ଉଷା ମାନବ ଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୃଷ୍ଣି, ଶୂର, ଅନକଦୁଣ୍ଡୁଭିଙ୍କୁ ଚିତ୍ରାଏଖା ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ରଣ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ପ୍ରଭୁ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା ବେଳେ ଲଜ୍ଜା ପାଇଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଚିତ୍ର ଦେଖି, ଉଷା ନିଜ ମୁହଁ ନିମ୍ନ କରି ଲଜ୍ଜା ଭାବେ ହସି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସେଇ, ସେଇ।" ଏହି ଅର୍ଥ ବୁଝି, ଯୋଗିନୀ ଚିତ୍ରାଏଖା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାତି, ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଯୋଗବଳରେ ସେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁଅ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶୋଭାମୟ ଶୟ୍ୟାରେ ଶୁଇଥିଲେ, ଉଠାଇ ନେଇ ଶୋଣିତପୁରକୁ ଆଣିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହେଳୀ ଉଷାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ଶୂରବୀର ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖି ଉଷା ଆନନ୍ଦମୟ ମୁହଁରେ ନିଜ ଗୃହରେ ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କରିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ସୁଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଆସନ, ପାନୀୟ, ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା ଆହାର ଓ ସେବା ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଉଥିଲା। ଉଷାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଲୁଚି ଥିବା ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ଉଷାଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ରହିଥିଲେ, ସେ କେତେ ଦିନ ଅତିତ ହେଲା ତାହା ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ବଳବାନ୍ ଯାଦବ ନାୟକ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଭାବେ ଭୋଗ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଉଷାଙ୍କ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ରକ୍ଷକମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ: "ଆମେ ତୁମ ଝିଅ ଉପରେ ନିରକ୍ଷଣ ରଖୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଗୃହରେ ଏକ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲୁ, ଯାହା ପରିବାରର ଅପମାନ। ଆମେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ଜାଣିପାରିଲୁ ନାହିଁ କିପରି ଏହି ଅପ୍ରାପ୍ୟ କନ୍ୟା ଏକ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର ହେଲେ।" ଏହି ଶୁଣି ବାଣ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ କନ୍ୟା ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଯାଦବ ପୁଅ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ସମସ୍ତ ଭୂମିରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୋଭାମୟ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତବସନଧାରୀ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ବିଶାଳ ବାହୁ, ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଗୁଞ୍ଚି ଚୁଲ, ହସୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଖ ଶୋଭିତ। ସେ ଉଷାଙ୍କ ସହ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳୁଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଉଷାଙ୍କ ଶରୀର ଷ୍ଟନର କୁଙ୍କୁମ ଲାଗିଥିବା ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ବାହୁରେ ମଲ୍ଲିକା ମାଳା ଥିଲା; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବାଣ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ଏହିପରି ସମୟରେ ମାଧବଙ୍କୁ ବିରୋଧୀ ସୈନ୍ୟ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଦେଖି, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଗଦା ଉଠାଇ ଯମଦଣ୍ଡ ଧାରୀ ଯମ ପରି ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦଢି ହେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେ; ଯେପରି ଏକ ବୃଦ୍ଧ ବନ୍ଦର ଖୁବ କୁକୁରମାନେକୁ ମାରେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରକ୍ଷକମାନେ ମୁଣ୍ଡ, ଜଂଘା, ବାହୁ ଭାଙ୍ଗି ଭୟରେ ପଳାଇଲେ। ତାପରେ ବାଣଙ୍କ ପ୍ରବଳ ପୁଅ ସର୍ପବନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ କ୍ରୋଧରେ ମାରୁଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ଉଷା ଦୁଃଖ ଓ ବିଷାଦରେ ଅତିଭୂତ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ 'ଅନିରୁଦ୍ଧ ବନ୍ଧନ' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ଭାରତବଂଶୀ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ବଜନମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନହେଉଥିବାରୁ, ଚାରି ମାସ ଧରି ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅତିବାହିତ କଲେ। ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ବନ୍ଧନ ଓ ତାହା ସହିତ ଘଟିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟଦେବତା ମାନିଥିବା ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀମାନେ ଶୋଣିତପୁରକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଯୁୟୁଧାନ, ଗଦ, ସାମ୍ବ, ସାରଣ, ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, ଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ସେମାନେ ବାଣଙ୍କ ସହରକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅବରୋଧ କଲେ। ସେନା, କୋଠି, ଦୁର୍ଗ, ଦ୍ୱାର ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଧ୍ୱଂସ ହେଉଥିବା ଦେଖି ବାଣ କ୍ରୋଧାବେଶରେ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ। ବାଣଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସହ ନନ୍ଦି ଉପରେ ଚଢ଼ି ବଳରାମ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଶଙ୍କର, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଗୁହଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ କୂପକର୍ଣ୍ଣ ବଳରାମଙ୍କ ସହ, ସାମ୍ବ ବାଣଙ୍କ ପୁଅ ସହ, ସାତ୍ୟକି ବାଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ଉପର ଆକାଶରେ ବିମାନରେ ବସି ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ ଭୂତ, ପ୍ରମଥ, ଗୁହ୍ୟକ, ଡାକିନୀ, ରାକ୍ଷସ ଓ ବିନାୟକମାନେକୁ ତାଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁର ତୀରରେ ଦୂର କରିଦେଲେ। ପ୍ରେତ, ମାତୃକା, ପିଶାଚ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର ବାଣରେ ଦଳନ କଲେ। ପିଣାକଧାରୀ ଶିବ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିରସନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର, ବାୟବ୍ୟକୁ ପାର୍ବତାସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନିୟକୁ ପାର୍ଜନ୍ୟ, ପାଶୁପତକୁ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ। ତାପରେ ଜ୍ରମ୍ଭଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଗିରିଶଙ୍କୁ ମୂଢ଼ କରି, କୃଷ୍ଣ ତାଲୱାର, ଗଦା ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବାଣଙ୍କ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଅଗ୍ନିବର୍ଷୀ ବାଣରେ ସ୍କନ୍ଦ ରକ୍ତପାତ କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ। କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ କୂପକର୍ଣ୍ଣ, ବଳରାମଙ୍କ ହଳ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସେନା ନେତାହୀନ ହୋଇ ଚାରିପାଖରେ ପଳାଇଲେ। ନିଜ ସେନା ଭଙ୍ଗ ହେଉଥିବା ଦେଖି ବାଣ କ୍ରୋଧାନ୍ଧ ହୋଇ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୁଖାମୁଖି ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ପାଞ୍ଚଶତ ଧନୁଷ ଉପରେ ଦୁଇଟି କରି ତୀର ଲଗାଇ ସମୟକୁ ସମୟରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଭଗବାନ ହରି ଏହି ସମସ୍ତ ଧନୁଷକୁ କାଟିଦେଲେ, ସାରଥି, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ପଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ।