ଏହି ମହାପୂଣ୍ୟ କଥାରେ, ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅଜୟ ଥିବା ଭଗବାନ୍ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ନରକାସୁରଙ୍କ ସେନାପତିମାନେ ବିପୁଳ କ୍ରୋଧରେ ବାଣ, ତଳୱାର, ଗଦା, ଶୂଳ, ତୋମର, ତ୍ରିଶୂଳ ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ବିଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ, ପୀଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେନାପତିମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ସେନାକୁ ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ଓ ବାଣରେ ମୁଣ୍ଡ, ବାହୁ, ପାଦ ଓ କବଚକୁ ଚିରିଦେଇ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ଭୂପୁତ୍ର ନରକାସୁର ପରାଜିତ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ଗର୍ବରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରଜନିତ ହାତୀମାନେ ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ମେଘ ଉପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଉଥିଲେ। ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ଏକ ଶତାରି ହତ୍ୟାକାରୀ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯୋଧା ଏକା ସମୟରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ, ଗଦାମଧ୍ୟରେ ବଡ଼, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ଅଶ୍ୱବାହିନୀ ଦ୍ୱାରା ଭୂପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ସେମାନଙ୍କର ବାହୁ, ଜଂଘା, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦେହକୁ କାଟି ଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ। କୁରୁବଂଶୀ, ସେମାନେ ଯେଉଁଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଫିଙ୍ଗୁଥିଲେ, ହରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ତଳୱାରରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚିରିଦେଉଥିଲେ। ଗରୁଡ଼ାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହନ କରାଯାଉଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ପଖ ଦ୍ୱାରା ହାତୀମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କ ଚଞ୍ଚୁ, ପଖ ଓ ନଖ ଦ୍ୱାରା ହାତୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ। ନରକାସୁର ଏହା ଦେଖି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରି କରି ନିଜ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଗରୁଡ଼ାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହେଉଛି। ତାପରେ ଭୂପୁତ୍ର ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା; ତାଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରାଗଲା ବେଳେ, ସେ ଏକ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପ୍ରାପ୍ତ ହାତୀ ପରି କମ୍ପିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଭୂପୁତ୍ର ଅନର୍ଥକ ଚେଷ୍ଟାରେ ଏକ ଶୂଳ ନେଇ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀହରି ତାଙ୍କ ହସ୍ତି ଉପରେ ବସିଥିବାବେଳେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କଟିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଶୋଭାପ୍ରଦ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ରତ୍ନମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା; ଏହା ଦେଖି ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ "ହାୟ! ବହୁତ ଭଲ!" ବୋଲି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ମାଳାରେ ଭର୍ଷା କଲେ। ତାପରେ ଭୂମି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ତୀବ୍ର କନ୍ତା ଓ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ କୁଣ୍ଡଳ, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା, ଏକ ମହାମଣି ଓ ରାଜଛତ୍ର ନିଏ ନେଇ ପ୍ରଚେତସନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ସେଠାରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଭୂଦେବୀ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ଭରି ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଭୂମି କହିଲେ: "ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରୀ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପରମାତ୍ମା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ।" "ପଦ୍ମନାଭ, ପଦ୍ମମାଳାଧାରୀ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ପଦ୍ମପାଦ – ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।" "ଭଗବାନ୍, ବାସୁଦେବ, ବିଷ୍ଣୁ, ପରମପୁରୁଷ, ଆଦିବୀଜ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନମୟ – ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।" "ଅଜନ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅନନ୍ତଶକ୍ତିମାନ୍, ସର୍ବାତ୍ମା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।" "ସୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଲୋକଙ୍କ ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ଆପଣ ସତ୍ତ୍ୱ ରୂପ; କାଳ, ପ୍ରକୃତି, ପରମପୁରୁଷ – ସବୁ ଆପଣ।" "ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ଵାୟୁ, ଆକାଶ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଦେବତା, ମନ, ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ – ଚଳ-ଅଚଳ, ଏହି ସମସ୍ତ ଆପଣ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭିତରେ, ଏଠାରେ ମୋହ ନାହିଁ।" "ଏହି ଆପଣଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ପୁତ୍ର ଆପଣଙ୍କ ଚରଣାଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛି; ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ – ଆପଣଙ୍କ ପଦ୍ମହସ୍ତ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖନ୍ତୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି ଭୂମି ଭକ୍ତି ଓ ନମ୍ରତାରେ ଯେପରି ଶବ୍ଦ କହିଲେ, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଭୂପୁତ୍ରଙ୍କ ଅଳଂକୃତ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ହରି ଦେଖିଲେ ଯେ, ଭୂପୁତ୍ର ଅନେକ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ରାଜାମାନେଠାରୁ ଜିତି ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏଠି ଶୋଭା କରୁଛନ୍ତି, ସଠିଏ ଷୋଳ ହଜାର ଅଧିକ ଅଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ଅବାକ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ବର ପତି ଭାବରେ ଆଶା କଲେ, ପ୍ରାୟଃ ଦୈବବଶାତ୍ ତାଙ୍କୁ ପାଇଲେ। "ଏହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମୋର ପତି ହେଉନ୍ତୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତୁ," ଏଭଳି ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ହୃଦୟ ଦେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁଧ୍ଧ ପୋଷାକ ଓ ଦାସୀ, ବହୁ ଧନ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ବିପୁଳ ସମ୍ପତ୍ତି ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପଠାଇଲେ। କେଶବ ଏହି ସହିତ ଏୟରାବତ ବଂଶରୁ ଚାରି-ଦନ୍ତ ଧରିଥିବା ଚଉଷଠି ଧଳା ତୀବ୍ର ହାତୀ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବସୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଏହି ଅଳଂକାର ଏବଂ କୁଣ୍ଡଳ ଆଦିତିଙ୍କୁ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ, ପାରିଜାତ ଗଛକୁ ଉପଡ଼ି, ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ରଖି, ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତି, ତାହାକୁ ନିଜ ନଗରକୁ ଆଣିଲେ। ସେଠାରେ ସତ୍ୟଭାମା ପାଇଁ ଏହି ଗଛକୁ ତାଙ୍କ ଗୃହ ଉଦ୍ୟାନରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏହାର ସୁଗନ୍ଧ ଲାଗି ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସତ୍ୟଭାମା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କରି ନମସ୍କାର କରି ନିଜ ଅଭିଲାଷ ପୂରଣ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ; ଏହିଭଳି କରି, ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ – ହାୟ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି!