ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚେହେରା ଉଦାନ୍ତ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ଓ ଦୃଷ୍ଟି, ମଧୁର ଭାଷା ଓ ପ୍ରେମମୟ ଚକ୍ଷୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀମୟ ମହିମାକୁ ଦେଖି ଏହି ଷୋଳ ହଜାର ମହିଳାମାନେ ନିଜ ମନକୁ ନିଜ ରୂପ ରୂପାନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଧୁର ହସ ଦୃଷ୍ଟି, ଭାବପ୍ରକାଶ କ୍ରିୟା ଓ ଭୃକୁଟି ଚଳନରେ ଭରିଥିବା ପ୍ରେମମୟ ଶବ୍ଦରେ ଏହି ଷୋଳ ହଜାର ନାରୀମାନେ ଅନେକ ପ୍ରୟାସ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭ୍ରାନ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଏପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ଭାବେ ଲାଭ କରିଥିବା ଏହି ମହିଳାମାନେ, ଯାହାର ପଥକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଅବିରାମ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ହସ, ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ବାହୁବଳ ଲାଗି ଅତି ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶତ ଶତ ଦାସୀମାନେ ସ୍ନାନ, ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ଦ୍ୱାରେ ଉପସ୍ଥାନ, ଆସନ ଦେବା, ତାମ୍ବୁଳ ଦେବା, ବିଶ୍ରାମ, ଚାମର ଝାଳିବା, ମାଳା ଦେବା, ଚୁଳ ଗଠିବା, ଶୟନ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଷୋଳ ହଜାର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଅଠ ଜଣି ରାଣୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଥିଲେ । ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଚାରୁଦେହ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁଗୁପ୍ତ, ଭଦ୍ରଚାରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣି । ଚାରୁଚନ୍ଦ୍ର, ଭିଚାରୁ ଓ ଚାରୁ ହରିଙ୍କ ଦଶମ ପୁତ୍ର । ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରତି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ । ଭାନୁ, ସୁଭାନୁ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ପ୍ରଭାନୁ, ଭାନୁମାନ, ଚନ୍ଦ୍ରଭାନୁ, ବୃହଦ୍ଭାନୁ ଓ ରତିଭାନୁ ଅଠ ଜଣି । ଶ୍ରୀଭାନୁ ଓ ପ୍ରତିଭାନୁ ଦଶ ଜଣି ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ପୁତ୍ର । ସାମ୍ବ, ସୁମିତ୍ର, ପୁରୁଜିତ, ଶତଜିତ ଓ ସହସ୍ରଜିତ । ବିଜୟ, ଚିତ୍ରକେତୁ, ବସୁମାନ, ଦ୍ରାବିଡ ଓ କ୍ରତୁ ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ସାମ୍ବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୌରବ ଲାଗିଥିଲେ । ବୀରଚନ୍ଦ୍ର, ଅଶ୍ୱସେନ, ଚିତ୍ରଗୁ, ବେଗବାନ, ବୃଷ, ଆମ, ଶଂକୁ, ବସୁ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ କୁନ୍ତିର ନାଗ୍ନଜିତଙ୍କ ପୁତ୍ର । ଶ୍ରୁତ, କବି, ବୃଷ, ବୀର, ସୁବାହୁ, ଭଦ୍ର, ଏକଳ, ଶାନ୍ତି, ଦର୍ଶ, ପୂର୍ଣ୍ଣମାସା କାଳିନ୍ଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସୋମକା ସବୁଠୁ ଛୋଟ । ପ୍ରଘୋଷ, ଗାତ୍ରବାନ୍, ସିଂହ, ବଳ, ପ୍ରବଳ, ଉର୍ଧ୍ୱଗ, ମହାଶକ୍ତି, ସହ, ଓଜ, ଅପରାଜିତ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର । ବୃକ, ହର୍ଷ, ଅନିଳ, ଗୃଧ୍ର, ବର୍ଧନ, ଅନ୍ନାଦ, ମହାଶା, ପାବନ, ବହ୍ନି ଏବଂ କ୍ଷୁଧି ମିତ୍ରବିନ୍ଦାଙ୍କ ପୁତ୍ର । ସଂଗ୍ରାମଜିତ, ବୃହତ୍ସେନ, ଶୂର, ପ୍ରହରଣ, ଅରିଜିତ, ଜୟ, ସୁଭଦ୍ର, ବାମାୟୁ, ସତ୍ୟକ ଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁତ୍ର । ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତାମ୍ର, ତପ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ । ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ଭଉଣୀ ରୁକ୍ମବତୀ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ଭୋଜକଟ ନଗରରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଏହି ପୁତ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶଜ ଦଶ ମିଳିଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ଷୋଳ ହଜାର ମା ଥିଲେ । ତଦନ୍ତର ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ରୁକ୍ମି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, କିପରି ତାଙ୍କର ଭଉଣୀର ପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ? ଏହି ବିରୋଧୀମାନଙ୍କର ବିବାହ କଥା ମୋତେ କହ ।" ଶୁକଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଯୋଗୀମାନେ ଗତ, ଭବିଷ୍ୟତ୍, ବର୍ତ୍ତମାନ, ଅଦୃଶ୍ୟ, ଦୂର ଓ ଗୁପ୍ତ ଯାହା ଅଛି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିପାରନ୍ତି ।" "ସ୍ୱୟଂବରେ ରୁକ୍ମବତୀ କାମଦେବଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଥିଲେ; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏକା ଚାରିଅଁ ରଥରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେକୁ ଅପରାଜିତ କରି ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ । ରୁକ୍ମି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ରଖି ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ । କୃତବର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ଅନ୍ୟ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କର ନାତି ରୋଚନାକୁ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଦ୍ୱେଷ ରଖି ମଧ୍ୟ ଭଉଣୀକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ; ଏହି ବିବାହ ଅନୁଚିତ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହରେ ବାଧି ଥିଲେ ।" "ଏହି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ରୁକ୍ମିଣୀ, ରାମ (ବଳରାମ), ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ସାମ୍ବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୋଜକଟ ନଗରକୁ ଗଲେ । ବିବାହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଅହଂକାର ଭରି ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ଦାୟ ଖେଳିବାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ ।" "ଏହି ଦାୟ ଖେଳରେ ବଳରାମଙ୍କୁ କହାଗଲା: 'ଏହି ଜଣେ ଦାୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ତଥାପି ହାର ଗଭୀର ।' ବଳରାମଙ୍କୁ ଡାକି ରୁକ୍ମି ଦାୟ ଖେଳିଲେ । ଏଠାରେ ବଳରାମ ଏକ ଶତ, ଏକ ହଜାର, ଦଶ ହଜାର ମୁଦ୍ରା ଦାୟ ଲଗାଇଲେ; ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କୁ ହରାଇଲେ, ଏବଂ କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ହସିଲେ, ଯାହାକୁ ବଳରାମ ଭଲ ପାଇଲେ ନାହିଁ ।" "ପରେ ରୁକ୍ମି ଏକ ଲକ୍ଷ ମୁଦ୍ରା ଦାୟ ଲଗାଇଲେ, ବଳରାମ ଜିତିଲେ; ରୁକ୍ମି ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା କହିଲେ 'ମୁଁ ଜିତିଛି' । କ୍ରୋଧରେ ବଳରାମ, ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ମୁଦ୍ରା ଦାୟ ଲଗାଇଲେ ।" "ଏଠି ବଳରାମ ସଠିକ ଭାବେ ଜିତିଲେ, ରୁକ୍ମି ଚତୁର୍ୟ କରି 'ମୁଁ ଜିତିଛି' କହିଲେ; ଗବିଷ୍ଠ ଦେବୀ ଏକ ଆକାଶବାଣୀ କରିଲେ: 'ବଳରାମ ଜିତିଛନ୍ତି, ରୁକ୍ମି ମିଥ୍ୟା କହୁଛନ୍ତି' ।" "ଏହି ଦିବ୍ୟବାଣୀକୁ ଅନଦେଇ, ରୁକ୍ମି ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଓ ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ବଳରାମଙ୍କୁ ଉପହାସ କଲେ: 'ତୁମେ ଗୋପ, ଦାୟ ଖେଳ ଓ ଧନୁ ଚଳାଇବା ରାଜାମାନେ କରନ୍ତି, ତୁମେ ନୁହଁ' ।" "ଏପରି ଉପହାସ ଦେଖି ବଳରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶଂଖ ଉଠାଇ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ । କଳିଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କୁ ଦଶମ ପଦରେ ଧରି ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ । ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ହାଲାୟୁଧଙ୍କ ଦଣ୍ଡରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ରକ୍ତରେ ଲାଲ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ ।" "ରୁକ୍ମି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭାଇଁ ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ବଳରାମଙ୍କର ସ୍ନେହ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଭୟ କରି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନ ନିନ୍ଦା କଲେ, ନ ଶଂସା କଲେ ।