ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ଦୁଃଖରେ ଭରି ଶୋଇଥିଲେ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଶୟନକୁ ତ୍ୱରିତ ଛାଡି ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ, ତାଙ୍କର କେଶକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମ-ହସ୍ତରେ ମୁହଁ ପୁଞ୍ଜିଦେଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ନୟନର ଅଶ୍ରୁ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭିଜା ଅଂଗ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପଦ୍ମ-ହସ୍ତରେ ପୁଞ୍ଜିଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ମନ ଅଭିମାନ ଓ ଆଉ ମଜାକରେ ଅସ୍ଥିର ଥିଲା, ତଥାପି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଦୟାରେ ନିଜର ଶୁଭ୍ର ପ୍ରେମରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ଓ ବିଦର୍ଭାର ରାଜକୁମାରୀ, କୃପୟା କ୍ରୋଧ କରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଜାଣିଛି ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତ। ମୁଁ ତୁମର ମନର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ଏହା ମଜାକ ଭାବେ କହିଛି। ମୁଁ ଚାହୁଁଥିଲି ତୁମର ମୁଁ ଦେଖିବାକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମର ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଭାବ ଓ ଭୂରୁ ଭଙ୍ଗିର ଅନୋଉପ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ରହିଥାଏ। ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ପ୍ରେମିକା ସହ ମଜାକରେ କଥା ହେବା ଏକ ଉତ୍ତମ ଲାଭ।" ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଶୁଣି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ଭୟ ଦୂର ହେଲା, ତିନି ମନେ କଲେ ଏହା ମଜାକ ଭାବରେ କହିଥିଲେ। ତିନି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଲଜ୍ଜା ଭରିତ ହାସ୍ୟରେ କଥା କହିଲେ, "ଓ ପଦ୍ମ-ନୟନ, ଆପଣ କହିଥିବା ସତ୍ୟ। ମୁଁ ଅପରିପକ୍୵ ଓ ଅଜ୍ଞା, ଆପଣ ଯେପରି ଶ୍ରୀମତି ଓ ସମସ୍ତ ଉପଲବ୍ଧିର ନାଥ, ମୋ ପ୍ରତି ଆପଣଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ କିପରି ହେବ?" "ଓ ମହାବଳୀ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ତଳେ ଯେପରି ଅପରିବାର୍ତ୍ତିତ। ଆପଣ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟର ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଥାନ୍ତି।" "ଆପଣଙ୍କର ପଦ୍ମ-ପାଦର ପଥ ଋଷିମାନେ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ, ଯାହା ମାନବ ଓ ପଶୁମାନେ ବୁଝିପାରିନାହାନ୍ତି, କାରଣ ଆପଣଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଲୋକୀୟ ଚିନ୍ତା ଉପରେ। ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ମହାନମାନେ ମାତ୍ର ଆପଣଙ୍କର ମାର୍ଗ ବୁଝିପାରନ୍ତି।" "ଆପଣ ନିର୍ମଳ, କିଛି ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି। ଅସୀମ ଚାହିଦା ଓ ଧନରେ ଅନ୍ଧ ଲୋକ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ତଥାପି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ।" "ଆପଣ ସମସ୍ତ ମାନବ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଫଳର ମୂର୍ତ୍ତି; ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଚାହିଁ ସମସ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଯେଉଁମାନେ ମାନବ ଏବଂ ନାରୀ ଦୁଃଖ-ସୁଖରେ ଲିନ।" "ଋଷିମାନେ ଆପଣଙ୍କର ମହିମା କଥା କରନ୍ତି, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା ଓ ଦାତା, ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଆପଣଙ୍କ ଭୂରୁର ଇଙ୍ଗিতରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆଶୀର୍ବାଦ ହରାଇଦିଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି?" "ଓ ଗଦାର ଭାଇ, ଆପଣଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଦୂର୍ବଳ ଲାଗିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଧନୁର ତାଣିରେ ରାଜାମାନେ ଦୂର କରି, ମୁଁ ଦେଖିଥିବା ପରି ଆପଣ ମୁଁକୁ ନେଇଥିଲେ, ଏକ ସିଂହ ନିଜ ଭାଗ ନେଇଥିବା ପରି; ତାଙ୍କ ଭୟରେ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲି।" "ଆପଣଙ୍କୁ ଚାହିଁ ଅମ୍ବରୀଷ, ନହୁଷ, ଗୟା ପରି ରାଜାମାନେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ଏଠାରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ କିପାଇଁ ଆପଣଙ୍କର ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରିନାହାନ୍ତି?" "ଏକ ଲୋଟସ୍ ପାଦର ଗନ୍ଧ ଶୁଣି, ଯାହା ଧାର୍ମିକମାନେ କଥା କରନ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଆଶ୍ରୟ କିପାଇଁ ଚାହିବେ? ମୃତ୍ୟୁମାନବ ଭୌତିକ ଲାଭରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ନିବାସକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି।" "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଉପାସନା କରିଛି; ଆପଣ ଦୁଇ ଜନ୍ମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ମୋ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ଯାତ୍ରାରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ମୋର ଏକାମତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ହେଉ; ଆପଣ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ମିଳନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।" "ଓ ଅଚ୍ୟୁତ, ଜନନୀର ଘରେ ଯେଉଁପୁରୁଷ ଆପଣଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ତେଉଁମାନେ ଗଧା, ଗଂ, ଘୋଡା, ବିଲେଇ, ଦାସ ପରି; ଯଦି ଆପଣଙ୍କର କଥା ଶିବ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସଭାରେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ, ତେଉଁମାନେ ଜୀବନ ଅପରିଗଣ୍ୟ।" "ଏକ ଅବୁଦ୍ଧା ନାରୀ ଯେଉଁ ଆପଣଙ୍କର ଲୋଟସ୍ ପାଦର ନେକ୍ତର ଗନ୍ଧ ନାହିଁ, ତାହା ନିଜ ପ୍ରିୟପତିକୁ ଚାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଚର୍ମ, କେଶ, ନଖ, ମାଂସ, ହାଡ଼, ରକ୍ତ, କୀଟ, ବିସ୍ଥା, କଫ, ପିତ, ଓ ବାୟୁ ରହିଛି—ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଶବ।" "ଓ ପଦ୍ମ-ନୟନ, ଆପଣଙ୍କ ପାଦରେ ମୋର ଭକ୍ତି ହେଉ, କାରଣ ଆପଣ ନିଜରେ ଉପଲବ୍ଧ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ବୟସ୍ ତାଳମାତ୍ର ରଜୋଗୁଣ ବଢିଯାଏ, ଆପଣ ମୋପାଇଁ ଦୟା ଦେଖନ୍ତି, ଏହା ମାନେ ଆପଣଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପା।" "ଓ ମଧୁସୂଦନ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର କଥା କୁଅସତ୍ୟ ଭାବିନାହିଁ। ଏକ କନ୍ୟାର ପ୍ରେମ ସାଧାରଣତଃ ଜନନୀପାଇଁ ଥାଏ, ଅନ୍ୟ କାହା ପାଇଁ କ୍ଷଣିକ।" "ଏକ ଅଚରିତ୍ରା ନାରୀ ଦିନେ ଦିନେ ନୂତନରେ ମନ ଲଗାଏ। ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ ଏପରି ଅବିଶ୍ୱାସୀ ନାରୀକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତେଉଁ ଦୁଇପଟି ହରାଇଦିଅନ୍ତି।" ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଓ ପତିବ୍ରତା ରାଜକୁମାରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶବ୍ଦରେ ପରୀକ୍ଷା କରିଛି, ତୁମର ଶୁଣିବା ଇଚ୍ଛା ଦେଖିବାକୁ। ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ସେହି କଥା ସତ୍ୟ।" "ଓ ଶୁଭା, ତୁମେ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତ ହେବା ସହ ମୋପାଇଁ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିବେ, ସେ ସବୁ ସାଧିତ ହୁଏ।" "ଓ ନିର୍ମଳ, ତୁମର ପତିପ୍ରେମ ଓ ନିଷ୍ଠା ପ୍ରମାଣିତ। ମୋର କଥାରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ମନ କେବେ ମୋରୁ ଦୂର ହୋଇନଥିଲା।" "ଯେଉଁମାନେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ମୋତେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆଶାରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ମୋର ମାୟାରେ ମୁହଁ, ମୋତେ ମୁକ୍ତିର ନାଥ ଭାବି।" "ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଲାଭ କରି, ମୁକ୍ତିର ଧନ ମିଳି, ତଥାପି ଭୌତିକ ଲାଭ ଓ ପତି ଚାହିଁ, ସେମାନେ ଅଭାଗା। ନରକ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଜନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଶୁଭ ଲାଗେ।" "ଓ ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଉତ୍ତମ ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋ ସହ ଅନେକଥର ଅନୁକୂଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଏହା ଅପ୍ରସନ୍ନ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିପାରିନାହାନ୍ତି।