ଏକ ସମୟର କଥା, ଭିଦର୍ଭ ରାଜ୍ୟର ରାଜକୁମାରୀ ରୁକ୍ମିଣୀ, ନିଜ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଚୟନ କରିଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ଭିଦର୍ଭ ରାଜକୁମାରୀ, ତୁମେ ଏହି ତଥ୍ୟ ବୁଝିନାହିଁ, ତୁମେ ମୋତେ ଚୟନ କରିଛ, ଯେଉଁଠିକି ମୋର କୌଣସି ବିଶେଷ ଗୁଣ ନାହିଁ, ଏବଂ ଦାନ ବାଟି ଘୁଞ୍ଚି ବୈରାଗୀମାନେ ମୋତେ ବ୍ୟର୍ଥରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।” କୃଷ୍ଣ ଏହିପରେ ଏକ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, “ଏହିପରି ଯୋଗ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୀରଙ୍କ ସହିତ ତୁମେ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠିକି ତୁମେ ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକରେ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇପାରିବ। ଶିଶୁପାଳ, ଶାଲ୍ବ, ଜରାସନ୍ଧ, ଦନ୍ତବକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମୋତେ ଶତ୍ରୁତା ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମ ଭାଇ ରୁକ୍ମି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।” “ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି, ଏହି ଶକ୍ତିର ମଦରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନଙ୍କର ଅହଂକାର କମାଇବା ପାଇଁ, ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ। ମୁଁ ଏକ ନିରପେକ୍ଷ, କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀ, ସନ୍ତାନ, ମଧୁର ଆନନ୍ଦ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ମୋର ଗୃହ ଏକ ଅନ୍ଧାର ପୂଜାବେଦୀ ଭଳି।" ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, "ଏପରି କଥା କହି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ ଚୁପ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ନିଜ ଅଂଶରୁ ବିଭିନ୍ନ କରିପାରିବା ନୁହେଁ ବୋଲି ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଶମିତ ହେଲା।" ଏହିପରି କଠୋର କଥା, ଯେଉଁଠିକି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଉପରୁ କେବେ ଶୁଣିନଥିଲେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଭୟରେ ମନ ଅନ୍ଦ୍ଧାର ହେଲା, ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖରେ ବିଲୀନ ହେଲା, ଅଶ୍ରୁ ଜଳରେ ଡୁବିଗଲା। ଲାଲ ନଖରେ ଶୋଭିତ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପାଦ ଦିଆ କରି ମାଟିକୁ ଚିହ୍ନ କଲେ, କାଜଳରେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ଅଶ୍ରୁ ଚୁଇଁଲା, ହଳଦୀରେ ଲିପିଥିବା ଅଂଶ ଜଳରେ ଭିଜିଗଲା, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦୁଃଖରେ ଶବ୍ଦ କିଛି ଉପଜିଲା ନାହିଁ। ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖ, ଭୟ ଓ ବିପଦରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା, ହାତର ଚୂଡା ଖସିଗଲା, ପଙ୍ଖା ଝରିଗଲା, ଦେହ ଓ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ହଠାତ୍ ଚେତନା ହରାଇ ଗଲା, ପ୍ରବଳ ପବନରେ କଦଳୀ ଗଛ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା, କେଶ ଚିଉଡ଼ି ହେଲା। ଏହା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଆକାଶ ରୁ ଖଟି ନିମ୍ନେ ଉତ୍ତରିଲେ, ଚାରି ଭୁଜା ଧାରୀ ଲୋକନାଥ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ, କେଶ ଗଠିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ପଦ୍ମ ହାତରେ ପୋଉଁଲେ। ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭିଜିଥିବା ଅଂଶ ପୋଉଁଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ନିବେଦିତ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ଭିଦର୍ଭ ରାଜକୁମାରୀ, କୃଧ୍ଧ ହେବା ନାହିଁ; ମୁଁ ଜାଣିଛି ତୁମେ ମୋପାଇଁ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତ। ମୁଁ ମଜା କରି ତୁମର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲି।" "ମୁଁ ଚାହିଁଥିଲି ତୁମର ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ, ତୁମର କମ୍ପିଥିବା ଓଠ, ରଙ୍ଗିନ ଦୃଷ୍ଟି, ଭୃକୁଟିର ବିକଳ ଉପସ୍ଥିତି। ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ପ୍ରିୟା ସହିତ ମଜା କଥା ହେବା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "ଏପରି ଆଶ୍ବାସନା ପାଇ ରୁକ୍ମିଣୀ ବୁଝିଗଲେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କଥା ମଜା ଥିଲା, ତାଙ୍କର ଭୟ ଏବଂ ଅନ୍ଦ୍ଧାର ଦୂର ହେଲା।" ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ନମ୍ର ଏବଂ ପ୍ରେମମୟ, ମନୋହର ମୃଦୁ ହାସି ସହିତ ରୁକ୍ମିଣୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ପଦ୍ମନୟନ, ଆପଣଙ୍କର କଥା ଏଠିକି ସତ୍ୟ। ମୋ ଗୁଣ ନିମ୍ନ, ମୁଁ ଅବିଜ୍ଞା, କିପରି ଆପଣଙ୍କ ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନ୍ୟକୁ ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବି? ଆପଣ ସମସ୍ତ ଧନର ନାଥ, ନିଜ ମହିମାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।" "ଓ ମହାବଳୀ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ବସିଥିଲେ, ତଥାପି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛୁଇଁନାହିଁ, ଯେପରି ଉପକୂଳ ତଳେ ସମୁଦ୍ର ଅଛି। ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରହିତ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମନର ଅନ୍ଧାର ଅବିଦ୍ୟା ଦୂର କରନ୍ତି।" "ଆପଣଙ୍କର ପଦ୍ମପାଦର ପଥ, ଯାହା ଋଷିମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ମାନବ ଓ ପଶୁମାନେ ବୁଝିପାରିବା ଦୁର୍ଲଭ। ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଜଗତର ଧାରଣାରେ ଅତିତ; କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ମହାନ ଲୋକେ ଆପଣଙ୍କ ରହସ୍ୟ ବୁଝିପାରନ୍ତି।" "ଆପଣ ନିର୍ମୋହ, କିଛି ଆପଣଙ୍କୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତି। ଅତ୍ୟଧିକ ଅଭିଲାଷ ଓ ଧନରେ ଅନ୍ଧ ଲୋକେ ଆପଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିନାହିଁ, ତଥାପି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଆପଣ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ।" "ଆପଣ ସମସ୍ତ ମାନବ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଫଳର ଅବତାର; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଚାହିଁ ସମସ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ସାଙ୍ଗତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ମାନବୀୟ ଆନନ୍ଦ-ଦୁଃଖରେ ଲିନ ଲୋକ ପାଇଁ ନୁହେଁ।" "ଆପଣଙ୍କ ମହିମା ତ୍ୟାଗୀ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଆପଣ ଜଗତର ଆତ୍ମା ଓ ଆତ୍ମାଦାତା—ଏହିପରି ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଆପଣଙ୍କ ଭୃକୁଟିର ଇଙ୍ଗିତରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆଶୀର୍ବାଦ ହରାଇଯାନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି?" "ଓ ଗଦାଭାଇ, ଆପଣଙ୍କ କଥା ନିର୍ବଳ ଲାଗିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଧନୁର ଧ୍ୱନିରେ ରାଜାମାନେ ଦୂର କରି, ମୋତେ ନିଜର ଅଂଶ ଭଳି ନେଇଯାଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଭୟରେ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶରଣ ନେଇଥିଲି।" "ଆପଣଙ୍କୁ ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ଅମ୍ବରୀଷ, ନହୁଷ, ଗୟା ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ଏଠାରେ ରହୁଥିବା ଲୋକେ କିପରି ଆପଣଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ?" "ଉତ୍ତମ ଲୋକେ ଆପଣଙ୍କ ପଦ୍ମପାଦର ଗନ୍ଧ ଶୁଣି, ଯାହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶରଣ କାହିଁକି ଚାହିବେ? ମୃତ୍ୟୁମାନବ, ଭୌତିକ ଆଶାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମୀର ନିବାସ, ଗୁଣର ଭଣ୍ଡାରକୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି।" "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ, ଜଗତର ନାଥ, ଯଥାର୍ଥ ଉପାସନା କରିଛି; ଆପଣ ଏହି ଜୀବନ ଓ ପରଲୋକର ଅଭିଲାଷ ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଘୁଞ୍ଚିବାବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ହେଉ; ଆପଣ ଭକ୍ତମାନେ ଉପାସନା କଲେ ତାଙ୍କୁ ମୃଷା ଦୂର କରି ଆସନ୍ତି।" "ଓ ଅଚ୍ୟୁତ, ଯେଉଁ ଘରରେ ଆପଣଙ୍କ କଥା ଶିବ ଓ ବ୍ରହ୍ମାର ସଭାରେ ଗାଇଯାଏ ନାହିଁ, ସେଠି ରହୁଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ଗଧା, ଗାଁ, ଘୋଡ଼ା, ମାଉ, ଦାସ ଭଳି; ତାଙ୍କର ଜୀବନର ମୂଲ୍ୟ କଣ?