ରୁକ୍ମିଣୀ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କରିଛି; ଆପଣ ଏହି ଜୀବନ ଓ ପରଜୀବନର ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା ଦେବତା। ମୋ ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ହେଉ। ଏହିପରି ଭକ୍ତିରେ ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆସି, ମୋତେ ମୃଷା ରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।” ଏହାପରେ ସେ କହିଲେ, “ଅଚ୍ୟୁତ, ଜେଉଁ ଗୃହରେ ନାରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ଦେଇ ଶିକ୍ଷିତ ପୁରୁଷମାନେ ଗଧା, ଗାଈ, ଘୋଡା, ବିଲେଇ ଓ ଦାସମାନଙ୍କ ପରି ହୋଇଥାନ୍ତି; ଯଦି ଶିବ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାରେ ଗାଉଥିବା ଆପଣଙ୍କ ଗଳ୍ପ ସେମାନଙ୍କ କାନକୁ ନ ପହଞ୍ଚେ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର କଣ ଉପଯୋଗ?” “ଏକ ମୂଢ଼ା ନାରୀ, ଯିଏ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣକମଳର ଅମୃତ ଗନ୍ଧ ନ ନେଇଥିବା, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟତମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ—ଯିଏ ଚର୍ମ, କେଶ, ନଖ, ମାଂସ, ହାଡ଼, ରକ୍ତ, କୀଟ, ମଳ, କଫ, ପିତ୍ତ, ବାୟୁ ଭରିଥିବା ଜୀବନ୍ତ ଶବ—ଏହି ଦେହକୁ ଆଦର କରେ।” “କମଳନୟନ, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣପଦ୍ମରେ ମୋର ଭକ୍ତି ହେଉ। ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ-ତୃପ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକା ଦେଖନ୍ତି। ବୟସ୍କ ହେବା ସମୟରେ ରଜୋଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ଆପଣ ମୋତେ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରିବେ, ଏହି ଦୟା ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପା।” “ମଧୁସୂଦନ, ଆପଣଙ୍କ ଶବ୍ଦ ମୁଁ ମୃଷା ଭାବି ନାହିଁ। କାରଣ, ଏକ କୁମାରୀର ପ୍ରେମ ସାଧାରଣତଃ ତାଙ୍କର ମା ଉପରେ ଥାଏ, ଅନ୍ୟ କାହାରି ପ୍ରତି କେବେ କେବେ।” “ଏକ ଚଞ୍ଚଳ ଚରିତ୍ରର ବିବାହିତ ନାରୀ, ସେମାନଙ୍କ ମନ ନିତନୂତନ ବସ୍ତୁକୁ ଚେତନା କରେ। ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁରୁଷ ଏପରି ଅବିଶ୍ୱାସୀ ନାରୀକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ରଖିଲେ, ସେ ଦୁହେଁ ପକ୍ଷ ହରାଇଯାଏ।” ତାପରେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଏ ଶୁଧ୍ଧା, ଏ ରାଜକୁମାରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶବ୍ଦରେ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲି, ତୁମର ଶୁଣିବା ଇଚ୍ଛା ଦେଖିବାକୁ। ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ସେମାନେ ମୁଁ କହିଥିବା ଭଳି ଏହି ସବୁ ସତ୍ୟ।” “ଏ ଶୁଭା, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିବା, ଯଦି ତୁମେ ମତେ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି କରିବା, ତେବେ ସବୁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବା। ଏ ନିର୍ମଳା, ତୁମର ପତିପ୍ରେମ ଓ ନିଷ୍ଠା ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି; ମୋ ଶବ୍ଦରେ ବି ତୁମ ଚିତ୍ତ ମତେ ଅଟୁଟ ରହିଛି।” “ଯେଉଁମାନେ ବିବାହିତ ଜୀବନରେ ମତେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତରେ ଲାଗି ଥିବା, କିନ୍ତୁ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ମୋ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ, ମୋତେ ମୁକ୍ତିର ନାୟକ ଭାବି କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଅଭିମାନୀ ଲୋକେ ମତେ ଲାଭ କରି, ମୁକ୍ତି ଓ ଧନ ମିଳିଲା ପରେ ମାନବୀୟ ଶ୍ରୀ ଓ ପତି ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଭାଗୀ। ନରକରେ ବି ସେମାନେ ନିଜ ଜନଙ୍କ ସାଉଁ ଆସକ୍ତିରେ ନରକକୁ ସୁଖ ପାଇଥାନ୍ତି।” “ଏ ଗୃହପତ୍ନୀ, ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରତିବାର ଅନୁସରଣ କରିଛ, ଏହି ସାଉଁ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଯେଉଁ ନାରୀମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଇଚ୍ଛାରେ ଲାଗିଥିବା।” “ଏ ଅଭିମାନୀ, ମୁଁ ଏକ ଗୃହରେ ଏପରି ନିଷ୍ଠାବାନ ପତ୍ନୀ ଦେଖିନାହିଁ, ଯିଏ ନିଜ ବିବାହ ସମୟରେ ଆସିଥିବା ରାଜାମାନେକୁ ଅନ୍ୟ ଭାବିନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୋର ଗୁପ୍ତ ଗୁଣ ଶୁଣି ମୋତେ ପଠାଇଥିଲେ।” “ତୁମର ଭାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପଙ୍ଗ ହେଇଥିଲେ ଓ ବିବାହ ଉତ୍ସବରେ ଚେଷ୍ଟାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ତୁମେ ଏହି ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖକୁ ମୋର ବିଚ୍ଛେଦ ଭୟରେ ସହିଲେ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଭାବରେ ତୁମେ ଆମକୁ ଜିତିଛ।” “ତୁମେ ଏକ ଦୂତକୁ ଗୁପ୍ତ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇ ମୋତେ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଓ ମନେ କଲେ ମୁଁ ଏ ଅନର୍ଥ ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି, ଏହିପରି ଭାବରେ ତୁମର ଚିତ୍ତ ମତେ ଅଟୁଟ ରହିଲା; ଏହିପାଇଁ ଆମେ ତୁମକୁ ଉତ୍ତର ଦେଇଛୁ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ଏପରି ଭାବରେ ଜଗନ୍ନାଥ, ରୁକ୍ମିଣୀ ସହ ଅନୁକୂଳ ଆଳାପ କରି, ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି, ମାନବୀୟ ଆଚରଣର ଅନୁକୂଳ ହୋଇ ରମଣ କରିଥିଲେ।” ଏହିପରି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ ହରି, ଜଗତର ଶିକ୍ଷକ ହିସାବରେ, ନିଜ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଗୃହରେ ରହି, ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ତାପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପତ୍ନୀର ଦଶ ଦଶ ପୁଅ ହେଲେ, ଏବଂ ଏକ ନବମ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ। ଅଚ୍ୟୁତ ନିଜ ଗୃହକୁ ଛାଡ଼ି ନଥିବାବେଳେ, ରାଜକୁମାରୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜର ପ୍ରିୟତମ ଭାବିଥିଲେ, ହେଲେ ଏହି ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିନଥିଲେ। ମୁକୁଳିତ ପଦ୍ମ ପରି ମୁହଁ, ଦୀର୍ଘ ଭୁଜା ଓ ଦୃଷ୍ଟି, ଆଶିର୍ବାଦୀ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ, ଭଗବାନ ନାରୀମାନେକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ମନକୁ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ହସିଥିବା ଦୃଷ୍ଟି, ଭାବ ଜଣାଇଥିବା ଭଙ୍ଗିମା, ଭୂରୁର ଗତି ସହ କୌଶଳମୟ ଭାବରେ ମଧୁର ଶବ୍ଦ, ଏହି ଶୋଳେ ହଜାର ପତ୍ନୀମାନେ ନିଜ ନାରୀ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀର ନାୟକଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ମିଳିଥିବା ଏହି ନାରୀମାନେ—ଯେଉଁ ମାର୍ଗକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିନଥିବା—ଅଟୁଟ ପ୍ରେମରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ସେବା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ହସ, ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଆଲିଙ୍ଗନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ। ଶତ ଶତ ଦାସୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉପଚାର କରୁଥିଲେ—ସ୍ୱାଗତ, ଆସନ ଦେବା, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ପାନ, ବିଶ୍ରାମ, ବାସନା ମାଳା, କେଶ ଗଠନ, ଶୟନ, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଷ୍ଟ ପ୍ରମୁଖ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଦି ପୁଅମାନେ ଅଛନ୍ତି—ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଚାରୁଦେହ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁଗୁପ୍ତ, ଭଦ୍ରଚାରୁ, ଚାରୁଚନ୍ଦ୍ର, ବିଚାରୁ, ଚାରୁ, ଏବଂ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ। ଏମିତି, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦଶ ପୁଅ ହେଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଭାନୁ, ସୁଭାନୁ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ପ୍ରଭାନୁ, ଭାନୁମାନ, ଚନ୍ଦ୍ରଭାନୁ, ବୃହଦ୍ଭାନୁ, ରତିଭାନୁ, ଶ୍ରୀଭାନୁ, ପ୍ରତିଭାନୁ। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ସାମ୍ବ, ସୁମିତ୍ର, ପୁରୁଜିତ, ଶତଜିତ, ସହସ୍ରଜିତ, ବିଜୟ, ଚିତ୍ରକେତୁ, ବସୁମାନ, ଦ୍ରାବିଡ, କ୍ରତୁ।