ସାତ୍ୱତ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦଳ ସେନା ସହିତ ବାଣଙ୍କର ନଗରକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ଦେଲେ। ବାଣ ଦେଖିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ବାଗ, ପ୍ରାଚୀର, ନିମ୍ବ, ଦ୍ୱାରମାନେ ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ତିନି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରି ଏକ ସମାନ ସେନା ସହିତ ବାହାରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ବାଣଙ୍କ ପାଇଁ ଭଗବତୀ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପ୍ରମଥମାନେ ସହିତ ନନ୍ଦୀ ବୃଷ୍ଣ ଉପରେ ଚଢ଼ି ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେଲେ। ରାଜା, ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଚମତ୍କାର, ଭୟଙ୍କର ଓ ହୃଦୟ ଉତ୍କଳିତ କରିବା ପରି ହେଲା—କୃଷ୍ଣ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଗୁହଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ କୂପକର୍ଣ୍ଣ ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ସାମ୍ବ ବାଣଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ, ଓ ସାତ୍ୟକି ବାଣ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତା ମଣ୍ଡଳୀ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗାନଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କର ବିମାନରେ ଆସିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ—ଭୂତ, ପ୍ରମଥ, ଗୁହ୍ୟକ, ଡାକିନୀ, ରାକ୍ଷସ, ଵିନାୟକମାନେ—କୁ ତାଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରିଦେଲେ। ପ୍ରେତ, ମାତୃ, ପିଶାଚ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦୂରିଗଲେ। ପିଣାକଧାରୀ ଶିବ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ସ୍ଥିର ରହି ସେଗୁଡିକୁ ପ୍ରତିଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର, ବାୟବ୍ୟକୁ ପାର୍ୱତାସ୍ତ୍ର, ଆଗ୍ନେୟକୁ ପାର୍ଜନ୍ୟ, ପାଶୁପତକୁ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଯୋଗ କଲେ। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ଜ୍ରୁମ୍ଭଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗିରିଶକୁ ଭ୍ରମିତ କରି, ତୀର, ଗଦା, ଖଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ବାଣଙ୍କ ସେନାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତୀର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଦିଗରୁ ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ, ରକ୍ତପାତ କରି, ମୟୂରଧ୍୵ଜ ଶ୍କନ୍ଦ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ କୂପକର୍ଣ୍ଣ ବଳରାମଙ୍କ ହଳ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ବିହୀନ ସେନା ଭୟରେ ଚତୁର୍ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ। ବାଣ ଦେଖିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ସେନା ବିଧ୍ୱଂସ ହେଉଛି, ତାଙ୍କ ରୋଷ ଦୀପ୍ତି ହୋଇ, ସାତ୍ୟକିକୁ ଛାଡ଼ି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏକ ସମୟରେ ପାଞ୍ଚ ଶତ ଧନୁରେ ଦୁଇ ତୀର ସେଟିଏଁ ଏକା ସମୟରେ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ରୋଷରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ। ଭଗବାନ୍ ହରି ସେଗୁଡିକୁ ଏକା ସମୟରେ କାଟିଦେଲେ, ରଥ, ରଥୀ, ଘୋଡ଼ା ମାରିଦେଲେ, ଓ ଶଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ। ବାଣଙ୍କ ମାତା କୋଟରା ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଓ ଖୋଲା କେଶରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି, ପୁଅଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ତାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଦଢ଼ିଲେ। ତାପରେ, ଗଦାଗ୍ରଜ କୃଷ୍ଣ ମୁଖ ଦୂରେ ଦେଖିଲେ, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ନାରୀକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେନି; ବାଣ ଏବେ ରଥ ବିହୀନ ଓ ଧନୁର ଭଙ୍ଗ ହେବାରୁ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ରେ ଅନେକ ଭୂତ, ପ୍ରମଥମାନେ ଦୂରିଗଲେ, ତିନି ମୁଣ୍ଡ ତିନି ପା ଥିବା ତାପ ଦେବତା ଦଶ ଦିଗକୁ ଜ୍ୱାଳାମୟ କରି ଦଶାର୍ହବଂଶୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦିବ୍ୟ ନାରାୟଣ ତାଙ୍କ ନିଜ ତାପ ଦେବତାକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ଶିବ ତାପ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ତାପ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ବିଷ୍ଣୁ ତାପର ଶକ୍ତିରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଶିବ ତାପ ଭୟରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ନିରାପତ୍ତି ନପାଇ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇ, ହାତ ଜୋଡି ପ୍ରଣାମ କଲେ—“ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିର ନାଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିୟନ୍ତା, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟର କାରଣ, ଶାନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମର ଚିହ୍ନ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। କାଳ, ଦୈବ, କର୍ମ, ଜୀବ, ପ୍ରକୃତି, ଦ୍ରବ୍ୟ, କ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରାଣ, ଆତ୍ମା, ବ୍ୟବହାର—ଏହି ସମସ୍ତ ଆପଣଙ୍କ ମାୟାର ଉପଜା; ମୁଁ ଏହାର ନିରାକାର ଶରଣ ନେଇଛି। ଆପଣ ନିଜ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦେବ, ସାଧୁ, ଭୂବନର ସେତୁମାନେକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟାୟୀଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି; ଭୂଭାର ହରିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଅବତାର। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଅସହ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର, ତୀବ୍ର ତାପରେ ଦଗ୍ଧ; ଲୋକ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଶାରେ ବନ୍ଧିତ, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ମୂଳକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଚାଲିଥାଏ।” ଭଗବାନ୍ କହିଲେ—“ତ୍ରିଶିରା, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମର ତାପ ଭୟ ଦୂର ହେବ। ଯେଉଁଠି ଏହି ଆମ ଆଲୋଚନା ସ୍ମରଣ ହେବ, ସେଉଁଠି ତୁମର ତାପ ଭୟ ରହିବନାହିଁ।” ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ ଶିବ ତାପ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଚାଲିଗଲେ; ବାଣ ଏବେ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବାଣ ହଜାର ଭୁଜା ଓ ନିଜର ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ତୀର ବର୍ଷା କଲେ। ପ୍ରଭୁ ପୁନିପୁନି ବାଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଆସୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ, ବାଣଙ୍କ ଭୁଜାମାନେକୁ ଗଛର ଶାଖା ପରି କାଟିଦେଲେ। ବାଣଙ୍କ ଭୁଜା ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ କାଟାଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଭକ୍ତ ଉପରେ ଦୟାଳୁ ଭବ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନିକଟେ ଆସି କହିଲେ—“ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଲୋକ, ଶବ୍ଦ ବ୍ରହ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ; ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମାମାନେ ତୁମକୁ ଆକାଶ ପରି ଦେଖନ୍ତି। ତୁମର ନାଭି ଆକାଶ, ମୁଖ ଅଗ୍ନି, ଶୁକ୍ର ଜଳ, ମୁଣ୍ଡ ଆକାଶ, କଣ ଦିଗ, ପାଦ ଭୂମି, ଚିତ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର, ଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆତ୍ମା ଏକାତ୍ମା, ମୁଁ ସମୁଦ୍ର, ତୁମର ପେଟ, ନାଗ ରାଜା ତୁମର ଭୁଜା। ତୁମର କେଶ ଉଦ୍ଭିଦ, ମେଘ ତୁମର ଜଳ, ବ୍ରହ୍ମା ତୁମର କେଶ, ବୁଦ୍ଧି ତୁମର ସୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି, ପ୍ରଜାପତି ହୃଦୟ, ଧର୍ମ ତୁମର ସ୍ୱରୂପ; ତୁମେ ବିଶ୍ୱ ଆଦି ପୁରୁଷ, ଜଗତର ଆଦର୍ଶ। ତୁମର ଏହି ଅବତାର, ଅବିଘ୍ନ ନାଥ, ଧର୍ମର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମର ପ୍ରେରଣାରେ ସପ୍ତ ଲୋକକୁ ବୁଝିପାରିଛୁ। ତୁମେ ଏକା, ଆଦି ପୁରୁଷ, ଚତୁର୍ଥ ପରା, ନିଜକୁ ଦେଖୁଥିବା, କାରଣ ଓ ଅକାରଣ; ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହି, ଗୁଣମାନେ ପ୍ରକାଶ କରିଥାଅ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ଛାୟା ଓ ରୂପ ଦେଖାଏ, ତୁମେ ନିଜ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଗୁଣମାନେକୁ ଆଲୋକିତ କର, ନିର୍ବନ୍ଧ ଆତ୍ମାର ଆଲୋକ।