ସୂତଜୀ କହିଲେ—ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଡ଼ିବା ପରେ, ସେ ଭୂତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ବାରମ୍ବାର କ୍ରନ୍ଦନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା, କିଛି କହିପାରୁନଥିଲା, କେବଳ ଚେତନାର ଇଙ୍ଗିତ ଦେଉଥିଲା। ଏହା ପରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଜଳ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଉଠେଇଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସେ ପାପୀ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କଥା କହିପାରିଲା। ଭୂତ କହିଲା: "ମୁଁ ତୁମ ଭାଇ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ। ମୋର ଦୋଷରେ ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟଜନ୍ମ ନଷ୍ଟ କରିଛି। ଅଜ୍ଞାନରେ ମୋର କର୍ମର କିଛି ଗଣନା ନାହିଁ; ମୁଁ ସଂସାରକୁ କ୍ଷତି କରିଛି, ନାରୀମାନେ ଦେଇଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି। ଏହିଠାରୁ, ମୁଁ ଭୂତ ହୋଇ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି; ମୁଁ ବାୟୁ ଉପରେ ବଞ୍ଚି ଅଛି, ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯେତେକ ଫଳ ମିଳେ, ତେତିକି ପାଉଛି। "ହେ ବନ୍ଧୁ, କୃପାସାଗର, ଭାଇ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର! ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ—'ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଗୟାରେ ପିତୃତର୍ପଣ ଦେଇଛି। ତାହା ସତ୍ୱେ, କିପରି ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପାଇନାହ? ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ଯଦି ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ନ ମିଳେ, ତେବେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, ଠିକ୍ଠିକ୍ କହ।' ତେବେ ଭୂତ କହିଲା: 'ଶତ ଶତ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ମୁକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ। ଏବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କର।' ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ନ ମିଳେ, ତେବେ ତୁମର ମୁକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ: 'ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ରୁହ; ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରି କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ଯାହାରେ ତୁମର ମୁକ୍ତି ହେବ।' ଏପରି ଶିଖ୍ୟା ପାଇ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସେଇ ରାତି ଚିନ୍ତାରେ କାଟିଲେ, ଶୁଏନାହିଁ। ପ୍ରଭାତରେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଏକଠା ହେଲେ। ସେ ସେଇ ରାତିର ଘଟଣା ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଯୋଗୀ, ପଣ୍ଡିତ, ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ—ସମସ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ର ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁକ୍ତିର କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କଥାକୁ ସର୍ବୋପରି ମନାଗଲା। ସେ ସମୟରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତିକୁ ରୋକିଦେଲେ। 'ହେ ଜଗତ୍ ସାକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ମୁକ୍ତିର କାରଣ କହ।' ଦୂରରୁ ଏହା ଶୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ—'ସପ୍ତାହ (ସାତିଦିନ) ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପାଠ କର; ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ।' ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ଧର୍ମର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ମାନିଲେ। ସମସ୍ତେ କହିଲେ: 'ଏହା କ୍ଷୁଦ୍ର ଚେଷ୍ଟାରେ ସମ୍ଭବ, ଏହା କରିବା ଉଚିତ।' ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗ୍ରାମ ଓ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମାନେ—ଅନ୍ଧ, ଲଙ୍ଗଡ଼, ବୃଦ୍ଧ, ଦୁର୍ବଳ—ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଲେ। ଏକ ବିଶାଳ ସଭା ହେଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ସିଂହାସନରେ ବସି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଭୂତ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସି, ଏଠାଁ-ସେଠାଁ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲା। ସେଠାରେ ସେ ସାତ ଗଠି ଥିବା ବାଁସ ଦେଖିଲେ। ସେ ବାଁସର ତଳ ଗହ୍ବରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ହୋଇ ଶୁଣିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ବାୟୁ ସ୍ୱରୂପରେ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ବାଁସ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନ ଶ୍ରୋତା ଭାବେ ଧାରଣ କରି, ଧେନୁପୁତ୍ର ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦିନ ଶେଷରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା: ବାଁସର ଗଠି ଏକ ଭଙ୍ଗିଗଲା; ଉପସ୍ଥିତ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ମାନେ ଏହା ଦେଖିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଠି ଭଙ୍ଗିଲା; ତୃତୀୟ ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ତୃତୀୟ ଗଠି ଭଙ୍ଗିଲା। ଏଭଳି ସପ୍ତ ଦିନ ଧରି ସାତ ଗଠି ଭଙ୍ଗିଗଲା; ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍କନ୍ଧ ଶୁଣି ଭୂତ ଅବସ୍ଥା ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ—ତୁଳସୀମାଳା, ପୀତବସ୍ତ୍ର, ଘନମେଘ ନିଭା ଶ୍ୟାମ ଦେହ, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେ ତୁରନ୍ତ ଭାଇ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ: 'ତୁମ କୃପାରେ ମୁଁ ବନ୍ଧନ ଓ ଭୂତ ଅଶୁଚିତାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଛି।' 'ଧନ୍ୟ ହେଉ ଭାଗବତ କଥା, ଯାହା ପିତୃଦେହୀ ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ; ଧନ୍ୟ ହେଉ ସପ୍ତାହିକ ପାଠ, ଯାହା କୃଷ୍ଣଧାମ ପ୍ରାପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।' 'ଯେତେବେଳେ ସପ୍ତାହିକ ଶ୍ରବଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ପାପ କାଂପିଯାଏ; ଏହି କଥା ଆମ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।' 'ଭଳି, ଶୁଷ୍କ କିମ୍ବା ତରଳ, ହଳୁକା କିମ୍ବା ଭାରୀ, କଥା, ମନ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଯେକୌଣସି ପାପ, ଏହି ଶ୍ରବଣ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯାଏ, ଯେପରି ଇଂଧନ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଏ।' 'ଭାରତ ଭୂମିରେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ କିମ୍ବା ଦେବସଭାରେ ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ନିଷ୍ଫଳ।' 'ଶୁକଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣିବା ବିନା, ଏହି ଅସ୍ଥିର ଦେହକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବାର ଉପକାର କ’ଣ?' 'ଏହି ଦେହ ଅସ୍ଥିର, ଅସ୍ଥି, ମାଂସ, ରକ୍ତ, ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧମୟ, ମଳମୁତ୍ରର ପାତ୍ର।' 'ବୟସ, ଦୁଃଖ, କର୍ମଫଳରେ ପୀଡ଼ିତ, ରୋଗର ଘର, ଦୁଃଖଦ, ଅପୂରଣୀୟ, ଅସହ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ, ଅନେକ ଦୋଷରେ ଭରିଥିବା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ୱର।' 'ଏହି ଦେହ କ୍ରମେ କୀଟ, ମଳ, ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହୁଏ; ଏପରି ଅସ୍ଥିର ଦେହ ଦ୍ୱାରା କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ କେଉଁଠି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହେବ?' 'ସକାଳେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏପରି ଖାଦ୍ୟରେ ପୋଷିତ ଦେହ କେଉଁଠି ସ୍ଥିର?' 'ସପ୍ତାହ ଶ୍ରବଣ କରିଲେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ହରି ମିଳନ; ଏହି ଦୋଷ ନାଶ ପାଇଁ ଏହିଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।' 'ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ବୁଡ଼ି, ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୀଟ—ଏପରି ଯେଉଁମାନେ କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମାତ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।' 'ଶୁଷ୍କ ବାଁସର ଗଠି ଭଙ୍ଗିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି ହୃଦୟର ଗଠି ଭଙ୍ଗିଯିବା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।' ଏଭଳି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କୃପାରେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ, ଏବଂ ଭାଗବତ ଶ୍ରବଣର ମହିମା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚାରିତ ହେଲା।