ଏକ ଦିନ ଦୁନ୍ଧୁକାରୀ, ଜଣେ ତୁଳନୀୟ ପାପୀ, ନିଜ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାୟ କାରଣରେ ଜନ୍ମ ଜନ୍ମ ଧରି ଅନେକ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ କାରଣରେ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଗଣନା କରିପାରିବା ନାହିଁ; ତିନି ଜଗତକୁ କ୍ଷତି କରିଥିଲେ, ନିଜ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ମହା ଅଜ୍ଞାନରେ ନିଜେ ନିଜେ ନଷ୍ଟ ହେଇଥିଲେ । ଏହି ଦୁଃଖର ଫଳରେ ତାଙ୍କୁ ଭୂତ ରୂପ ଲଭିବାକୁ ପଡିଲା, ଏବଂ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରେ ଏହି ଦେହରେ ରହିବାକୁ ପଡିଲା । ତିନି ବାୟୁ ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଫଳ ମାତ୍ର ଭାଗ୍ୟ ଅନୁସାରେ ମିଳେ । ଏହି ଦୁଃଖରେ, ଦୁନ୍ଧୁକାରୀ ନିଜ ଭାଇ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, "ମୋ ମିତ୍ର, ଦୟାର ସାଗର, ମୋ ଭାଇ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ମୁକ୍ତି ଦିଅ!" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଛି । କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏଯାଁ ମୁକ୍ତି ପାଇନାହିଁ? ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!" ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ନ ହେଲେ, ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ । ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି? ସତ୍ୟ କହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର ।" ଦୁନ୍ଧୁକାରୀ ଉତ୍ତର କଲେ, "ଏକ ଶତ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି ନାହିଁ । ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କର ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—ଏକ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ନ ମିଳିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ । ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ, "ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ଥାନରେ ଭୟ ନ ରଖି ରୁହ । ମୁଁ କିଛି କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବ ।" ଏହିପରେ ଦୁନ୍ଧୁକାରୀ ନିଜ ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ । ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏହି ରାତି ଶୋଇନାହିଁ, ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଲେ । ପ୍ରଭାତେ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ରାତିର ଘଟଣା ବିବରଣୀ ଦେଲେ । ବିଦ୍ୱାନ, ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୁନ୍ଧୁକାରୀଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ । ତାପରେ ସମସ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉପଦେଶକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନେ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଗତିକୁ ରୋକି କହିଲେ, "ହେ ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି । ମୁକ୍ତିର କାରଣ କହ ।" ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୂରରୁ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଲେ, "ସପ୍ତାହ ଧରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ପାଠ କର; ଏହିପରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ ।" ସମସ୍ତେ ଏହି ଉପଦେଶକୁ ଧର୍ମର ଏକମାତ୍ର ମୂର୍ତ୍ତି ମନେ କଲେ । ସମସ୍ତେ କହିଲେ: "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ୟମରେ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ସହଜ ଏବଂ ଦୟାଳୁ ।" ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଭାଗବତ ପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଶୁଣିବାକୁ ଲୋକମାନେ ଗ୍ରାମ ଓ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆସିଲେ—ଅସ୍ତ୍ତ, ଅନ୍ଧ, ବୃଦ୍ଧ, ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରୋଗୀ ଓ ଶୀର୍ଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଆସିଲେ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମ ନାଶ ପାଇଁ । ଏକ ବିଶାଳ ସଭା ହେଲା, ଯାହା ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନିଜ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି ଭାଗବତ ପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଦୁନ୍ଧୁକାରୀ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ, ଏଠା-ଉଠା ଦେଖି ଏକ ସ୍ଥାନ ଖୋଜିଲେ । ସେଠି ଦୁନ୍ଧୁକାରୀ ଏକ ସାତ ଗଠି ବାଁସ ଦେଖିଲେ । ସେ ବାଁସର ତଳ ଗହ୍ୱରରେ ଲୁକି ଶୁଣିବାକୁ ଆସିଲେ, ବାୟୁ ରୂପରେ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ବାଁସ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ମୁଖ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୋତା ଭାବରେ ମନେ କରି, ଧେନୁପୁତ୍ର ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଗବତ କଥା କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଦିନ ଶେଷରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କରିବା ସମୟରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଲା: ବାଁସର ଏକ ଗଠି ଚିରିଗଲା, ଧର୍ମିକମାନେ ଦେଖିଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଲା; ତୃତୀୟ ଦିନ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ତୃତୀୟ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଲା । ଏଭଳି ସପ୍ତ ଦିନ ଧରି ସାତ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଲା; ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍କନ୍ଧ ଶୁଣି ଏହି ଭୂତ ଅବସ୍ଥା ଛାଡିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ମିଳିଲା—ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ପୀତବସ୍ତ୍ର ଶୋଭିତ, ବଦଳ ମেঘ ଭଳି କଳା, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି । ସେ ତୁରନ୍ତ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ: "ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ବନ୍ଧନ ଓ ଭୂତ ଅବସ୍ଥାର ଆଶୁଦ୍ଧିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଛି ।" "ଭାଗବତ କଥା ଧନ୍ୟ, ଯାହା ଭୂତମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ; ସପ୍ତାହିକ ପାଠ ଧନ୍ୟ, ଯାହା କୃଷ୍ଣର ଧାମ ଦେଇଥାଏ ।" "ସପ୍ତାହିକ ଶ୍ରବଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଏ; ଏହି କଥା ଆମର ଆଶୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରିବ ।" "ଜଳିଆ ହେଉ କି ଶୁଖିଲା, ହାଲୁକା କି ଭାରି, କଥା, ଚିନ୍ତା କି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କରିଥିବା, ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ପାପ ଦହିଯାଏ, ଅଗ୍ନି ଜଳ ଦହିଦେଇଥିବା ପରି ।" "ଭାରତ ଭୂମିରେ, ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଦେବସଭାରେ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଫଳହୀନ ମନାଯାଏ ।" "ଶୁକଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣିନଥିବା ଏହି ଅସ୍ଥି-ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ଦେହ ରକ୍ଷା କରିବାର କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ?" "ଏହି ଦେହ ଅସ୍ଥିର, ଅସ୍ଥି ଓ ଶିରା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଲଗାଇ, ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ମୂତ୍ର ଓ ପୂତିର ପାତ୍ର ।" "ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଦୁଃଖ, କର୍ମ ଫଳରେ ଭାଗ୍ୟ, ରୋଗର ଘର, ଦୁଃଖ, ଭରିବା ହେଉଁ କଠିନ, ଭୋଗ୍ୟ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୃଷ୍ଟ, ଅକ୍ଷଣ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଷ୍ଟ ।" "ଦେହ କୀଟ, ମଳ ଓ ଖାକରେ ଶେଷ ହୁଏ; ଏପରି ଅସ୍ଥିର ଦେହର କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି ଦୀର୍ଘ ହୋଇପାରିବ?" "ସକାଳରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଏପରି ଖାଦ୍ୟରେ ଉପଜିଥିବା ଦେହର କିପରି ଦୀର୍ଘତା ରହିପାରିବ?" "ସପ୍ତାହିକ ଶ୍ରବଣ କରିଲେ ଏହି ଜଗତରେ ହରି ଲଭ୍ୟ; ତେଣୁ ଦୋଷ ନାଶ ପାଇଁ ଏହି ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ।" "ପାଣିରେ ବୁଲିବା ଫୁଲି, ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମି ମରିଯାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମାତ୍ର ମରିବାକୁ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି ।" "ଶୁଖିଲା ବାଁସର ଗଠି ଭାଙ୍ଗିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି ହୃଦୟର ଗଠି ଭାଙ୍ଗିବା ତୁଳନୀୟ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ।" "ହୃଦୟର ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ କଟିଯାଏ, କର୍ମ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ସପ୍ତାହିକ ଶ୍ରବଣ କଲେ ।