ଉଷା ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁଅ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ସୁନ୍ଦର ବିଛାନାରେ ଶୁଏଁଥିଲେ, ଗୋପନ ଭାବରେ ନେଇ ଶୋଣିତପୁରକୁ ଆଣିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସଖୀଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ସେଠାରେ, ଉଷା ସେଇ ସୁନ୍ଦର ବୀରଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଘରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନଥିଲେ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଉତ୍ତମ ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଆସନ, ପାନୀୟ, ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ ଏବଂ ସେବାଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଉଥିଲେ। ଉଷାଙ୍କ ମହଳରେ ଲୁଚି ରହି, ତାଙ୍କର ଭାଲପାଇବା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଥିଲା, ଅନିରୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉଷା ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ସମୟ କେମିତି କଟିଗଲା ଟିକେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଭାବେ ଯଦୁବଂଶୀ ଅନିରୁଦ୍ଧ ସହ ଉଷା ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ଅପେକ୍ଷାକୃତ ରକ୍ଷୀମାନେ ଏହି ଗୁପ୍ତ ଚିହ୍ନ ଦେଖି ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ: "ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଝିଅଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ କିଛି ଅସାଧାରଣ ଚଳାଚଳ ଦେଖିଛୁ, ଏହା ପରିବାରର ଲଜ୍ଜା।" ସେମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଛୁ, ତଥାପି ଏହି ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ ଘରେ କିପରି ଏକ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ଅଶୁଦ୍ଧ କଲେ, ଆମେ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ।" ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ରାଜା ବାଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଝିଅଙ୍କ ମହଳକୁ ଯାଇ, ଯଦୁବଂଶୀ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଅତି ଶୋଭାମୟ, କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ପଦ୍ମନୟନ, ଚୌଡ଼ା ବାହୁ, ଅଲଙ୍କାର ଓ ଗୁଞ୍ଜାଳି ଚୁଲି ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକୁଥିବା, ହସୁଥିବା ଚାହାରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏକ ଯୁବକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହ ଦାୟିସ ଖେଳୁଥିଲେ; ଉଷା ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ଲେଷ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଉରସ୍ଥଳର କୁମ୍କୁମ ଲାଗିଥିବା ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜାସ୍ମିନ ମାଳା ଧରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବାଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମାଧବଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ରକ୍ଷୀ ଓ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଦେଖି, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଗଦା ଉଠାଇ ସଜାଗ ହେଲେ, ଯେପରି ଯମ ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଧରି ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚାଲିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପଶୁମାନେ କୁକୁରମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ନାୟକ ପରି ପ୍ରହାର କରିଲେ; ଯେଉଁମାନେ ମରୁଥିଲେ ସେମାନେ ମହଳରୁ ପଳାଇ ଗଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଜଂଘା, ବାହୁ ଭଙ୍ଗ ହେଉଥିଲା। ଏବେ ବାଣଙ୍କ ସକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ସର୍ପବନ୍ଧନ ବ୍ୟବହାର କରି, କ୍ରୋଧରେ ନିଜ ସେନାମାନେକୁ ମାରୁଥିବା ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଉଷା ଏହା ଦେଖି ବିଷାଦ ଓ ଶୋକରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା କାନ୍ଦିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ "ଅନିରୁଦ୍ଧ ବନ୍ଧନ" ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: "ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଦୃଶ୍ୟାନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଥିବାରୁ, ଚାରି ମାସ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଓ ବିୟୋଗରେ କଟିଗଲା।" ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ଯେଉଁ ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ମାନନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଶୋଣିତପୁରକୁ ଯିବାକୁ ତୟାରି ହେଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଯୁୟୁଧାନ, ଗଦ, ସାମ୍ବ, ସାରଣ, ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, ଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ, ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ଦ୍ୱାଦଶ ଅଖଣ୍ଡ ସେନା ସହିତ, ସାତ୍ୱତମାନେ ବାଣଙ୍କ ସହରକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ନେଲେ। ବାଣ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ୟାନ, ପ୍ରାଚୀର, ଗୋପୁର ଓ ଦ୍ୱାର ଧ୍ୱଂସ ହେଉଥିବା ଦେଖି ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ସମାନ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ। ବାଣଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପ୍ରମଥମାନେ, ନନ୍ଦୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ କୂପକର୍ଣ୍ଣ ବଳରାମଙ୍କ ସହ, ସାମ୍ବ ବାଣଙ୍କ ପୁଅ ସହ, ଓ ସାତ୍ୟକି ବାଣ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମ ଦେଖିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବଗଣ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କର ବିମାନରେ ଆସିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନୁଚର—ଭୂତ, ପ୍ରମଥ, ଗୁହ୍ୟକ, ଡାକିନୀ, ରାକ୍ଷସ, ବିନାୟକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—କୁ ତାଙ୍କର ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁରୁ ମୁକ୍ତ ତୀରରେ ଦୂରେ ହଟାଇଦେଲେ। ପ୍ରେତ, ମାତୃକା, ପିଶାଚ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେଲେ। ପିଣାକଧାରୀ ଶିବ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ୟକ୍ ପ୍ରତିଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ନିରସ୍ତ କରିଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର, ବାୟବ୍ୟକୁ ପାର୍ବତାସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନେୟକୁ ପାର୍ଜନ୍ୟ, ପାଶୁପତକୁ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ଜ୍ରୁମ୍ଭଣାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗିରିଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି, ତାଙ୍କର ତଳବାହିନୀକୁ ଖଡ଼, ଗଦା ଓ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ କଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତୀରବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସ୍କନ୍ଦ ରକ୍ତ ଝରାଇ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ କୂପକର୍ଣ୍ଣ ବଳରାମଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱହୀନ ସେନା ଚାରିଦିଗକୁ ଭାଗିଗଲା। ନିଜ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି ବାଣ ଦେହାନ୍ତର ରୋଷରେ ସାତ୍ୟକିକୁ ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ଏକ ସମୟରେ ପାଞ୍ଚଶ ଧନୁରେ ଦୁଇଟି କରି ପ୍ରତିଟିରେ ତୀର ଧରି ଛାଡ଼ିଲେ। ଭଗବାନ୍ ହରି ସେଇ ସମସ୍ତ ଧନୁକୁ ଏକାସାଥିରେ କାଟିଦେଲେ, ସାରଥି, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ପଉଣ୍ଡ୍ର ଧ୍ୱନି କଲେ। ତାଙ୍କର ମା, କୋଟରା ନାମକ ନାରୀ, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଓ ଖୋଲା କେଶରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, ପୁଅଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ।