ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଭରା କଥାରେ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ—“ତୁମର ଭାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପାହୃତ ହେଇଥିଲେ ଓ ବିବାହ ଉତ୍ସବରେ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରୀଡାରେ ହତ୍ୟା ହେଲେ, ତୁମେ ଏହି ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖକୁ ମୋ ଭୟରେ ଉପେକ୍ଷା କରିଲେ, ଏବଂ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ଏହିଭଳି ତୁମେ ଆମକୁ ଜିତିଛ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡି ଦେଇପାରିବି କି ନାହିଁ, ଏହି ଭୟରେ ତୁମେ ଆମେ ଉପରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ; ଏହି ଭଳି ଆମେ ତୁମକୁ ଉତ୍ତର ଦେଉଛୁ।” ଏଭଳି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ନିଜ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ମାନବ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। ସେ ଏକ ଗୃହସ୍ଥର ଭଳି ନିଜ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଗୃହରେ ବସି, ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ନିବାହ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ସେ ଗୃହସ୍ଥ ହେବା ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହିପରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପତ୍ନୀ ଦଶଟି କରି ପୁଅ ପ୍ରସବ କଲେ, ଏବଂ ଏକ ନବମ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଗୁଣ ନେଇଥିଲେ। ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ ଘର ଛାଡି ନଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଜକୁମାରୀମାନେ ସେଠି ତାଙ୍କୁ ନିଜର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଭାବିଲେ, ହେଲେ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ୱଭାବ କୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମୁହଁ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଭଳି, ଦୀର୍ଘ ଭୁଜା ଓ ଦୀର୍ଘ ଚକ୍ଷୁ, ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶବ୍ଦରେ ମହିଳାମାନେ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ମହିମା ସାମ୍ନାରେ ଏହି ମହିଳାମାନେ ନିଜ ଚାର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ ମନ୍ଦ ଦୃଷ୍ଟି, ଭାବ ଜଣାଉଥିବା ଇଙ୍ଗিত, ଭୃକୁଟିର ଆନନ୍ଦ ଭରା ଚଳାଚଳ ଏବଂ ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଷୋଳେ ହଜାର ପତ୍ନୀମାନେ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କୁ ବିକଳ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଲାଭ କରି, ସେମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କର ହାସି, ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଆଲିଙ୍ଗନ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପରେ ଶତ ଶତ ଦାସୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ—ସ୍ବାଗତ, ଆସନ, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ତାମ୍ବୁଲ, ବିଶ୍ରାମ, ପଂଖା ଝାଲା, ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା, କେଶ ସଜା, ଶୟନ, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଦଶଟି ପୁଅରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଧାନ, ସେମାନେ ଅଠ ଜନୀ ରାଣୀ; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଦି ସେମାନଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ନାମ ଏହିପରି—ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଚାରୁଦେହ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁଗୁପ୍ତ, ଭଦ୍ରଚାରୁ, ଚାରୁଚନ୍ଦ୍ର, ଭିଚାରୁ ଓ ଚାରୁ। ଏହି ସମସ୍ତେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କମ୍ ନୁହଁ। ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ—ଭାନୁ, ସୁଭାନୁ, ସ୍ବର୍ଭାନୁ, ପ୍ରଭାନୁ, ଭାନୁମାନ, ଚନ୍ଦ୍ରଭାନୁ, ବୃହଦ୍ଭାନୁ, ରତିଭାନୁ, ଶ୍ରୀଭାନୁ, ପ୍ରତିଭାନୁ। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅ—ସାମ୍ବ, ସୁମିତ୍ର, ପୁରୁଜିତ, ଶତଜିତ, ସହସ୍ରଜିତ, ବିଜୟ, ଚିତ୍ରକେତୁ, ବସୁମାନ, ଦ୍ରାବିଡ, କ୍ରତୁ; ସାମ୍ବ ପ୍ରଧାନ। ନାଗ୍ନଜିତଙ୍କ ପୁଅ—ବୀରଚନ୍ଦ୍ର, ଅଶ୍ୱସେନ, ଚିତ୍ରଗୁ, ବେଗବାନ, ବୃଷ, ଆମ, ଶଂକୁ, ବସୁ, ଶ୍ରୀମାନ, କୁନ୍ତିର। କାଳିନ୍ଦୀଙ୍କ ପୁଅ—ଶ୍ରୁତ, କବି, ବୃଷ, ବୀର, ସୁବାହୁ, ଭଦ୍ର, ଏକଲ, ଶାନ୍ତି, ଦର୍ଶ, ପୂର୍ଣ୍ଣମାସା; ସୋମକା ସବୁଠୁ ଶେଷ। ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ—ପ୍ରଘୋଷ, ଗାତ୍ରବାନ, ସିଂହ, ବଳ, ପ୍ରବଳ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗ, ମହାଶକ୍ତି, ସହ, ଓଜ, ଅପରାଜିତ। ମିତ୍ରବିନ୍ଦାଙ୍କ ପୁଅ—ବୃକ, ହର୍ଷ, ଅନିଳ, ଗୃଧ୍ର, ବର୍ଧନ, ଅନ୍ନାଦ, ମହାଶ, ପାବନ, ବହ୍ନି, କ୍ଷୁଧି। ଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁଅ—ସଂଗ୍ରାମଜିତ, ବୃହତ୍ସେନ, ଶୂର, ପ୍ରହରଣ, ଅରିଜିତ, ଜୟ, ସୁଭଦ୍ର, ବାମାୟୁ, ସତ୍ୟକ। ରୋହିଣୀଙ୍କ ପୁଅ—ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାମ୍ର, ତପ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଭାଇ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ଝିଅ ରୁକ୍ମବତୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଅ ଓ ନତିମାନେ ଦଶ ମିଳିଯିବାରେ କୋଟି କୋଟି ହୋଇଥିଲେ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଷୋଳେ ହଜାର ମାତାଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ। ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ରୁକ୍ମି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦିଆଯିବାର ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ବିବାହ କରାଇଲେ? ଏହି ବିପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ବିବାହ କଥା କୁ କହ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ—"ଏହି ଶ୍ୱୟଂବରରେ ରୁକ୍ମବତୀ କାମଦେବକୁ ଚୟନ କଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ହରାଇ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କୁ ଏକା ଗାଡିରେ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଚାଲିଗଲେ। ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିଷ୍ଟା ଓ ଅପମାନ ସ୍ମରଣ କରି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କ ପୁଅକୁ ବିବାହ କରାଇଲେ, ଭଉଣୀକୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ।" କୃତବର୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ରାଜକୁମାରୀ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଝିଅକୁ ବିବାହ କଲେ। ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କ ପୋତି ରୋଚନାକୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ହରିଙ୍କ ନତିକୁ ବିବାହ କରାଇଲେ, ଦ୍ୱିଷ୍ଟା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭଉଣୀକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ; ଏହି ବିବାହ ଅନୁଚିତ ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ଥିଲେ। ଏହି ଶୁଭ ଅବସରରେ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ରାମା, କୃଷ୍ଣ, ସାମ୍ବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୋଜକଟ ନଗରକୁ ଗଲେ। ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲାପରେ, କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ନେତୃତ୍ୱରେ ରାଜାମାନେ ଗର୍ବିତ ଓ ଅହଂକାରି ହୋଇ, ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରୀଡା କରିବାକୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କଲେ। "ଏହି ଲୋକ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରୀଡା ଜାଣିନାହିଁ, ଏହି ହାର ଅତି ଠୁଳ," ଏହିପରି କହି ବଳରାମଙ୍କୁ ବାହାରିଲେ, ରୁକ୍ମି କ୍ରୀଡା କଲେ। ଏଠାରେ ବଳରାମ ଏକ ଶତ, ଏକ ହଜାର, ଦଶ ହଜାର କୋଇନ ଲାଗିଲେ; ରୁକ୍ମି ଜିତିଲେ, କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ହସି ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ବଳରାମଙ୍କୁ ଉପହାସ କଲେ, ହେଉଥିବା ହାଲାୟୁଧ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପରେ ରୁକ୍ମି ଏକ ଲକ୍ଷ କୋଇନ ଲାଗିଲେ, ବଳରାମ ଜିତିଲେ; ରୁକ୍ମି ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା କହିଲେ—"ମୁଁ ଜିତିଛି।" ବଳରାମ କ୍ରୋଧରେ, ଦଶ ମିଲିଅନ କୋଇନ ଲାଗିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧ ଓ ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲାଲ ହେଲା। ବଳରାମ ଏହି ଶେଷ ଦ୍ୟୁତ ଭିତରେ ନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ଜିତିଲେ, ରୁକ୍ମି ଚତୁର୍ୟ କରି କହିଲେ—"ମୁଁ ଜିତିଛି; ସାକ୍ଷୀମାନେ କହନ୍ତୁ।" ତାପରେ ଏକ ଆକାଶବାଣୀ ହେଲା—"ବଳରାମ ଏକା ଜିତିଛନ୍ତି; ରୁକ୍ମି ଭୁଲ କହୁଛି, ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଜିତିବା ନ୍ୟାୟ ନୁହଁ।