ଓ ରାଜା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଅଷ୍ଟ ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଦଶ ପୁଅ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସହ ଆରମ୍ଭ କରି ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବି। ତେଁମାନେ ହେଲେ ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ବଳଶାଳୀ ଚାରୁଦେହ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁଗୁପ୍ତ, ଭଦ୍ରଚାରୁ, ଏକ ଅନ୍ୟ, ଚାରୁଚନ୍ଦ୍ର, ବିଚାରୁ ଓ ଚାରୁ—ଏହି ଦଶମ ହରି। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହି ସମସ୍ତେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କିଛି କମ୍ ନୁହେଁ। ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ ହେଲେ ଭାନୁ, ସୁଭାନୁ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ପ୍ରଭାନୁ, ଭାନୁମାନ୍, ଚନ୍ଦ୍ରଭାନୁ, ବୃହଦ୍ଭାନୁ, ରତିଭାନୁ, ଶ୍ରୀଭାନୁ ଓ ପ୍ରତିଭାନୁ। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସାମ୍ବ, ସୁମିତ୍ର, ପୁରୁଜିତ, ଶତଜିତ, ସହସ୍ରଜିତ, ବିଜୟ, ଚିତ୍ରକେତୁ, ବସୁମାନ୍, ଦ୍ରାବିଡ, କ୍ରତୁ—ଏହି ସମସ୍ତେ ସାମ୍ବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। ନାଗ୍ନଜିତ ରାଣୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭୀରଚନ୍ଦ୍ର, ଅଶ୍ୱସେନ, ଚିତ୍ରଗୁ, ବେଗବାନ୍, ବୃଷ, ଆମ, ଶଙ୍କୁ, ବସୁ, ଶ୍ରୀମାନ୍, କୁନ୍ତିର। କାଳିନ୍ଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଶ୍ରୁତ, କବି, ବୃଷ, ଭୀର, ସୁବାହୁ, ଭଦ୍ର, ଏକଲ, ଶାନ୍ତି, ଦର୍ଶ, ପୂର୍ଣ୍ଣମାସା ଓ ସୋମକ (ସବୁଠୁ କଞ୍ଚା)। ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପ୍ରଘୋଷ, ଗାତ୍ରବାନ୍, ସିଂହ, ବଳ, ପ୍ରବଳ, ଉର୍ଧ୍ୱଗ, ମହାଶକ୍ତି, ସହ, ଓଜ, ଅପରାଜିତ। ମିତ୍ରବିନ୍ଦାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବୃକ, ହର୍ଷ, ଅନିଳ, ଗୃଧ୍ର, ବର୍ଧନ, ଅନ୍ନାଦ, ମହାଶ, ପାବନ, ବହ୍ନି ଓ କ୍ଷୁଧି। ଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସଂଗ୍ରାମଜିତ, ବୃହତ୍ସେନ, ଶୂର, ପ୍ରହରଣ, ଅରିଜିତ, ଜୟ, ସୁଭଦ୍ର, ବାମାୟୁ, ସତ୍ୟକ। ରୋହିଣୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତାମ୍ର, ତପ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅନିରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଭୋଜକଟ ନଗରରେ ରୁକ୍ମିବତୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ପ୍ରବଳ କନ୍ୟା। ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଅ ଓ ପ୍ରପୁଅମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଦଶ ମିଲିଅନ୍ରୁ ଅଧିକ ଥିଲା, ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କ ମାତାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଶୋଳେ ହଜାର ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ବିବାହ କରିଦେଲେ? ଏହି ବିପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ବିବାହ କଥା ମୋତେ କହିବାକୁ ଚିତ୍ତ ରଖ। ଯୋଗୀମାନେ ଗତ, ଭବିଷ୍ୟତ, ବର୍ତ୍ତମାନ, ଅତିଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଦୂର, ଗୁପ୍ତ ସବୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ସ୍ୱୟଂବରରେ କାମଦେବ ସ୍ୱୟଂ ଅନେକ ଅଙ୍ଗ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ବାଛିଥିଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ହରାଇ, ଏକା ରଥରେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାଇଥିଲେ। ରୁକ୍ମି, ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଦ୍ୱେଷ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅପମାନ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀର ପୁଅକୁ ବିବାହ କରିଦେଲେ, ଏହାରେ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଖୁସି ହେଲେ। ଏହି ଉତ୍ସବରେ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ପ୍ରବଳ ପୁଅ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଆଖି ଓ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କଲେ। ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କ ପ୍ରପୁଅ ରୋଚନାକୁ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଦେଲେ, ଦ୍ୱେଷ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭଉଣୀକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ; ଏହି ଯୋଗ ଅନୁଚିତ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଧି ଥିଲେ। ଏହି ଶୁଭ ଅବସରରେ ରୁକ୍ମିଣୀ, ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ସାମ୍ବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୋଜକଟ ନଗରକୁ ଗଲେ। ବିବାହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଅହଂକାର ଓ ଗର୍ବରେ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ବଳରାମଙ୍କୁ ଚେସ ଖେଳରେ ହରାଇବାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ। "ଏହି ଲୋକ ଚେସ ଜାଣିନାହିଁ, ତଥାପି ହାର ଅଧିକ," ଏମିତି କହି ବଳରାମଙ୍କୁ ଡାକି ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କ ସହ ଚେସ ଖେଳିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଠାରେ, ରାମ ଏକ ଶତ, ଏକ ହଜାର, ତାପରେ ଦଶ ହଜାର କୋଇନ୍ ରଖିଲେ; ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କୁ ହରାଇଲେ, ଓ କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ବଳରାମଙ୍କୁ ଠାଟ୍ଟା କରି ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ହସିଲେ, ଯାହା ହଳାୟୁଧ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ରୁକ୍ମି ଏକ ଲକ୍ଷ କୋଇନ୍ ରଖିଲେ, ଏହି ହାର ରାମ ଜିତିଲେ; ରୁକ୍ମି ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା "ମୁଁ ଜିତିଛି" ଭାବେ ଘୋଷଣା କଲେ। ବଳରାମ, କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରଭାବିତ, ସମୁଦ୍ର ଭାଙ୍ଗିବା ପରି, ଲାଲ ଆଖିରେ ଦଶ ମିଲିଅନ୍ କୋଇନ୍ ରଖିଲେ। ଏହି ହାର ମଧ୍ୟ ସଠିକ ଭାବେ ବଳରାମ ଜିତିଲେ, ରୁକ୍ମି ଚତୁର୍ୟ କରି "ମୁଁ ଜିତିଛି, ସାକ୍ଷୀମାନେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତୁ" କହିଲେ। ତାପରେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଶବ୍ଦ ଆସିଲା: "ଏହି ହାର କେବଳ ବଳରାମ ଜିତିଛନ୍ତି; ରୁକ୍ମି ମିଥ୍ୟା କହିଛନ୍ତି, ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଜିତିବା ନୁହେଁ, ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।" ସେହି ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦକୁ ଅଗ୍ରାହ କରି, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ଚଳିତ ରୁକ୍ମି ବଳରାମଙ୍କୁ ଉପହାସ କରି ଦୁଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଲେ: "ତୁମେ ଚେସ ଖେଳିବାରେ ଦକ୍ଷ ନୁହେଁ, ଗୋପମାନେ ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚୁ; ରାଜାମାନେ ଚେସ ଖେଳନ୍ତି ଓ ଧନୁଶ ଚାଳନ୍ତି, ତୁମେ ନୁହେଁ।" ଏମିତି ଉପହାସ ଓ ଠାଟ୍ଟାରେ ବଳରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଗଦା ଉଠାଇ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ମଣ୍ଡପରେ ମାରିଦେଲେ। ବଳରାମ କଳିଙ୍ଗ ରାଜାକୁ ଦଶମ ପଦରେ ଧରି, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ହସିଥିବା ରାଜାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭଙ୍ଗିଦେଲେ। ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ତାଙ୍କ ହାତ, ଜଙ୍ଘା, ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ବଳରାମଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ରୁକ୍ମି, ଭଉଣୀର ଭାଇ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ନେଇ, ହରି ଭୟ କଲେ ଏହି ଘଟଣାରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ ଭଙ୍ଗ ହେବାର; ତେଣୁ କୃଷ୍ଣ କିଛି ନ ଶ୍ରୀ କଲେ, କିଛି ନ ନିନ୍ଦା କଲେ। ଏହା ପରେ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କ ବାହୁଡ଼ାକୁ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ବସାଇ, ରାମ ଓ ଦାଶାର୍ହମାନେ ଭୋଜକଟରୁ କୁଶାସ୍ଥଳୀକୁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ନିଜ କାମ ସଫଳ କରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଉତ୍ତର ପରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବାଣଙ୍କ ଜନ୍ୟ ଉଷାକୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ମହାଯୋଗୀ, ଆପଣ ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ଏକାଏକି ଭାବେ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।