ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅନେକ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ—ସେ ଏକ ମେଁଢା, ହାତୀ, ମହିଷ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ପୁନଃ ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅବତାର ଏକଥର ପୂର୍ବକ ହେଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପାନ୍ତର ଦେଖି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ମନସ୍କ, ବୁଝିଲେ ଯେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଛ? କେଉଁଠୁ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ? ତୁମେ କି ଭୂତ, ପିଶାଚ କି ଦାନବ? ଆମକୁ କହ।" ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ବାରମ୍ବାର ଚିତ୍କାର କରି, କେବଳ ଚେତନାର ଇଂଗିତ କରୁଥିଲେ। ତାପରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଜଳ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ, ପାପୀ ମୁକ୍ତ ହେଇ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଭୂତ ମନେ କହିଲେ—"ମୁଁ ତୁମର ଭାଇ, ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନାମରେ; ମୋ ଦୋଷରେ, ମୁଁ ମୋ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛି। ମୋର ଅନେକ ଅଜ୍ଞାନର କାରଣରେ ଅନେକ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଛି, ମୁଁ ଜଗତକୁ ହାନି କରିଛି, ନାରୀମାନେ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଇ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ମୁଁ ଭୂତ ହୋଇ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି; ମୁଁ ବାୟୁ ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛି, ଭାଗ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଫଳ ପାଉଛି।" "ମୋ ସଂଗୀ, ଦୟାର ସାଗର, ଭାଇ, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର!" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଛି; ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପାଇନାହିଁ କି? ଏହା ଆମର ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।" "ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମୁକ୍ତି ନ ମିଳେ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିବି? ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହ।" ଭୂତ କହିଲେ—"ଏକ ଶତ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି ନାହିଁ। ଏବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ବିଚାର କର।" ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—"ଏକ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମୁକ୍ତି ନ ମିଳେ, ତେଣୁ ତୁମର ମୁକ୍ତି ଅତି କଠିନ।" ତାପରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ—"ଏବେ ତୁମେ ତୁମ ଅବସ୍ଥାରେ ନିର୍ଭୟ ରହ; ମୁଁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାରିବି ଏବଂ କରିବି, ଯାହା ତୁମର ମୁକ୍ତି ଦେବ।" ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥାକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏ ରାତିଟି ଚିନ୍ତାରେ କାଟିଲେ, ଶୋଇଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭାତେ, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକଠା ହେଲେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସେମାନେଠାରେ ଦିନର ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। ପାଣ୍ଡିତ, ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କଥାକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା। ଏ ସମୟରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତିକୁ ରୋକି କହିଲେ—"ହେ ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ମୁକ୍ତିର କାରଣ କହ।" ଦୂରରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ—"ସପ୍ତ ଦିନ ଧରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ପାଠ କର; ଏହି ଉପାୟରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।" ସମସ୍ତ ଏହି କଥାକୁ ଧର୍ମର ସ୍ଵରୂପ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଏକମତ ହେଲେ, ଯେଉଁ କି ଏହା ସହଜ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଲୋକମାନେ ଗ୍ରାମ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆସିଲେ—ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥ, ଅନ୍ଧ, ବୃଦ୍ଧ, ଧୀର ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ପାପ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଆସିଲେ। ଏକ ବଡ଼ ସଭା ଗଠିତ ହେଲା, ଯାହା ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ଆସନରେ ବସି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏ ସମୟରେ, ଭୂତ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ, ଏଠାଏଠି ସ୍ଥାନ ଖୋଜିଲେ; ସେଠି ଏକ ସାଧା ବଂଶ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ସାତଟି ଗଠି ଥିଲା। ସେ ଏହି ବଂଶର ତଳର ଗହ୍ୱରରେ ଗସ୍ତି ଦେଇ ଶୁଣିବାକୁ ହେଲେ; ବାୟୁ ରୂପରେ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏଉଁ ବଂଶରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠି, ମୁଖ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ରୋତା ଭାବେ ଗଣି, ଧେନୁପୁତ୍ର ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧରୁ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦିନ ଶେଷରେ, ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ହେଲାବେଳେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ହେଲା—ବଂଶର ଏକ ଗଠି ଚିରିଗଲା, ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ଏହା ଦେଖିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ସଂଧ୍ୟାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ତୃତୀୟ ଦିନ ସଂଧ୍ୟାରେ ତୃତୀୟ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଏଭଳି, ସପ୍ତ ଦିନ ଧରି ସାତଟି ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍କନ୍ଧ ଶୁଣି ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଭୂତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ତୁଳସୀ ମାଳା ରେ ଶୋଭିତ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ବଦଳ ମেঘ ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ମୁକୁଟ ଏବଂ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି। ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—"ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ବନ୍ଧନ ଏବଂ ଭୂତ ଅଶୁଚିତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।" "ଭାଗବତର କଥା ଧନ୍ୟ, ଯାହା ଭୂତମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ; ସପ୍ତ ଦିନର ପାଠ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ, ଯାହା କୃଷ୍ଣ ଲୋକର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।" "ଏହି ସପ୍ତ ଦିନ ପାଠ ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ କମ୍ପିଯାଏ; ଏହି କଥା ଆମେ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତି ପାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।" "ଯେଉଁପରି ତରଳ କି ଶୁଷ୍କ, ହାଲୁକା କି ଭାରି, ବାକ୍, ମନ, କାର୍ଯ୍ୟରେ କରାଯାଏ, ଶୁଣିଲେ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ, ଅଗ୍ନି ଜଳା ଭଳି।" "ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ପାଣ୍ଡିତ ଏବଂ ଦେବସଭାରେ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଫଳହୀନ।" "ଶୁକଦେବଙ୍କର ଉପଦେଶ ନ ଶୁଣିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାର କଣ ଉପଯୋଗ?" "ଏହି ଶରୀର ହାଡ଼ର ଖୁଟି, ସିନ୍ନାରେ ଶିକ୍ତ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଚିପି, ଚର୍ମ ରେ ଢକା, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ମୁତ୍ର ଏବଂ ମଳର ପାତ୍ର।" "ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଦୁଃଖ ଏବଂ କର୍ମର ଫଳରେ ପୀଡିତ, ରୋଗର ଘର, ଦୁଃଖଦ, ଭରିବା କଠିନ, ଭୋଗିବା ଅସମ୍ଭବ, ଦୁଷିତ, ଦୋଷପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଷ୍ଟ।" "ଶରୀର କିଟ, ମଳ ଏବଂ ଭସ୍ମରେ ଶେଷ ହୁଏ; ଏପରି ଅସ୍ଥିର ଶରୀରରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କେଉଁଠି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଫଳ ଦେଇପାରିବ?