ଗଦାଗ୍ରଜ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦୂରକୁ ଘୁଞ୍ଚି ନିଅଙ୍ଗା ନାରୀକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏପରେ ବାଣ, ଯାହାର ରଥ ନାହିଁ ଓ ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲେ, ତେବେ ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ ଓ ତିନିଟି ପାଦ ଥିବା ଜ୍ୱର ଦେବତା, ଦଶ ଦିଶାକୁ ଦହୁଛି ଭଳି ଦାଶାର୍ହ ବଂଶଜ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏପରେ ଦିବ୍ୟ ନାରାୟଣ, ନିଜ ଜ୍ୱର ଦେବତାକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ଶିବଙ୍କ ଜ୍ୱର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବିଷ୍ଣୁ ଜ୍ୱରର ଶକ୍ତିରେ ଶିବ ଜ୍ୱର ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ; ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ, ହାତ ଜୋଡି ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ— “ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିର ନାଥ, ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱଚ୍ଛ ଚେତନା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତି, ସ୍ଥିତି ଓ ନାଶର କାରଣ, ଶାନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମର ଚିହ୍ନ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣଙ୍କ ମାୟା—କାଳ, ଦୈବ, କର୍ମ, ଜୀବ, ପ୍ରକୃତି, ଦ୍ରବ୍ୟ, କ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରାଣ, ଆତ୍ମା, ବିକାର—ବିଜ ଓ ଅଙ୍କୁରର ଧାରା; ଏହାର ନିରାକରଣରେ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି। ଆପଣ ନିଜ ଲୀଳାରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦେବତା, ସାଧୁ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି; ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥାନ୍ତି; ଭୂଭାର ନିବାରଣ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଅବତାର। ଆପଣଙ୍କ ଅସହ୍ୟ, ଭୟାନକ ଜ୍ୱରରେ ମୁଁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନେ ଆଶାରେ ବନ୍ଧି ରହିଥାନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ମୂଳକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଚାଲିଥାଏ।” ଏପରେ ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ, “ତ୍ରିଶିରା, ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମର ଜ୍ୱରର ଭୟ ଦୂର ହେଉ। ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଆମର ଏହି ସଂବାଦକୁ ସ୍ମରଣ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମରୁ କେହି ଭୟ ହେବ ନାହିଁ।” ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭଗବାନଙ୍କୁ ଶିବ ଜ୍ୱର ନମସ୍କାର କରି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲା। ବାଣ ତାଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେ ଆସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବାଣ ଜିନ୍ଦା ହଜାର ହାତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଚକ୍ରଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଅନେକ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ବାଣର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ କାଟି ଦେଲେ; ବାଣଙ୍କ ହାତଗୁଡିକୁ ଗଛର ଡାଲି ଭଳି କାଟି ଦେଲେ। ବାଣଙ୍କ ହାତଗୁଡିକୁ କାଟିବା ସମୟରେ, ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ଭବ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି କହିଲେ— “ତୁମେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ୟୋତି, ଶବ୍ଦରେ ବ୍ୟକ୍ତ ବ୍ରହ୍ମର ଭିତରେ ଗୁପ୍ତ; ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମାମାନେ ତୁମକୁ ଆକାଶ ଭଳି ଦେଖନ୍ତି। ତୁମର ନାଭି ଆକାଶ, ମୁଖ ଅଗ୍ନି, ଶୁକ୍ର ଜଳ, ମୁଣ୍ଡ ଆକାଶ, କାନ ଦିଶା, ପାଦ ଭୂମି, ଚିତ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର, ଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆତ୍ମା ନିଜ, ମୁଁ ସମୁଦ୍ର, ତୁମର ପେଟ, ନାଗ ରାଜ ତୁମର ହାତ। ତୁମର କେଶ ଉଦ୍ଭିଦ, ବଦଳ ଜଳ, ବ୍ରହ୍ମା କେଶ, ବୁଦ୍ଧି ତୁମର ସୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି, ପ୍ରଜାପତି ହୃଦୟ, ଧର୍ମ ତୁମର ତତ୍ତ୍ୱ; ତୁମେ ବିଶ୍ୱ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଦର୍ଶ। ତୁମର ଏହି ଅବତାର ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଜଗତର ଉତ୍ତମତା ପାଇଁ; ଆମେ, ତୁମର ପ୍ରେରଣାରେ, ସପ୍ତ ଲୋକ ଜଣାଇପାରିଛୁ। ତୁମେ ଏକା, ଆଦି ପୁରୁଷ, ଚତୁର୍ଥ ପରେ; ନିଜକୁ ଦେଖିବା, କାରଣ ଓ ଅକାରଣ; ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅବିକଳ ରହି ଦେଖାଯାଉଛି, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଉଦ୍ଭାବନ ପାଇଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଛାୟାରେ ଲୁଚି ଛାୟା ଓ ଆକୃତି ଦେଖାଏ, ସେପରି ତୁମେ ନିଜ ଗୁଣରେ ଲୁଚି ଗୁଣ ଓ ଗୁଣଧାରୀକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛ; ଆତ୍ମାର ଅନନ୍ତ ଜ୍ୟୋତି। ତୁମର ମାୟାରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ଲୋକମାନେ ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, ଘର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଉଠି ଓ ଡୁବି ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇଁ, ଯଦି କୌଣସି ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣକୁ ସମ୍ମାନ କରେନି, ସେ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ନିଜକୁ ମିଛା କରୁଛି। ଯିଏ ଆପଣଙ୍କୁ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ଆତ୍ମାକୁ ଛାଡ଼ି ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ବିଷୟ ଉଲ୍ଟା ଚାଲିବାରେ ଲାଗିଛି, ସେ ଅମୃତ ଛାଡ଼ି ବିଷ ଖାଉଛି। ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ରୁଷିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛୁ। ଆପଣ, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ, ସମ, ଶାନ୍ତ, ମିତ୍ର, ଆତ୍ମା ଓ ଦେବତା; ଏକମାତ୍ର, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ସ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଚାହୁଁ, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ। ଏହି ବାଣ ମୋର ପ୍ରିୟ, ଆଜ୍ଞାକାରୀ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭୟରହିତ କରିଛି, ଭଗବାନ; ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଦୈତ୍ୟ ନାଥକୁ ଯେପରି ଦୟା କରିଥିଲେ।” ଏପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଏ ଶିବ, ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହା କରିବି; ଆପଣଙ୍କ ଏଇଚ୍ଛା ମୋ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ଓ ମନୋନୁକୂଳ। ବିରୋଚନପୁତ୍ର ବାଣ, ଦୈତ୍ୟ, ମୋର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେବେନି; ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ଦିଆ ଦୟାବାନ୍ତ ବର ଅନୁସାରେ, ନା ସେ, ନା ଆପଣଙ୍କ ବଂଶଜ ମୋର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ। ତାଙ୍କ ଅହଂକାର ଦଳନ ପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ହାତ ଭଙ୍ଗ କରିଛି; ତାଙ୍କ ଏକ ବିଶାଳ ସେନା, ଯାହା ଭୂମିର ଭାର ଦେଇଥିଲା, ମୁଁ ନାଶ କରିଛି। ତାଙ୍କ ଚାରିଟି ହାତ ରହିଛି; ସେ ଅଜର ଅମର ହେବେ, ଆପଣଙ୍କ ନିକଟର ଅନୁଚରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବେ, ଦୈତ୍ୟ, ସେ କୌଣସି ଦିଗରୁ ଭୟ ନପାଇବେ।” ଏଭଳି ଭୟରହିତ ହେଇ, ବାଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ରଥରେ ବସାଇ ଆଗେ ଆଣିଲେ। ଏକ ଦଳ ସେନାରେ ଘିରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ପତ୍ନୀ ସହିତ, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ରାଜଧାନୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଧ୍ୱଜ, ଦ୍ୱାର ଓ ରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶୋଭିତ; ଶଂଖ, ତୁରୀ, ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ, ନାଗରିକ, ମିତ୍ର ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାଗତ ହେଲେ। ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଜୟ ଓ ଶଙ୍କର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ମରଣ କରିବେ, ସେମାନେ କେବେ ହାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିଭଳି ଦଶମ ମଣ୍ଡଳର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଦ୍ଧ, ‘ଅନିରୁଦ୍ଧ ଆନନ୍ତ’ ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏପରେ, ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ: ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳରାମ, ନିଜ ପ୍ରିୟମିତ୍ରମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ି ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଗଲେ।