ଭଦ୍ରାଙ୍କର ପୁଆମାନେ ସଂଗ୍ରାମଜିତ, ବୃହତ୍ସେନ, ଶୂର, ପ୍ରହରଣ, ଅରିଜିତ, ଜୟ, ସୁଭଦ୍ର, ବାମାୟୁ ଓ ସତ୍ୟକା। ରୋହିଣୀଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାମ୍ର, ତପ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ପୁତ୍ର ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ରୁକ୍ମିଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କନ୍ୟା ରୁକ୍ମବତୀଙ୍କୁ ବୋଜକଟ ନଗରରେ ବିବାହ କରି ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ପୁତ୍ର ଓ ପଉତି ଦଶ ମିଳିଅନରେ ଥିଲେ, ରାଜା; ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶିଶୁମାନଙ୍କର ମାତାମାନେ ଥିଲେ ଶୋଳେ ହଜାର। ତାପରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ରୁକ୍ମି, ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ସେ କେମିତି ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଦେଲେ? ଏହି ବିପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ନିକାହର କଥା ମୋତେ କହ, ବୁଦ୍ଧିମାନ।” ଯୋଗୀମାନେ ଗତ, ଭବିଷ୍ୟତ, ବର୍ତ୍ତମାନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ, ଦୂର, ଗୁପ୍ତ ଘଟଣାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ସ୍ଵୟଂବରରେ କାମଦେବ ନିଜେ ପ୍ରମୁଖ ଅଙ୍ଗରେ ଆସିଥିଲେ; ରୁକ୍ମବତୀ ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ରାଜାମାନେ ଖେଳ ଉପରେ ହରି ତାଙ୍କୁ ଏକା ରଥରେ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ରୁକ୍ମି, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା ଓ ଅପମାନକୁ ମନେ ରଖିଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ଭଉଣୀକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ଭଉଣୀର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ରୁକ୍ମିନୀଙ୍କର ଚିତ୍ରପଟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାକୁ କୃତବର୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ର ବିବାହ କରିଥିଲେ। ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କର ନାତି ରୋଚନାକୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ହରିଙ୍କର ପଉତି, ସହ ବିବାହ କରିଦେଲେ, ଶତ୍ରୁତା ରହିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭଉଣୀକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ; ଏହି ବିବାହ ଅଯଥା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ନେହରେ ବାଧ୍ୟ ହେଇଥିଲେ। ସେହି ସୁଭ ଅବସରରେ, ରାଜା, ରୁକ୍ମିନୀ, ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ସାମ୍ବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବୋଜକଟ ନଗରକୁ ଗଲେ। ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା ପରେ, କଳିଙ୍ଗର ରାଜା ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଅହଂକାରରେ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ବଲରାମଙ୍କୁ ତାସ ଖେଳରେ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। “ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ତାସ ଖେଳ ଜାଣେନାହିଁ, ରାଜା, ତଥାପି ହାର ଭୟଙ୍କର,” ଏଭଳି କହି ବଲରାମଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ଓ ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କ ସହ ତାସ ଖେଳିଲେ। ସେଠାରେ, ବଲରାମ ଏକଶ ରୁପିଆ, ହଜାର, ଦଶ ହଜାର ରୁପିଆ ଚାଲିଲେ; ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କୁ ହାରାଇଲେ, ଏବଂ କଳିଙ୍ଗର ରାଜା ବଲରାମଙ୍କୁ ହସିଲେ, ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, ଯାହା ହଲାୟୁଧ ସହିପାରିଲେନାହିଁ। ତାପରେ ରୁକ୍ମି ଏକ ଲକ୍ଷ ରୁପିଆ ଚାଲିଲେ, ଏବଂ ବଲରାମ ଏହି ଶର୍ତ୍ତ ଜିତିଲେ; ରୁକ୍ମି ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇ, “ମୁଁ ଜିତିଛି,” ଭାବରେ କହିଲେ। ରାଗରେ ଉନ୍ମତ୍ତ, ଶ୍ରୀବଲରାମ, ଯେଉଁଠି ସମୁଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରି, ଜନ୍ମ ଓ ରୋଷରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ଦଶ ମିଳିଅନ ଚାଲିଲେ। ସେଉଁଠି ବଲରାମ ସଠିକ ଉପାୟରେ ଶର୍ତ୍ତ ଜିତିଲେ, ରୁକ୍ମି ଚତୁର୍ଯ୍ୟ କରି, “ମୁଁ ଜିତିଛି; ଗୁଆହାମାନେ ଦେଖାନ୍ତୁ,” କହିଲେ। ତାପରେ ଆକାଶରୁ ଶବ୍ଦ ଆସିଲା: “ଏହି ଶର୍ତ୍ତ କେବଳ ବଲରାମ ଜିତିଛନ୍ତି; ରୁକ୍ମି ମିଥ୍ୟା କହିଛନ୍ତି, ବାକ୍ୟରେ ନ ଧର୍ମରେ।” ସେହି ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦକୁ ଅନ୍ଦେଖା କରି, ରୁକ୍ମି ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଓ ଦୈବରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସଂକର୍ଷଣଙ୍କୁ ଉପହାସ କରି ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଲେ: “ତୁମେ ତାସ ଖେଳରେ ପାରଙ୍ଗତ ନୁହଁ, ଗୋପମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି; ରାଜାମାନେ ତାସ ଖେଳନ୍ତି ଓ ଧନୁଷ ଚାଲନ୍ତି, ତୁମେ ନୁହଁ।” ଏଭଳି ରାଜାମାନେ ଓ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ଉପହାସ କରିବାରେ, ବଲରାମ ରାଗରେ ତାଙ୍କର ଗଦା ଉଠାଇ, ସଭାରେ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। କଳିଙ୍ଗର ରାଜାକୁ ଦଶମ ପଦରେ ଧରି, ବଲରାମ ରାଗରେ ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ—ଏହି ରାଜା ହସି ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ତାଙ୍କର ବାହୁ, ଜଂଘା, ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ରକ୍ତରେ ନିମଜ୍ଜିତ, ବଲରାମଙ୍କର ଗଦାରେ ଆତଙ୍କି ଭାଗିଗଲେ। ରୁକ୍ମି, ଭଉଣୀର ଭାଇ, ବଲରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲା ପରେ, ହରି, ରୁକ୍ମିନୀ ଓ ବଲରାମଙ୍କର ସ୍ନେହ ଭଙ୍ଗ ହେବା ଭୟରେ, କୌଣସି ପ୍ରଶଂସା ନ କଲେ, ନ ନିନ୍ଦା କଲେ। ତାପରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣପ୍ରିୟାକୁ ଶୁଭ ରଥରେ ବସାଇ, ବଲରାମ ଓ ଦାଶାର୍ହମାନେ ବୋଜକଟରୁ କୁଶାସ୍ଥଳୀକୁ ଯାଇଗଲେ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟରେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରି। ତାପରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଯଦୁମାନେ ପ୍ରମୁଖ ଭାବରେ ବାଣଙ୍କର କନ୍ୟା ଉଷାକୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ବଡ଼ ଯୋଗୀ, ଆପଣ ଏହି ଘଟଣା ଖୁବ୍ ଭଲ ଭାବେ କହିପାରିବେ।” ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ବାଣ, ବଳିଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଯିଏ ମହାପୁରୁଷ ବଳି, ଯିଏ ଭୂମିକୁ ବାମନ ରୂପରେ ହରିଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ। ବାଣ ନିଜେ ଶିବଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ଭଜିଥିଲେ, ସମ୍ମାନିତ, ଦାନଶୀଳ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ଓ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼। ସୋଣିତ ନାମକ ସୁନ୍ଦର ନଗରରେ ବାଣ ରାଜା ଭାବେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ଶିବଙ୍କର କୃପାରେ, ତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ଦେବତାମାନେ ପରି ଥିଲେ। ଏକ ହଜାର ଭୁଜାରେ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ସମୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ଶଙ୍ଗୀତରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ନାଥ, ଭକ୍ତମାନେ ଆଶ୍ରୟ ଓ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କୁ ଚୟନର ଵର ଦେଇଥିଲେ। ବାଣ ନିଜ ନଗରକୁ ଶିବଙ୍କୁ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଚୟନ କଲେ। ଏକଦିନ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅହଂକାରିତ ହୋଇ, ଗିରିଶଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ମୁକୁଟରେ ତାଙ୍କର ପଦକମଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ମହାଦେବ, ଜଗତର ଗୁରୁ ଓ ନାଥ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଛାର ଲୋକମାନେ ଯାହାଠାରୁ ଆଶା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କ ପଦକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି।” “ଆପଣ ମୋତେ ଏକ ହଜାର ଭୁଜା ଦେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି ମୋ ପାଇଁ ଭାର ହୋଇଯାଇଛି। ତିନି ଲୋକରେ ମୁଁ କେହି ସମାନ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ, କେବଳ ଆପଣ ଛଡ଼ା।” ଯୁଦ୍ଧର ଆଶାରେ, ମୁଁ ନିଜ ଭୁଜାରେ ଆତ୍ମସ୍ପର୍ଶ କରି, ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପାହାଡ଼ମାନେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲି; ସେମାନେ ଭୟରେ ଭାଗିଗଲେ।