ଏହି ଉତ୍କଳିତ ଘଟଣାରେ, ବଳରାମ ଓ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳ ଚାଲିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଦିୱ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା: “ଏହି ଶପଥ ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତିଯାଇଛି; ରୁକ୍ମି ମିଥ୍ୟା କହୁଛନ୍ତି, ସେ କବଳ କଥା ଦ୍ୱାରା ଜିତିବା ଦାବି କରୁଛନ୍ତି, ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।” ଏହି ଦିୱ୍ୟ ଶବ୍ଦକୁ ଅଗ୍ରାହ କରି, ଭିଦର୍ଭ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ଶାସକମାନେ ଓ ନିଜ ବିପରୀତ ଭାଗ୍ୟର ପ୍ରେରଣାରେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଉପହାସ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳରେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରି କହିଲେ: “ତୁମେ ଗୋପମାନେ ଅଟବାରେ ଘୁଡ଼ିବା; ଦ୍ୟୁତ ଖେଳ ଓ ଧନୁର୍ବାଣ ରାଜାମାନେ ଖେଳନ୍ତି, ଏମିତି ଲୋକମାନେ ନୁହେଁ।” ଏପରି ଉପହାସ ଓ ଅବମାନନା ଦେଖି ବଳରାମ ରୋଷରେ ତାଙ୍କ ଗଦା ଉଠାଇ ଏକା ମାନ୍ୟ ମଣ୍ଡଳୀରେ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବଳରାମ କଳିଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦଶମ ପଦରେ ଧରି ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ କୁଟି ଦେଲେ—ଏହି ରାଜା ଅଗ୍ରେ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ହସିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ତାଙ୍କ ହାତ, ଜଂଘା ଓ ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, ବଳରାମଙ୍କ ଗଦାର ପ୍ରହାରରେ ଦୁଃସ୍ଥ ହୋଇ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ରୁକ୍ମି ନିପାତିତ ହେବା ପରେ, ହରି—ଅର୍ଥାତ କୃଷ୍ଣ—ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ ଭଙ୍ଗ ହେବା ଭୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଶଂସା କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା କଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କ ନବବଧୁଙ୍କୁ ଏକ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ବସାଇ, ବଳରାମ ଓ ଦାଶାର୍ହମାନେ ଭୋଜକଟରୁ କୁଶାସ୍ଥଳୀ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି। ଏଠାରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରମୁଖ ଅନିରୁଦ୍ଧ ବାଣଙ୍କ ଝିଅ ଉଷାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ହେ ମହାଯୋଗୀ, ଆପଣ ଏହି ଘଟଣାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।” ଶୁକଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ବାଣ, ମହାତ୍ମା ବଳିଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ, ଯିଏ ବାମନ ରୂପରେ ହରିଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଥିଲେ। ବାଣ ସିବ ଭକ୍ତ, ଗଣ୍ୟ, ଦାନଶୀଳ, ଧୀର, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟଳ। ସୋଣିତ ନାମକ ଶୋଭାମୟ ନଗରରେ ସେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦୟାରେ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଦୈବୀ ସମାନ ଉପଚାରକ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହଜାର ହାତ ଦ୍ୱାରା ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ସମୟରେ ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସଙ୍ଗୀତ ରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ନାଥ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଓ ପ୍ରେମୀ ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। ବାଣ ନିଜ ନଗରର ରକ୍ଷାରେ ଶିବଙ୍କୁ ବାଛିଲେ। ଏକ ଦିନ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହେଇ, ନିକଟରେ ଥିବା ଗିରିଶଙ୍କ ପଦକମଳକୁ ନମ୍ରତାରେ ସୂର୍ୟପ୍ରଭ ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। “ମହାଦେବ, ବିଶ୍ୱର ଗୁରୁ ଓ ନାଥ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଛାମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଇଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଦେବମାନେ ଯାହାଙ୍କ ପଦକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣ ମୋତେ ହଜାର ହାତ ଦେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି ମୋ ପାଇଁ ଭାର ହୋଇଯାଇଛି। ତିନି ଲୋକରେ ମୁଁ ଏକା ଆପଣଙ୍କୁ ଛଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ସମାନ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଦେଖିନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ମୁଁ ନିଜ ହାତ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଚିରିଥିଲି, ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲି, ପାହାଡ଼ମାନେ କୁଟିଥିଲି; ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।” ଏହି ଶୁଣି ଭଗବାନ ରୋଷରେ କହିଲେ: “ତୋର ଧ୍ୱଜ ଭଙ୍ଗ ହେବାବେଳେ, ମୂର୍ଖ, ତୁମେ ଏକ ସମାନ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ପାଇବା, ଯିଏ ତୋର ଅହଂକାର କୁ ଭୂଲାଇଦେବ।” ଏପରି ଶୁଣି, ଭ୍ରମିତ ବାଣ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ, ଗିରିଶଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରିବାରେ ନିଜ ଶକ୍ତିର ନାଶ ଆଶା କରିଥିଲେ। ବାଣଙ୍କ ଏକ ଝିଅ ଥିଲେ ଉଷା; ସେ ଏକ ସ୍୵ପ୍ନରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁଅ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଯୁବକ ସହ ସମ୍ମିଳନ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯାହାକୁ ସେ କି ଦେଖିନଥିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିନଥିଲେ। ଏହି ଯୁବକ ନାହିଁ ଦେଖି, ଉଷା ତାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଲଜ୍ଜା ଓ ଉତ୍କଳିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ: “କେଉଁଠି ଅଛ, ପ୍ରିୟ?” ବାଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ ତାଙ୍କ ଝିଅ ଚିତ୍ରଲେଖା, ଉଷାଙ୍କ ମିତ୍ର, ମନ୍ଦଳୀରେ ଉତ୍ସୁକତାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “କେଉଁଠି ତୁମେ ଖୋଜୁଛ, ଚାରୁଭ୍ରୁ? କେଉଁ ଯୁବକ ତୁମ ଚିନ୍ତାରେ ଅଛନ୍ତି? ରାଜକୁମାରୀ, ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାହାକୁ ତୁମ ହାତ ଧରିବା ଦେଖିନଥିଲି।” ଉଷା କହିଲେ: “ମୁଁ ଏକ ଯୁବକ ଦେଖିଛି ସ୍୵ପ୍ନରେ—ଶ୍ୟାମ, ପଦ୍ମନୟନ, ପୀତବସନ, ଦୀର୍ଘ ହାତ ଥିବା—ଯିଏ ନାରୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି।” ଉଷା ଆଉ କହିଲେ: “ମୁଁ ସେଇ ପ୍ରିୟକୁ ଖୋଜୁଛି, ଯିଏ ମୋତେ ତାଙ୍କ ଅଠୁରୁ ଅମୃତ ପାନ କରାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ, ମୋତେ ଆଶା କରି, କେଉଁଠି ଯାଇଗଲେ, ମୋତେ ବିପ୍ଳବ ଦୁଃଖରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।” ଚିତ୍ରଲେଖା କହିଲେ: “ତିନି ଲୋକରେ ତୁମ ଦୁଃଖ ଯଦି ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ଅଛି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦୂର କରିଦେବି। ଏହି ଆକର୍ଷକ ଯୁବକ କିଏ, କହ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ନେଇ ଆସିବି।” ଏପରି କହି ଚିତ୍ରଲେଖା ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ନାଗ, ଦାନବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଯକ୍ଷ ଓ ମାନବମାନେଙ୍କ ଆକୃତି ଚିତ୍ରିଲେ। ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷ୍ଣି, ଶୂର, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଚିତ୍ର କଲେ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚିତ୍ରିବା ବେଳେ ଲଜ୍ଜା ପାଇଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଚିତ୍ର ଦେଖି ଉଷା ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇଲେ, ହସି କିଏ, “ଏହି, ଏହି।” ଏହା ବୁଝି, ଯୋଗିନୀ ଚିତ୍ରଲେଖା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାତି, ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ। ସେଠାରେ ଯୋଗବଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁଅ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ସେ ଶୁଇଥିଲେ, ନେଇ ସୋଣିତପୁରକୁ ଆଣି ଉଷାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ଉଷା ଏହି ଅପୂର୍ବ ଯୁବକ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ମୁଖରେ ନିଜ ଘରରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ସହ ରମଣ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଅନିରୁଦ୍ଧ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ସୁଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଆସନ, ପାନ, ଖାଦ୍ୟ, ଲାଜବାବ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସେବା ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।