ଏକ ସମୟର କଥା, ରୂପରେ ଓ ଗୁଣରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁନ୍ଦର ଭୂକ୍ତି ଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ—“ହେ ସୁନ୍ଦର-ଭ୍ରୁକୁଟି ଧାରିଣୀ, ରାଜାମାନେଙ୍କ ଭୟରେ ତୁମେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ କରି, ରାଜସିଂହାସନ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲ। ଏପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ନାରୀମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଆମେ ସଦା ଦରିଦ୍ର, ଏବଂ ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ଏହିକାରଣରୁ, ଧନୀ ନାରୀମାନେ ସାଧାରଣତଃ ମୋତେ ଚୟନ କରନ୍ତିନାହିଁ। ବିବାହ ଓ ମିତ୍ରତା ସମ୍ପତ୍ତି, ଜନ୍ମ, ଶକ୍ତି, ରୂପ ଓ ପଦବୀରେ ସମାନ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ଉଚିତ; ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ମଧ୍ୟରେ କଦାପି ନୁହେଁ। ହେ ଵିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ, ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନ ବୁଝି, ତୁମେ ମୋତେ ଚୟନ କରିଛ; ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିବା ଭିକ୍ଷୁମାନେ ମାନ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଗୁଣହୀନ। ଏହିକାରଣରୁ, ତୁମେ ଏକ ଯୋଗ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୀରଙ୍କ ସହ ବିବାହ କର; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ତୁମେ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇବ। ଶିଶୁପାଳ, ଶାଲ୍ୱ, ଜରାସନ୍ଧ, ଦନ୍ତବକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ଏବଂ ତୁମ ଭ୍ରାତା ରୁକ୍ମୀ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ହେ ସୁନ୍ଦର-ଉରୁ ଧାରିଣୀ, ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲ, ଯେଉଁଥିରେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଓ ଶକ୍ତିର ମଦ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲି, ଧର୍ମମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ। ମୁଁ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ନାହିଁ ନାରୀ, ସନ୍ତାନ କିମ୍ବା ଭୋଗର ଆଶା; ମୁଁ ଆତ୍ମନିର୍ଭର, ମୋର ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ କେବଳ ଏକ ଅନ୍ଧକାର ପୂଜା।" ଏପରି କହି, କୃଷ୍ଣ ଚୁପ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରେମର ଅଭିମାନ ଅନ୍ତ ହେଲା। ତିନି ଜଗତର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏପରି କଠୋର କଥା ପୂର୍ବେ କେବେ ଶୁଣିନଥିବା ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ହୃଦୟ କମ୍ପିତ, ଅନନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ ଓ କାନ୍ଦିଲେ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁର ଅଞ୍ଜନରେ ଅନ୍ଧାର ପଡ଼ିଥିଲା, ନଖର ଲାଲି ତଳେ ପାଦ ମାଟିରେ ଚିତ୍ର କରୁଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଶୋକରେ ଶବ୍ଦ ଅଟକିଗଲା। ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା, ହାତରୁ କଙ୍କଣ ଖସିଗଲା, ପଖା ଚୁଇଁପଡ଼ିଲା, ଶରୀର ଓ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ବାତାସରେ ପଡ଼ିଥିବା କଦଳୀ ଚାରିପାଖରେ କେଶ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଅଚେତନ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଗଭୀର ପ୍ରେମ ଅନୁଭବ କରି, ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ। ସେ ଶୀଘ୍ର ଶୟନାସନରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଚାରିଭୁଜା ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ, କେଶ ଗଠିଲେ, ଲୋଟସ୍ ହସ୍ତରେ ମୁହଁ ପୋଉଛିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଞ୍ଜଳିରେ ଅଶ୍ରୁ ଓ ଶୋକରେ ଭିଜା ଅଂଶକୁ ପୋଉଛି, ତାଙ୍କୁ ବାହୁପାଶରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଦୟାଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଲେ, ଯଦ୍ୟପି ଅଭିମାନ ଓ ଲୀଳାରେ ତାଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲା, ଏପରି ଦୁଃଖର ଅର୍ହ ନୁହଁନ୍ତି। ଧର୍ମମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ କହିଲେ—“ହେ ଵିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ, କ୍ରୋଧିତ ହେଉନାହିଁ; ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମେ ମୋତେ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ଭଜୁଛ। ତୁମ ମଧୁର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ଏପରି ଲୀଳା କରିଥିଲୁ। ତୁମ ମୁଖ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲି, ଯେଉଁଠି ଅନୁରାଗରେ ତୁମ ଓଠ ଅଲ୍ପକମ୍ପିତ, ଚାହଣି ଲାଲ ଓ ଭ୍ରୁକୁଟି ଭଙ୍ଗି ରହିଥାଏ। ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ଲାଭ ହେଉଛି, ନିଜ ପ୍ରିୟଜନ ସହ ମିଳି ମଝେମଝେ ହାସ୍ୟ-ରସ କଥା କହିବା।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ—“ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏପରି ଶାନ୍ତନାରେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କ ଲୀଳାମୟ କଥା ବୁଝି, ଭୟ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ମୃଦୁ ଚାହଣି ଓ ଲଜ୍ଜା ଭରା ହାସି ସହ କଥା କହିଲେ—“ହେ କମଳନୟନ, ଆପଣ କହିଥିବା ସବୁ କଥା ନିଶ୍ଚୟ ଠିକ୍। ମୋ ଭଳି ଅଲ୍ପଗୁଣବତୀ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ କେମିତି ଆପଣଙ୍କ ଭଳି ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ନାଥ, ନିଜ ମହିମାରେ ଆନନ୍ଦିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ଯୋଗ୍ୟ ହେବି? ଆପଣ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଯେପରି ଉତ୍ତାଳ ତରଙ୍ଗ ତଳେ ସମୁଦ୍ର ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହିଥାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟରୁ ସଦା ମୁକ୍ତ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ରାଜାମାନଙ୍କ ହୃଦୟର ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ପଥ ମୁନିମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମାନବ ଓ ପଶୁମାନେ ପ୍ରାୟଃ ତାହା ବୁଝିପାରନ୍ତିନାହିଁ; କାରଣ ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସାମାନ୍ୟ ଚେତନାରୁ ପାରେ। ଯେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହିଁ ଆପଣଙ୍କ ମାର୍ଗ ବୁଝନ୍ତି। ଆପଣ ସତ୍ୟରେ ନିର୍ଗୁଣ, କାରଣ ଆପଣଠାରେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ; ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅତୃପ୍ତ ଲୋଭ ଓ ଧନରେ ଅନ୍ଧ ଲୋକମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ, ତଥାପି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଆପଣ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଓ ତାହାର ଫଳର ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ତ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆପଣକୁ ଚାହିଁ ସବୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଏହି ଲୋକର ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ଲିନ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ସଙ୍ଗଯୋଗ ଅନୁଚିତ। ରିଷିମାନେ ଆପଣଙ୍କ ମହିମାକୁ କୀର୍ତ୍ତି କରନ୍ତି, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା ଓ ଆତ୍ମାକୁ ଦେବାଳୁ; ଆପଣଙ୍କ ଭୂକ୍ତି ଭାଙ୍ଗିଲେ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆଶୀର୍ବାଦ ହରାଇଦେନ୍ତି। ହେ ଗଦାଗ୍ରଜ, ଆପଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ସାଧାରଣ ଲାଗିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଧନୁର ତଣ୍ଡନାରେ ଆପଣ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ମୋତେ ନେଇଯାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଭୟରେ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲି। ଆପଣଙ୍କୁ ପାଇବାକୁ ଅମ୍ବରୀଷ, ନହୁଷ, ଗୟାପରି ରାଜାମାନେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ଏଠାରେ ରହୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ କାହିଁକି ଆପଣଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତିନାହିଁ? ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ଯେଉଁଠି ମୁନିମାନେ କହନ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଏହା ଶୁଣିଲାପରେ କିଏ ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିବ? ଲୋକମାନେ ମୃଗତୃଷ୍ଣାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିବାସ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ପୂଜିଛି; ଏହି ଓ ପରଲୋକର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।