ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ମହାମୁନି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ସଦା ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଅବସର ଖୋଜୁଥିବା ରୁକ୍ମୀ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରାଇଲେ? ଏହି ବିରୋଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବିବାହ ଘଟିଲା, ସେ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।” ତାପରେ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, “ଯୋଗୀମାନେ ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ, ବର୍ତ୍ତମାନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅଗୋଚର, ଦୂରସ୍ଥ କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ଘଟଣାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିପାରନ୍ତି। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ କନ୍ୟାର ସ୍ୱୟଂବରରେ, ନାରୀମାନଙ୍କ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିବା, ଅନେକ ଅଙ୍ଗ ଥିବା କାମଦେବ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ବରିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ପରାଜି କରି, ସେ ଏକା ଏକା ରଥରେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇଯାଇଥିଲେ। ଏଠି ଦେଖି ରୁକ୍ମୀ, ଯେଉଁଥିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅପମାନର ସ୍ମୃତି ଥିଲା, ତଥାପି ତାଙ୍କର ବୋନ୍ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରାଇଲେ। ଏହି ଅନୁଚିତ ସଂଯୋଗ ଜଣା ଥିଲା, ତଥାପି ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ସ୍ନେହର ବଳରେ ସେ ଏହା କଲେ। ଏହି ମଙ୍ଗଳ ଅବସରରେ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ବଳରାମ, କୃଷ୍ଣ, ସାମ୍ବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାଦବମାନେ ଭୋଜକଟ ନଗରକୁ ଯାଇଥିଲେ। ବିବାହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, କଳିଙ୍ଗର ରାଜାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଗର୍ବିତ ଓ ଅହଂକାରରେ ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ବଳରାମ ଦ୍ୟୂତ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ତଥାପି ହାରିଲେ ବଡ଼ କ୍ଷତି।" ଏପରି କହି ବଳରାମଙ୍କୁ ଡାକାଯିବାପରେ, ରୁକ୍ମୀ ତାଙ୍କ ସହ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳିଲେ। ପ୍ରଥମେ ବଳରାମ ଏକ ଶତ, ଏକ ହଜାର, ତାପରେ ଦଶ ହଜାର ମୁଦ୍ରା ଲଗାଇଲେ, ରୁକ୍ମୀ ସେଠାରେ ଜିତିଲେ। କଳିଙ୍ଗର ରାଜା ବଳରାମଙ୍କୁ ଠାଟ୍ଟା କରି ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ହସିଲେ, ଯାହାକି ହଳାୟୁଧ ବଳରାମ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ରୁକ୍ମୀ ଏକ ଲକ୍ଷ ମୁଦ୍ରା ଲଗାଇଲେ, ଏଥିରେ ବଳରାମ ଜିତିଲେ। କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମୀ ଠକେଇ କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଜିତିଛି।” ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖି ବଳରାମ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଆଖି ରକ୍ତିମ ହେଲା, ସମୁଦ୍ର ପରି ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ଏବେ ସେ ଦଶ ମିଲିଅନ ମୁଦ୍ରା ଲଗାଇଲେ। ଏଥିରେ ବଳରାମ ନ୍ୟାୟରେ ଜିତିଲେ, କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମୀ ପୁଣି ଠକେଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଜିତିଛି, ସାକ୍ଷୀମାନେ କହନ୍ତୁ।” ଏହିବେଳେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ହେଲା, “ବଳରାମ ଜିତିଛନ୍ତି, ରୁକ୍ମୀ ମିଥ୍ୟା କହୁଛନ୍ତି, କେବଳ ଶବ୍ଦରେ ନ, ଧର୍ମରେ ନୁହେଁ।” ଯଦିଓ ଏହି ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ ହେଲା, ରୁକ୍ମୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରି ବଳରାମଙ୍କୁ ଉପହାସ କଲେ। ରୁକ୍ମୀ କହିଲେ, “ତୁମେ ଗୋପାଳ, ଦ୍ୟୂତ ଖେଳିବା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ରାଜାମାନେ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳନ୍ତି, ତୁମେ ନୁହଁ।” ଏପରି ଅପମାନ ଓ ଉପହାସ ଦେଖି ବଳରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଗଦା ଉଠାଇ ମଣ୍ଡପରେ ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ତାପରେ, କଳିଙ୍ଗର ରାଜା ଦଶମ ପଦରେ ଥିବାବେଳେ, ବଳରାମ ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ—ଏହି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ହସିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ବଳରାମଙ୍କ ଗଦା ଆଘାତରେ ହାତ, ଜଂଘା ଓ ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ରକ୍ତରେ ଲାଲ ହୋଇ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ଏପରି ଭାବେ ରୁକ୍ମୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର, ବଳରାମଙ୍କ ହାତରେ ନିହତ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି କୃଷ୍ଣ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟର ଭାଉଣୀ-ଭାଇର ସ୍ନେହ ଭଙ୍ଗ ହେବା ଭୟରେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ, ନ ନିନ୍ଦା କଲେ। ତାପରେ ବଳରାମ ଏବଂ ଡଶାର୍ହମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କର ବଧୁକୁ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ବସାଇ ଭୋଜକଟରୁ କୁଶସ୍ଥଳୀକୁ ଫେରିଗଲେ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଶରଣରେ ସମସ୍ତ କାମ ନିଷ୍ପନ୍ନ କରି। ଏହିଠାରେ ରାଜା ପୁଣି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଯାଦବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନିରୁଦ୍ଧ ବାଣାସୁରଙ୍କ କନ୍ୟା ଉଷାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ସେବେଳେ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଆପଣ ମୋତେ ବିସ୍ତୃତରେ କହନ୍ତୁ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ମହାପୁରୁଷ ବଲିଙ୍କ ଶତ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଥିଲେ ବାଣା। ବଲି ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ମହାନ ଦାନବୀର ଯିଏ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଥିଲେ। ବାଣା ନିଜେ ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସମ୍ମାନିତ, ଦାନଶୀଳ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଥିଲେ। ସୋଣିତପୁର ନାମକ ଶୁଭ୍ର ନଗରରେ ସେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହଜାର ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ସମୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ସଙ୍ଗୀତ ଶ୍ରବଣ କରାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ଶିବ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାଥ, ଭକ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ପ୍ରେମୀ, ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ବର ଚାହିଁଲେ ଦେବାକୁ କହିଲେ। ବାଣା ଶିବଙ୍କୁ ନିଜ ନଗରର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ବର ମାଗିଲେ। ଏକଥା ହେବା ପରେ, ନିଜ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ମଦମାତ୍ତ ବାଣା ଏକଥିରେ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଦୂଧର ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କର ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ମହାଦେବ, ଜଗତର ଗୁରୁ, ଅପୂରଣ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ଯାହାଙ୍କ ଚରଣକୁ ଦେବମାନେ ପୂଜନ୍ତି। ଆପଣ ମୋତେ ହଜାର ହସ୍ତ ଦେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଭାର ହୋଇଯାଇଛି। ତିନୋଟି ଲୋକରେ ମୁଁ ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ କାହାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦେଖୁନାହିଁ।" ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମୁଁ ନିଜ ହସ୍ତରେ ଆଘାତ କରୁଛି, ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛି, ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଛି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶିବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ତୋର ପତାକା ଭାଙ୍ଗିଯିବାବେଳେ, ମୂର୍ଖ, ତୁ ତୋତେ ସମାନ ଏକ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ମିଳିବି, ଯିଏ ତୋର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବାଣା ଅନ୍ନଦିଆ ହୋଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ, ଶିବଙ୍କ ଆଦେଶ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ନାଶ ହେବାକୁ ଅନ୍ଧ ବିଶ୍ୱାସ କରି। ବାଣାଙ୍କ ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ନାମ ଉଷା।