ବାଣାସୁର ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋତେ ହଜାରଟି ହସ୍ତ ଦେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶକ୍ତି ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଭାର ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ମୋ ସମକ୍ଷମ କୌଣସି ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଧୀ ମିଳୁନାହିଁ, କେବଳ ଆପଣ ଛାଡି।" ତାଙ୍କର ମନ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ଭରିଥିଲା। ସେ ନିଜ ହସ୍ତଗୁଡିକୁ ଦାନ୍ତରେ ଚେପି ନିଜେ ନିଜେ ଖୋଚିଁଥିଲେ, ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ପ୍ରଥମେ ପାହାଡ଼ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ। ଏହା ଶୁଣି ଭଗବାନ ଶିବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ମୂଢ଼, ଯେତେବେଳେ ତୁମର ଧ୍ୱଜ ଭଙ୍ଗିଯିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଏମିତି ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଧୀ ପାଇବା, ଯିଏ ତୁମର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବାଣାସୁର ମନ ମଧୁର ଭାବରେ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ ଓ ଗିରିଶଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ନିଜ ଶକ୍ତିର ନାଶ ହେବ ବୋଲି ଅବିବେକରେ ଆଶା କରୁଥିଲେ। ବାଣାସୁରଙ୍କର ଏକ ଝିଅ ଥିଲେ, ନାମ ଉଷା। ସେ ଏକ ସ୍ଵପ୍ନରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଯୁବକ ଅନିରୁଦ୍ଧ ସହିତ ସଂଯୋଗ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯାହାକୁ ସେ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲେ, ସୁନିନଥିଲେ। ସ୍ଵପ୍ନର ଶେଷରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ନା ଦେଖି ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଠିବା ସମୟରେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ପ୍ରିୟ, ତୁମେ କେଉଁଠି?" ବାଣାସୁରଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଙ୍କ ଝିଅ ଚିତ୍ରଲେଖା, ଉଷାଙ୍କ ସଖୀ, ଦୟାଳୁ ହୃଦୟରେ ଉତ୍ସୁକତାରେ ପଚାରିଲେ, "ସୁନ୍ଦର ଭୃକ୍ତିଅଳି, କାହାକୁ ଖୋଜୁଛ? କେଉଁ ପୁରୁଷ ତୁମ ମନ ଦକ୍ଷିଣିଛି? ରାଜକୁମାରୀ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ତୁମ ହାତ ଧରିନାହାନ୍ତି।" ଉଷା କହିଲେ, "ମୁଁ ସ୍ଵପ୍ନରେ ଏକ ଅନ୍ଧକାରୀ, କମଳନୟନ, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, ବଳୀୟାନ୍ ବାହୁ ଥିବା ଯୁବକ ଦେଖିଛି, ଯିଏ ମହିଳାମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ମହୁର କରି ନେଇଥାଏ।" "ମୁଁ ସେଇ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛି, ଯିଏ ମୋତେ ତାଙ୍କର ଅଞ୍ଜଳିର ଅମୃତ ପାନ କରାଇଲେ, ପରେ ମୋତେ ଚାହିଁ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ମୋତେ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।" ଚିତ୍ରଲେଖା କହିଲେ, "ତିନି ଲୋକରେ ଯଦି ଏହି ଦୁଃଖ ତୁମ ଭାଗ୍ୟରେ ଲେଖାଅଛି, ମୁଁ ଏହା ଦୂର କରିଦେବି। କିଏ ତୁମ ହୃଦୟ ଚୋରିନେଇଛି, ମତେ କୁହ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଣିଦେବି।" ଏହିପରି କହି, ଚିତ୍ରଲେଖା ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ନାଗ, ଦାନବ, ଵିଦ୍ୟାଧର, ଯକ୍ଷ ଓ ମାନବମାନେ କେମିତି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେଇପରି ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଦେଲେ। ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବୃଷ୍ଣି, ଶୂର, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବଳରାମ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଲେ, ଏବଂ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଚିତ୍ର ଦେଖି ଉଷା ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇ ହସି କହିଲେ, "ସେଇ, ସେଇ!" ଏହା ବୁଝି ଚିତ୍ରଲେଖା, ଯୋଗଶକ୍ତିଧାରିଣୀ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାତି, ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଡ୍ଵାରକାକୁ ଯାଇ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ଷାଧୀନ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଶୋଇଥିଲେ, ସେଠାରୁ ଯୋଗବଳରେ ନେଇ ଶୋଣିତପୁରକୁ ଆଣି, ଉଷାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ଉଷା ଏହି ସୁନ୍ଦର ବୀର ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଖିଲିଯାଇ ନିଜ ଗୃହରେ ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେଉଁ ଗୃହକୁ ଅନ୍ୟେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିନଥିଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଆସନ, ପାନୀୟ, ଖାଦ୍ୟ, ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଓ ସେବାବାଚୀ କଥା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଉଷାଙ୍କ ଅନୁରାଗ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ି ଚାଲିଥିଲା, ଅନିରୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କର ଏହି ସ୍ନେହରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଦିନକୁ ଦିନ କେମିତି କଟିଯାଉଛି ମନେ କରିନଥିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଯଦୁବୀର ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଉଷାଙ୍କ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହେଉଥିଲା; ରକ୍ଷକମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଏହି କଥା ଅନୁଭବ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ବାଣାସୁରଙ୍କୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଆମେ ତୁମ ଝିଅଙ୍କ ଆଚରଣରେ କିଛି ଅସାଧାରଣ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖୁଛୁ, ଯାହା ଦଂଶର ଯୋଗ୍ୟ। ଆମେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ଏକ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାଙ୍କୁ ଅପବିତ୍ର କରିଛି, ଆମେ ବୁଝିପାରିନଥିଲୁ।" ଏହି ଖବର ଶୁଣି ବାଣାସୁର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଝିଅଙ୍କ ଶୟନଗୃହକୁ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ, ଯଦୁବଂଶୀ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଆକର୍ଷକ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, କମଳନୟନ, ଚଉଡ଼ା ବାହୁ, ଅଳଙ୍କାରିତ କଣ୍ଠ ଓ ଚୁର୍ଳିତ କେଶ, ହସ୍ୟ ଭାରା ଚାହେରା ଅନିରୁଦ୍ଧ ଝିଅଙ୍କ ସହ ଚଉପଡ଼ ଖେଳୁଛନ୍ତି। ଉଷା ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ରହିଛନ୍ତି, ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ହାତରେ ଚମେଲିର ମାଳା, ଉଷାଙ୍କ ଦେହ କୁଂକୁମ ଲାଗି ମାଳାରେ ରଙ୍ଗ ଲାଗିଛି। ଏହା ଦେଖି ବାଣାସୁର ଚକିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବାଣାସୁରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଶେନା ଓ ସେନାପତିମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଘେରି ଧରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧ ଗଦା ଉଠାଇ ଯମଦଣ୍ଡ ଧାରୀ ଯମର ଭଳି ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ରଖିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଚାରିପଟେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ସେମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଣ୍ଡା ଶୁନ୍ୟ ଶ୍ୱାନମାନେ ମାରେ। ମୃତ୍ୟୁ ଭୟରେ ଅନେକ ରକ୍ଷକ ମୁଣ୍ଡ, ଜଂଘା, ବାହୁ ଭଂଗ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। ତାପରେ ବାଣାସୁରଙ୍କ ପୁଅ ନିଜ ସର୍ପବନ୍ଧନ ମାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତିରେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଉଷା ଏହା ଦେଖି ବିପୁଳ ଶୋକ ଓ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏହିଭଳି ଦଶାରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ହୋଇନଥିବାରୁ ଚାରି ମାସ ଯାଉଁଥିଲା, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଏହି ଖବର ନାରଦଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟଦେବତା ଭାବେ ମାନିଥିବା ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଶୋଣିତପୁର ଅଭିମୁଖେ ଚାଲିଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ୟୁୟୁଧାନ, ଗଦ, ସାମ୍ବ, ସାରଣ, ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, ଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ବାରଟି ଅକ୍ଷଉହିଣୀ ସେନା ସହିତ ସେମାନେ ବାଣାସୁରଙ୍କ ସହରକୁ ଚାରିପଟେ ଘେରିଦେଲେ। ବାଣାସୁର ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ବାଗ, ଦୁର୍ଗ, ଗୋପୁର, ଦ୍ୱାର ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି। ତେଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସମାନ ସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ।