଳିକୁ ଏକାରସ ଓ ନିର୍ବିଷୟ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁରାତ୍ନେ ତାକୁ କଳିଜନ୍ମମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବା ପାଇଁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।" "ଅଧର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସାରତ୍ତ୍ୱ୍ୟ ସମସ୍ତଠାରୁ ଚାଲିଯାଇଛି; ବସ୍ତୁମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଖୋସା ପରି ଅଛନ୍ତି, ମୁଁଦା ନାହିଁ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭାଗବତ ଶିକ୍ଷା ଘରେଘରେ ଓ ସବୁ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରଚାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣା ଲୋଭରେ କଥାର ସାର ଚାଲିଗଲା।