ଉଷା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ସହେଲୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୃଦୟରେ ଡାକିଲେ, “ମୋର ପ୍ରିୟ, ତୁମେ କେଉଁଠି?” ବାଣାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଙ୍କର କନ୍ୟା ଚିତ୍ରଲେଖା, ଯିଏ ଉଷାଙ୍କର ସହେଲୀ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ସହେଲୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସୁକତାରେ ପଚାରିଲେ: “ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, କାହାକୁ ଖୋଜୁଛ? କେଉଁ ପୁରୁଷ ତୁମର ଚିନ୍ତାରେ ଅଛନ୍ତି? ରାଜକୁମାରୀ, ଆମେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାହାକୁ ତୁମର ହାତ ଧରିଥିବା ଦେଖିନାହିଁ।” ଉଷା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲି—କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମନୟନ, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିଶାଳ ବାହୁ, ଯିଏ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି। ମୁଁ ସେଇ ପ୍ରିୟଜନକୁ ଖୋଜୁଛି, ଯିଏ ମୋତେ ତାଙ୍କର ଓଠର ଅମୃତ ପିଇଅଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ମତେ ଚାହିଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ଏବଂ ମୋତେ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।” ଚିତ୍ରଲେଖା କହିଲେ: “ତିନି ଲୋକରେ ଯଦି ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବ ତୁମର ଲିଖା, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦୂର କରିଦେବି। କିଏ ସେ ମନୋହର, ମୋତେ କହ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଣିଦେବି।” ଏପରି କହି, ଚିତ୍ରଲେଖା ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ନାଗ, ଦାନବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଯକ୍ଷ ଓ ମାନବମାନେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଲେ। ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବୃଷ୍ଣି, ଶୂର, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କୁ ଆଙ୍କିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖି ଲଜ୍ଜା ପାଇଲେ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଙ୍କିବାବେଳେ ଅତି ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଚିତ୍ର ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ନମାଇଲେ; ହସି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସେଇ, ସେଇ।” ଏହା ବୁଝି, ଯୋଗିନୀ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାତି ଚିତ୍ରଲେଖା ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଡ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଯୋଗବଳରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶୋଭାମୟ ଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ଉଠାଇ ଶୋଣିତପୁରକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ସହେଲୀ ଉଷାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଉଷା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ସହ ନିଜ ଗୃହରେ ରହିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଆସନ, ପାନୀୟ, ଭୋଜନ, ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଓ ସେବା ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଲା। ଉଷାଙ୍କ ମହଳରେ ଲୁଚିଥିବା ଅନିରୁଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଉଷାଙ୍କ ଭଲପାଇବା ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ଦିନର ଗଣନା ମଧ୍ୟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଭୋଗ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଉଷାଙ୍କର ନିୟମ ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ରକ୍ଷକମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଉଷାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ: “ଆମେ ତୁମ ଝିଅର ଚରିତ୍ରରେ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ କିଛି ଦେଖିଛୁ, ଏହା ପରିବାର ପାଇଁ ଅପମାନ। ଆମେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସତ୍ୱେ, ଏହି ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ ଘରେ କିପରି ଏକ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ଅପବିତ୍ର କଲେ, ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ।” ଏହା ଶୁଣି ବାଣା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଝିଅର ମହଳକୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ପ୍ରିନ୍ସକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା, ଜଗତରେ ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ପଦ୍ମନୟନ, ବିଶାଳ ବାହୁ, ଚମକୁଥିବା କଣସାହିତ ଏବଂ ବଙ୍କିଆ କେଶରେ ଶୋଭିତ, ହସୁଥିବା ଚାହାଣିରେ ମୁହଁ ମଣିକର ଦିଗ୍ଦର୍ଶନ। ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଜନ ସହ ଦାୟସ ଖେଳୁଥିଲେ, ଉଷା ତାଙ୍କୁ ଲାଗି ଉତ୍ସୁକ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଉରସ୍ଥଳର କୁଂକୁମ ଲଗି ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ବାହୁରେ ଚମ୍ପାମାଳା ଥିଲା; ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବାଣା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ମାଧବଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଦଳ ଓ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଦେଖି, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଗଦା ଉଠାଇ ଯମର ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିବା ଯମପରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ସେମାନଙ୍କୁ ଅସୁର ଶ୍ୱାନମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଦର ମାନ୍ୟ ମାରିଦେଉଥିବା ପରି ପ୍ରହାର କଲେ; ଯେଉଁମାନେ ମରୁଥିଲେ ସେମାନେ ମହଳରୁ ପଳାଇଗଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଉରୁ ଓ ବାହୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ତାପରେ ବାଣାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ସର୍ପବନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧିତ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ; ଉଷା ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୁଃଖ ଓ ବେଦନାରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏହାରେ 'ଅନିରୁଦ୍ଧ ବନ୍ଧନ' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: “ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଚାରି ମାସ ହେଲା, ସେମାନେ ଦିନେ ଦିନେ ଦୁଃଖରେ ଅତିବାହିତ କରୁଥିଲେ। ନାରଦଙ୍କଠାରୁ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ବନ୍ଧନ ଓ ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବତାରୂପେ ମାନନ୍ତି, ଶୋଣିତପୁର ଯାତ୍ରା କଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଯୁୟୁଧାନ, ଗଦ, ସାମ୍ବ, ସାରଣ, ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, ଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁଗତ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ବାରୋଟି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଳ ସେନା ସହିତ ବାଣାଙ୍କ ସହରକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରିଦେଲେ। ବାଣା ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ବାଗିଚା, ପ୍ରାଚୀର, ଗୋପୁର ଓ ଦ୍ୱାରଦ୍ୱାରୀ ଧ୍ୱଂସ ହେଉଛି, ତେଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସମାନ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ। ବାଣାଙ୍କ ପାଇଁ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରମଥମାନେ ନନ୍ଦି ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏଠି ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—କୃଷ୍ଣ ଓ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଗୁହା (କାର୍ତ୍ତିକେୟ) ମଧ୍ୟରେ। କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ କୂପକର୍ଣ୍ଣ ବଳରାମ ସହ, ସାମ୍ବ ବାଣାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହ, ଓ ସାତ୍ୟକି ବାଣା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କର ବିମାନରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।